Бірінші британдық темір кемесі – "Nemesis". 1839 ж. салынған, Опиум соғысында Қытайға қарсы қолданылды. "Шайтан кемесі" деп аталған. Тарихы мен ерекшеліктері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Бірінші британдық мұхит темір соғыс кемесі
First British ocean going iron warship
Немезис – алғашқы британдық мұхитқа шығатын темір соғыс кемесі. Ол Шығыс Үндістан компаниясының «Құпия комитеті» тапсырыс берген, ұқсас алты кемеден тұратын ең ірі кеме болды. Немезис, оның бауырлары Флегетон, Плутон, Прозерпина, Ариадна және Медузамен бірге, Джон Лэрдтің Бёркенхедтегі және Уильям Фэрберн мен ұлдарының Миллволлдегі кеме жасаушылықтарында салынды. 1839 жылы суға түсірілген Немезис Қытайға – 1840 жылдың соңында – жөнелтілді және капитан Уильям Хатчон Холлдың бірінші опиум соғысында, ал кейіннен 1842 жылы капитан Ричард Коллинсонның тиімді қолдануына ие болды. Қытайлықтар оны «шайтан кемесі» деп атады, соның салдарынан «The Times» газеті былай деп мәлімдеді: «Бұл кеме Адмиралтействоның лицензиялық немесе маркалық хатымен жабдықталған. Егер олай болса, ол тек қытайлықтарға қарсы болуы мүмкін, ал опиумды контрабандаға өткізу үшін ол өте қолайлы». Немезис – британдық кеме жасау компаниясы Джон Лэрдтің Бёркенхед темір зауытында үш айда салынған канонерлік қайық. Оның ұзындығы 56 метр, ені 9 метр, көмірмен толық жүктелгенде суға батып тұру тереңдігі 2 метр, ал одан аз жүктелгенде 5 футтан кем, ал жалпы салмағы 660 тоннаны құрады. Ол екі пілтерлі 32 фунттық және төрт 6 фунттық зеңбірекпен қаруланған. Бу және желкенмен жүретін бұл кеме Қытайда өте тиімді болды, себебі оның тереңдігі бар болғаны бес фут болғандықтан, өзендерге көтеріліп, басқа кемелерді және нысаналарды қууға және олармен қақтығысуға мүмкіндік берді. Оның су өткізбейтін бөлімдері әскери кемелерде алғаш рет қолданылды. Олар 1840 жылы Қытайға жол тартқан кезде кемеге келген зақымды сақтап қалуға көмектесті. 1840 жылдың шілдесінде Немезис темір кемесі болды. Ол бір жыл бұрын патшалық астроном сэр Джордж Эйри әзірлеген, темір корпустың әсерін ескере отырып, компасты реттеу әдістерінің көмегімен Жақсы Үміт мүйісін айналып өтті. Бұл түзетулер аса тиімді болмады, нәтижесінде кеменің компасы өзінің барлық қызметі бойына нашар жұмыс істеді.
Nemesis was the first British ocean going iron warship. She was the largest of a class of six similar vessels ordered by the 'Secret Committee' of the East India Company. Nemesis, together with her sister ships Phlegethon, Pluto, Proserpine, Ariadne, and Medusa, was built by John Laird's yard at Birkenhead and William Fairbairn & Sons at Millwall. Launched in 1839, the Nemesis was deployed to China – arriving late 1840 – and used to great effect in the First Opium War by Captain William Hutcheon Hall and later in 1842 by Captain Richard Collinson. The Chinese referred to her as the "devil ship". leading The Times to comment: " this vessel is provided with an Admiralty letter of license or letter of marque. If so, it can only be against the Chinese; and for the purpose of smuggling opium she is admirably adapted." Nemesis was a gunboat built by British shipbuilding company John Laird's Birkenhead Iron Works in three months. She had a length of 184 feet (56 m), a beam of 29 feet (9 m), a draught of 6 feet (2 m) when full of coal and less than 5 ft when laden with less, and a burthen of 660 tons. She was armed with two pivot mounted 32 pounder and four 6 pounder guns. The steam and sail powered ship was particularly effective in China because her shallow draught of only five feet allowed her to travel up rivers to pursue and engage other vessels and targets. Her watertight bulkheads were the first to be used in a warship. They enabled her to survive the hull damage she sustained during sea trials and en route to China in 1840. In July 1840, Nemesis became the first iron ship to sail around the Cape of Good Hope, aided by techniques developed the year before by Sir George Airy, the Astronomer Royal, to adjust a compass for the effect of an iron hull. The adjustments were not particularly effective, with the result that the ship's compass performed poorly throughout its career.
Қытай
Немезис 1840 жылдың соңында Қытай жағалауына келді. Ол алғаш рет 1841 жылдың 7 қаңтарында Бокка Тигр бекіністеріндегі қытай флотына қарсы Чуэнпидің екінші шайқасында әрекетке түсті. Бірінші Бар шайқасында (27 ақпан) Немезис қытайлықтар сатып алған, ескі бірақ қайта қаруланған Шығыс Индия кемесі «Кембриджді» баттырды. Немезистің аз суға батып жүретіндігіне байланысты, ол 13-15 наурыздағы Бродвей экспедициясы кезінде судың саяз бөліктерінен өте алды және 18 наурызда Кантонды басып алуға көмектесті. Ол 1842 жылдың ақпанында Тайсамда да шайқасқа қатысып, Ниңбоға жасалған қытайлықтардың ірі шабуылын тойтарды. 1846 жылдың соңында Кантонда шілдеде басталған көтеріліс салдарынан, сэр Джон Дэвис оны Шығыс Индия компаниясының зауытын қорғау үшін жіберді. Ол 1847 жылдың ақпан айына дейін саудагерлердің наразылығына қарамастан қайтарылып алынды. 1847 жылдың мамырында ол Борнеодағы Бруней өзенінде Сулу қарақшыларының қайықтарына шабуыл жасады. 1853 жылдың басында ол компанияның «Зенобия» пароходына Бирма әскерлерін Бассейн провинциясынан ығыстыруға көмектесті. Ол 1854 жылдың 1 ақпанында Шанхайдан Белфастқа бағыт алды. Лайрд ағайындар 1893 жылғы Чикаго көрмесінде H.E.I.C. «Немезис» (1839) моделін көрсетті.
Nemesis arrived off the coast of China in late 1840, She first saw action in the Second Battle of Chuenpi on 7January 1841 against the Chinese fleet at the Bocca Tigris forts. In the Battle of First Bar (27 February), Nemesis sank Cambridge, an old, but re armed East Indiaman that the Chinese had purchased. Due to Nemesiss shallow draught, Nemesis was able to move through shallow water during the Broadway expedition on 13–15 March and aided in the capture of Canton on 18 March. Based in Chusan, she also saw action at Taisam in February 1842, in a successful skirmish associated with repulse of a much larger Chinese attack on Ningbo. Around the end of 1846 as a result of mob rioting in Canton which had started in July, she was posted by Sir John Davis to cover the East India Company's factory there. She was then withdrawn before February 1847, despite protests from traders. In May 1847 she attacked a flotilla of Sooloo pirate prows in the Brunei river, Borneo. In early 1853, she helped the company's steamer Zenobia expel Burmese troops from Bassein province. She sailed from Shanghai on 1 February 1854, bound for Belfast. Laird Brothers displayed a model of the H. E. I. C. "Nemesis" (1839) at the 1893 Chicago Exhibition.