Кіріспе
Мексикалық романист және драматург Хорхе Ибаргюенгиа Антильон (22 қаңтар 1928 – 27 қараша 1983) – мексикалық романист және драматург, сатираларымен үлкен халықтық және сын тұрғысынан сәттілікке жеткен. Оның үш туындысы ағылшын тілінде жарық көрді: «Өлі қыздар», «Екі қылмыс» және «Тамыздың жарқыны». Оның пьесаларының ішінде 1950-ші жылдарға жататын «Сусана және жастар» және «Бірнеше сфинкстер алдында» бар. Оның туындыларына әңгімелер мен хроникалар да кіреді және қазір Латын Америка әдебиетіндегі ең ықпалды жазушылардың бірі саналады. Ибаргюенгиа Мексиканың Гуанахуато қаласында дүниеге келген. 1955 жылы Нью-Йоркте оқу үшін Рокфеллер грантын алды, ал бес жылдан кейін Мехико қаласының әдеби сыйлығына ие болды. Ол 1983 жылғы 27 қарашада Испанияның Мадрид қаласына қонуға тырысқанда апатқа ұшыраған «Авианка» 011 рейсінде қаза тапты.
Jorge Ibargüengoitia Antillón (January 22, 1928 – November 27, 1983) was a Mexican novelist and playwright who achieved great popular and critical success with his satires, three of which have appeared in English: The Dead Girls, Two Crimes, and The Lightning of August. His plays include Susana y los Jóvenes and Ante varias esfinges, both dating from the 1950s. His work also includes short stories and chronicles and is currently considered one of the most influential writers in Latin American literature. Ibargüengoitia was born in Guanajuato, Mexico. In 1955, he received a Rockefeller grant to study in New York City; five years later he received the Mexico City literary award. He died in Avianca Flight 011, which crashed on November 27, 1983, while it attempted to land in Madrid, Spain.
Өмірбаян
Хорхе Ибаргюенгиа 1928 жылы Гуанахуато қаласында дүниеге келген. Оның әкесі, Алехандро Ибаргюенгиа Кумминг, ол сегіз айлық болғанда қайтыс болды. Әкесінен айырылған соң анасы, Мария де ла Лус Антильон, Хорхемен бірге Мехико қаласына көшіп, отбасына жақын болуды қалады. Сондықтан Ибаргюенгиа анасы мен оның туыстарының басқа әйелдері тәрбиеледі. Ол алғашқы білімін маристер орденінің мектебінде алып, сонымен қатар скаут болды. 1947 жылы ол Jamboree-ге (скауттардың жылдық жиыны) қатысып, үш ай бойы Франция, Италия, Швейцария және Англия елдерін аралады. Сол сапарға бірге барған суретші, досы Мануэль Фельгуэрес кейін жылдар өткен соң, екеуінің де саяхатты керемет тәжірибе деп санағанын және өмір бойы саяхаттауға мүмкіндік беретін нәрсені жасауға шешім қабылдағанын айтты. Ол былай деп жазды: "Мен әрдайым маған қатты қамқорлық жасаған әйелдердің арасында өстім. Олар менің инженер болғым келді: олардың бұрын ақшасы болған, бірақ оны жоғалтқандықтан, мен оны қайтаруға көмектесемін деп үміттенді [ ]. Инженерлік мамандықты бітіруге екі жыл қалғанда, мен жазуға ден қоюға шешім қабылдадым. Үйдегі әйелдер 15 жыл бойы осы шешімді өкінді, бірақ кейін оған үйренді". Оқуын тастағаннан кейін, ол Гуанахуато штатына қайта оралды, онда оның отбасының жерлері әлі де болған. Білімін аяқтаған соң Ибаргюенгиа мұғалімдікке кірісті. Родольфо Усигли зейнеткерлікке шыққанда, Луиза Хосефина Эрнандеспен бірге оның орнын иеленді. Ибаргюенгиа жетінші романын аяқтамай дүниеден озды, ол Максимилиан I мен Мексиканың Карлотасының билігі кезіндегі Екінші Мексика империясының дәуірінде өрбуі тиіс еді. Бұл роман ешқашан жарық көрген жоқ. Тарихи кезеңдерден басқа, Ибаргюенгиа көбінесе күнделікті өмірінің егжей-тегжейлері, оқиғалары және проблемалары туралы жазды. Оның туған штаты Гуанахуато да оның әңгімелері үшін жиі тұрпайы фон ретінде пайдаланылды, бірақ ол оны немесе оның қалаларын білдіру үшін Cuévano, Plan de Abajo, Muérdago немесе Pedrones сияқты ойдан шығарылған аттарды қолданды. Жазушының айтуынша, ол ешкімді күлдіруді мақсат етпеген, күлкіні пайдасыз және уақытты бекерге жұмсау деп санаған.
Өлім және мұра
1983 жылы Ибаргюенгиа Габриэль Гарсия Маркестің шақыруымен Колумбияның Богота қаласында өткен испандық-американдық мәдениеттің алғашқы кездесуіне қатысты. Ол Парижден Мадридке ұшуы тиіс 011 рейсіне отырды. 1983 жылғы 27 қарашада Мадридтің Барахас әуежайына қонған кезде Boeing 747 ұшағы құлап түсті. Ол перуандық ақын Мануэль Скорза, уругвайлық сыншы Анхель Рама, аргентиналық ғалым Марта Траба және тағы 177 адаммен бірге қаза тапты. Ол Гуанахуатодағы Антильон паркіне жерленді, ол оның арғы атасы генерал Флоренсио Антильонның құрметіне аталған, ал оның қабірінің үстінде талавера тақтасы орнатылған. Тақтада қарапайым сөздер жазылған: "Осы жерде Хорхе Ибаргюенгиа, француздарға қарсы күрескен арғы атасының саябағында жатыр". Баспасынан хабарлағандай, Ибаргюенгианың кітаптары бүгінгі күнге дейін кітапханалар мен кітап дүкендерінде сұранысқа ие. Оның жеке мұрағаты Принстон университетінің Firestone кітапханасында сақтаулы.
Драмалық
"Ангелмен күресу" (1955). "Клотильда өз үйінде", сондай-ақ "Тамаша ізгілік" (1955) деп аталады. "Teatro mexicano del siglo XX" жинағында жарияланған. Мексика: Экономикалық мәдениет қоры (1956). "Бірнеше сфинкстер алдында" (1959). "Жүзелке сапар" (1960). "Revista Mexicana de Literatura" журналында 1960 жылғы маусым-қыркүйек айларында жарияланған. "Сатылған қастандық" (1960). "Қастандық" (1963). "Жақсы басқару" (1980). Хорхе Ибаргюенгианың шығармалары. I театр. Оның ішінде: "Сузана және жастар", "Клотильда өз үйінде" және "Ангелмен күресу". Мексика: Хоакин Мортис (1989). Хорхе Ибаргюенгианың шығармалары. Театр II. Оның ішінде: "Марго келді", "Бірнеше сфинкстер алдында", "Ақылдан безген махаббат", "Жоғалған қазына" және "Екі қылмыс". Мексика: Хоакин Мортис (1989). Хорхе Ибаргюенгианың шығармалары. Театр III. Оның ішінде: "Жүзелке сапар", "Қолындағы құс", "Жақсы басқару", "Сатылған қастандық" және "Қастандық". Мексика: Хоакин Мортис (1990).
Романдар
Тамыздың жарқындары. Мексика: Хоакин Мортис, (1965). (Ағылшынша аударма: The Lightning of August, 1986)
Арыстанды өлтірді. Мексика: Хоакин Мортис, (1969). Міне, көріп отырған қираған орындарың. Мексика: Новаро, (1974). Өлген қыздар. Мексика: Хоакин Мортис, (1977). (Ағылшынша аударма: The Dead Girls, 2018)
Екі қылмыс. Мексика: Хоакин Мортис, (1979). (Ағылшынша аударма: Two Crimes, 1984)
Лопестің қадамдары. Мексика: Осеано, (1982).
Maten al león. México: Joaquín Mortiz, (1969). Estas ruinas que ves. México: Novaro, (1974). Las muertas. México: Joaquín Mortiz, (1977). (English translation: The Dead Girls, 2018)
Dos crímenes. México: Joaquín Mortiz, (1979). (English translation: Two Crimes, 1984)
Los pasos de López. México: Océano, (1982).
Қысқа әңгімелер жинағы
"Геродтың заңы және басқа да әңгімелер". Мексика: Хоакин Мортис, (1967). Балаларға арналған пьесалар мен әңгімелер. Мексика: Хоакин Мортис, (1990). "Супермаркеттің егесі" және басқа да әңгімелер. Мексика: Экономикалық мәдениет қоры, (2005). "Триклинио баласы" және әдемі Доротея". Мексика: Экономикалық мәдениет қоры, (2008).
Эсселер
Қазіргі мексикалық театр. Мадрид: Агилар, (1957). Кім өзінің құтылуын ойласа, құтылсын. Мексика: Новаро, (1975).
Мақалалар жинағы
Америка Инкогнитадағы саяхаттар. Мексика: Хоакин Мортис, (1972). Шапшаң аутопсиялар. Мексика: Вуелта, (1988). Мексикада өмір сүруге арналған нұсқаулар. Мексика: Хоакин Мортис, (1990). Сіздің үйіңіз және басқа саяхаттар. Мексика: Хоакин Мортис, (1991).