Кіріспе

Колумбияға дейінгі ацтек қоғамында кальпулли (классикалық науатль тілінен алынған calpōlli, "үлкен үйлер" дегенді білдіреді, жекеше – calpul) – науа қалалары немесе альтепетльдердегі туыстық немесе басқа жер иелену топтарына бөлінген қарапайым халықтың тұрғын үйлері. Испан деректерінде кальпуллилерді parcialidades немесе barrios деп атайды. Калпул тұрғындары үлкен альтепетльмен байланысты әртүрлі ұйымдастырушылық және діни міндеттерге жауапкершілік тартты. Калпул кеңейтілген отбасы негізінде, ұқсас этникалық немесе ұлттық тегіне жататын, немесе бірдей дағдылар мен салық талаптары бар топтардың негізінде құрылуы мүмкін. Кальпуллилерді отбасылық бірлік деп қате түсінудің себебі – ағылшын тілінде "отбасы" сөзі қандас туыстарды білдірсе, науатль тілінде ол бірге тұратын адамдарды білдіреді. Кальпуллидің негізгі қызметтері – жерді пайдалануды үйлестіру, егін өндіру, азық-түлік өндірісі және салық жинау болды. Әр салық төлеуші бірлік, әдетте, топтық және бірлесіп тұратын тұрғындар ретінде анықталды. Салықтар тауарлар немесе еңбекпен төленді, салық төлеушілердің тізімдеріне сүйене отырып. Ацтек қоғамындағы ең көп таралған шаруашылық түрлері – чинампалар және тексеру бөгеттеріндегі террасалық шаруашылықтар. Чинампалардың тиімді құрылған дренаждық жүйелері су мен шөгінділердің ағылуына мүмкіндік берді, олар саз ретінде сақталып, тыңайтқыш ретінде қолданылды. Салық ацтек қоғамының маңызды бөлігі болды және аристократияны қолдады. Жалпы халықтан жылына шамамен төрт рет салық жиналды, ең көп жиналатыны – мақта матасы. Кальпулли білім беру ортасы болды. Әйелдерге тамақ дайындау, тігін, бала күтімі және тоқыма өнері үйретілді. Калпул жас жігіттерге жауынгер болу үшін Tēlpochcalli мектептері ретінде де қызмет етті. Ацтектер үшін соғыс өте маңызды болды және ер адамдар 15 жасқа келгеннен бастап соғысқа қатысуға міндетті болды. Ацтек соғысы осылай ұйымдастырылған: ер адамдар өз кальпулдері үшін соғысты, яғни отбасылық мақтаныштары үшін күресті.