Линдхольм сүйек бұйымы: 2-4 ғасырларға жатқан руна жазулары бар ежелгі скандинавиялық артефакт. Швецияда табылған, қазір Лунд университетінде сақтаулы. Руналар, тарих, археология.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Руника жазуы бар сүйек бөлшегі
Bone piece with runic inscription
Рундатада DR 261 ретінде тіркелген Линдгольм "амулеті" – қабырға пішінде ойылған сүйек бөлшегі, 2-4 ғасырларға (Рим темір дәуірінің соңына) жатады және руника жазуы бар. Линдгольм сүйегі біздің заманымыздың 375-570 жылдары аралығында дауланған, ең ұзын бөлігі 17 сантиметрге жуық. Қазіргі уақытта ол Швециядағы Лунд университетінің тарихи мұражайында сақталуда. 1840 жылы Швециядағы Сканне аймағында, батпақты жерден торф қазу кезінде табылған. Бұл сүйекті екіге бөліп, мәтіннің екінші жолындағы бір рунаның жойылуына себеп болды, бірақ артефакттың көп бөлігі сақталды. Бірінші жол прото-норвег тілінде Ek erilaz sa Wilagaz haite'ka немесе Ek erilaz Sawilagaz haite'ka түрінде жазылған. Бұл "Мен (бір) erilaz-мын, мені айлакер деп атайды" (немесе "Мен Савилгаз деп аталамын") деп аударылады. Егер бірінші жолдағы сөз есім ретінде аударылса, Савилгаз "Күннің (Совилоның) адамы" дегенді білдіреді. Егер бұл сөз "айлакер", "шебер" немесе "алдаушы" деп аударылса, онда ол Одиннің немесе басқа да құдайдың лақап атымен байланысты болуы мүмкін.
The Lindholm "amulet", listed as DR 261 in Rundata, is a bone piece, carved into the shape of a rib, dated to the 2nd to 4th centuries (the late Roman Iron Age) and has a runic inscription. The Lindholm bone piece is dated between 375CE to 570CE and it is around 17 centimeters long at its longest points. It currently resides at Lund University Historical Museum in Sweden. It was found in 1840 in Skåne, Sweden, while cutting peat from a bog. This cut the bone in half and resulted in the destruction of one rune in the second line of text though most of the artifact remained intact. The first line is transcribed into Proto Norse as either Ek erilaz sa Wilagaz haite'ka or Ek erilaz Sawilagaz haite'ka. This translates to "I am (an) erilaz, I am called the wily" (or "I am called Sawilagaz"). If the word in first line is translated as a name, Sawilagaz means "the one of the Sun (Sowilo)". If the word is translated as "the wily" or "crafty one" or "deceitful one", then it may be related to a byname of Odin or another god.
Интерпретация
Бұл ішінара жазудың өзіндегі формулаға байланысты, ол Одинді жиі өзін Гримнизмал деп сипаттауын еске түсіреді. "Эрилаз" сөзі руна жазуында рунаны жасаған адамды өзіндік сәйкестендіру үшін жиі кездеседі. Жазуды "Мен – 'эрил', сырды білуші" деп түсіндіруге болады. Рунаны жасаушының өзін шебер немесе алаяқ деп сипаттауының себебі, ол жеңіске жету үшін осы қасиеттерге мұқтаж болатын жағдайға дайындалып тұрған болуы мүмкін. Бұл Lindholm амулетінің және басқа да осындай тарихи руналық артефакттардың мақсатына түсінік береді.
It is partially due to the formula of the inscription itself which references the way Odin often used to characterize himself as Grimnismal. The word 'erilaz' is frequently found in runic writing as a way to self identify the person carving the rune. The inscription may also be interpreted as “I ‘the eril’ the one who knows magic”. The reason for the rune inscriber to describe himself as crafty or tricky is most likely because he is about to enter a situation in which he will be in need of these qualities in order to be victorious. This gives us some insight into the purpose of the Lindholm amulet and other such historic rune artifacts.
Әліпби
Жазуы ежелгі рундық әліпбимен, атақты "Ескі Футарк"пен жасалған. Бұл рун жазуының ең ерте түрі және германдық және солтүстік-батыс германдық тайпалары оны қару-жараққа, амулеттерге және сиқыр құралдарына жазу үшін жиі пайдаланған. Мысалы, Ескі Футарк прото-норвег тілі үшін қолданылған. Бұл артефакттың сиқыр мақсатында, белгілі бір құдайдың күшін шақыру үшін жасалған амулет болуы әбден мүмкін. Мұны жазудың өзі көрсетеді, себебі ол логикалық ретпен оқылмайды, қайталанып тұрады. Мысалы, бірнеше *ansuz таңбалары сиқырлы рәсімде құдайға сегіз рет дұға ету ретінде түсіндірілуі мүмкін. Дегенмен, рундық әліпбинің тек сиқырлы дұғалар мен ритуалдық құралдар үшін ғана емес, көптеген басқа да мақсаттарда қолданылғанын естен шығармау керек.
The writing is of the specific runic alphabet known as Elder Futhark. It is the oldest form of runic writing and was often used by both germanic and northwest germanic tribes to inscribe weapons, amulets and instruments of magic. Elder Futhark was for example used for the Proto Norse language. It is very probable that this specific artefact was an amulet used for magic purposes, to summon the power of some deity. This is shown by the inscription itself, instead of reading logically, it repeats, a row of *ansuz could be read as a repetition of calling on a deity eight times as one would do in a magical ritual. That being said, it is important to keep in mind that the runic alphabet was used for many things outside of magical incantations and ritualistic devices.