Кіріспе

Адам және азаматтық құқықтарды қорғау қозғалысы (Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela, ROPCiO) – 1977 жылдың наурыз айында Польша Халық Республикасында құрылған оңшыл саяси және әлеуметтік ұйым. Ол Польша мен халықаралық заңдарды, соның ішінде Польша Халық Республикасының Конституциясын және Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық келісімді бұзғаны үшін режимді сынау арқылы оған қарсы тұруға тырысты.

Тарих

1977 жылы 26 наурызда баспасөзге жарияланған декларацияға 18 адам қол қойды, олардың ішінде Анджей Цума және отставкадағы генерал Мичислав Борута Спиехович болды. Декларацияда ROPCiO-ның мақсаты азаматтық және адам құқықтарын сақтау және қорғау екені айтылды. Бірақ шын мәніндегі мақсат – Польша Біріккен Жұмысшылар партиясының коммунистік режимімен заң жолдарымен күресу болатын. Бұл мәлімдеме Польша Парламенті Азаматтық және саяси құқықтар жөніндегі халықаралық келісімге бекіткеннен кейін үш күн өткен соң жарияланды. ROPCiO коммунистік үкіметке ашық наразылық хаттарын дайындаумен, саяси тұтқындардың отбасыларына заңдық және қаржылық көмек көрсетумен, сондай-ақ коммунизмге қарсы оппозиция мүшелеріне өз құқықтарын түсіндіретін буклеттер таратумен айналысты. Осылайша жасырын басылған кітаптардың арасында тұтқындалғанда қалай мінез-құлық тану керектігін түсіндіретін нұсқаулықтар да болды, яғни милиция немесе Urząd Bezpieczeństwa ұстағанда не істеу керектігі туралы кеңестер. ROPCiO заң кеңесшілері желісін ұйымдастырды және көбінесе жасырын шығарылатын бірнеше журналдарды жариялады. 1978 жылы 16 қыркүйекте Лессек Моцюльский басқаратын ROPCiO мүшелерінің бір бөлігі қозғалыстан шығып, Zespoły Inicjatywy Obywatelskiej қозғалысын құрды, ол кейін Тәуелсіз Польша Конфедерациясы, Ruch Młodej Polski және Ерін демократтар қозғалысына бөлінді. ROPCiO-ның қалған бөлігі біртіндеп "Солидарность" құрылымына сіңіп кетті.