Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гаргждай – Литваның батысында орналасқан қала, Клайпеда округіне қарасты. Миния өзені қаладан өтеді. Гаргждай стадионы – қаланың басты спорт нысаны.
Gargždai is a city in western Lithuania located in Klaipėda County. The Minija River flows through the city. Gargždai Stadium is its main sports venue.
Этимология
Гаргждай қаланың литва тіліндегі атауы. Басқа тілдердегі атаулардың нұсқалары: поляк тілінде – Горżdy, орыс тілінде – Горжды Gorzhdy, белорус тілінде – Го́ржды Horždy, идиш тілінде – גורזד Gorzhd, неміс тілінде – Garsden.
Gargždai is the Lithuanian name of the city. Versions of the name in other languages include Polish: Gorżdy, Russian: Горжды Gorzhdy, Belarusian: Го́ржды Horždy, Yiddish: גורזד Gorzhd, German: Garsden.
Тарих
Гаргждайдың ең алғашқы қоныстары қола дәуіріне дейін соққандығы белгілі. Жазбаша дереккөздерде Гаргждай алғаш рет 1253 жылы Тевтон ордені мен Курляндия епископтығының (Гарисда) бөліс актісінде еске алынады. Осы аумақта курондықтардың қонысы мен төбешік болған. 15 ғасырда елді мекен Миния өзенінің батыс жағалауына көшіріліп, қалалық құрылымы сызықтық болды. Гаргждай поместьесі алғаш рет 16 ғасырда айтылады және ол Самогитияның ақсақалдары, Кесгайла әулетіне тиесілі болды. Елді мекен 18 ғасырға дейін осы поместье құрамында болды. Гаргждайдағы алғашқы ағаш католик шіркеуі 1534-1540 жылдары салынды және оның негізін королева Бона Сфорца қалады. 1597 жылы Гаргждай алғаш рет қала деп жарияланды. 1600 жылдың 8 қаңтарында король Сигизмунд III Ваза Гаргждайға сауда және базарлар өткізуге артықшылық берді. Гаргждай Клайпедамен ең маңызды сауда ортасы болды. 1639 жылы король Владыслав IV Ваза еврейлерге Гаргждай және Паланга қалаларына қоныстануға, өздеріне жер участалары алуға, үйлер салуға, қоймалар ашуға және түрлі кәсіптермен айналысуға рұқсат берді. Бұл қаланың өсіп-өркендеуіне себеп болды, мұны Гаргждайда табылған қымбат бұйымдар дәлелдейді. 17 және 18 ғасырлар Гаргждай үшін соғыстар мен оба эпидемияларымен ауыр өтті. 1786 жылы қаланың дені толығымен өртеніп кетті. 1792 жылы Гаргждайға қала құқықтары мен герб берілді. 19 ғасырда сауда мен қолөнердің дамуына байланысты Гаргждай гүлденген шекаралық қалаға айналды және мәдени және діни орталық ретінде дамыды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қаланың орталық бөлігі өртеніп кетті. Нацистік Einsatzkommando өлім жасағының Холокост кезінде Гаргждайдағы еврей тұрғындарынан кем дегенде 500 адамды өлтіргені белгілі, оның ішінде 1941 жылдың 24 маусымында 200 ер адам, ал 1941 жылдың 14 және 16 қыркүйегінде 300 әйел мен бала. Бұл қылмыстарды SS бригадасы генерал-майоры Вальтер Стахлекер басқаратын Эйнзацгруппа А жасады және олар Ягер есебінде тіркелді.
The earliest settlements of Gargždai are known to date back to the Bronze Age. In written sources Gargždai was first mentioned in 1253, in the partition act of the Teutonic Order and the Curonian Bishopric (Garisda). There was a Curonians settlement and a mound in the area. In 15th century the settlement moved to the western bank of the Minija River and its urban structure was linear. The Gargždai Manor was first mentioned in the 16th century and it belonged to the Elders of Samogitia, the Kęsgaila family. Settlement was part of the estate until the 18th century. The first wooden Catholic Church of Gargždai was built 1534 1540 and founded by Queen Bona Sforza. In 1597, Gargždai was named a city for the first time. On 8 January 1600, King Sigismund III Vasa granted Gargždai the privilege of trade and markets. Gargždai became the most important trade point with Klaipėda. In 1639, the King Władysław IV Vasa allowed Jews to settle in the towns of Gargždai and Palanga as well as have to have their own plots, build houses, open warehouses, and engage in various businesses. This led to the growth and prosperity of the town, as evidenced by the treasures found in Gargždai. The 17th and 18th centuries were difficult for Gargždai due to wars and plagues. In 1786 almost the entire city burned down. In 1792, city rights and coat of arms were granted for Gargždai. In 19th century, it was a prosperous border town as the trade and crafts expanded and the town developed as a cultural and religious center. During the World War I, almost the entire town center burned down. The number of Jewish residents of Gargždai killed by the Nazi Einsatzkommando death squad during the Holocaust is at least 500 including 200 men killed on June 24, 1941, and 300 women with children killed on September 14 and 16, 1941. The killings were perpetrated by Einsatzgruppe A under the command of SS Brigadeführer Walter Stahlecker, and documented in the Jäger report.
Экономика
2015 жылы Гаргждай индустриалды паркінің (ГИП) дамуы басталды. Ол қала шекарасында, Гамыклос көшесінде орналасқан. Шетелдік және отандық инвесторларға өндірістік және коммерциялық мақсаттағы, жалпы ауданы белгілі бір шамадағы жерлер ұсынылады. Жаңа индустриалды парк шетелдік инвестицияларды тартады, аймақтағы жұмыссыздар үшін жаңа жұмыс орындарын ашады және Гаргждай қаласын шетелдерде таныстырады деп күтілуде.
In 2015 the development of Gargždai Industrial Park (GIP) started to take place. It is located on the city boundary, in Gamyklos street. Both industrial and commercial purpose land with a total area of is offered to foreign and domestic investors. It is expected that the new industrial park will attract foreign investments, create new job vacancies for the unemployed in the region and proclaim the city of Gargždai in other countries.
Өнеркәсіп
1993 жылы құрылған және қазір Гаргждайда орналасқан Mars Lietuva – Еуропадағы Mars Incorporated компаниясының ең ірі зауыттарының бірі. Шамамен 800 қызметкері бар "Mars Lietuva" жылына 85 000 тоннадан астам, 400-ден астам түрлі рецептурадағы және форматтағы жануарларға арналған тамақ өндіреді, оның басым бөлігі 30-дан астам Еуропа еліне экспортталады.
Established in 1993 and now located in Gargždai, Mars Lietuva is one of the biggest Mars Incorporated plants in Europe. With around 800 Associates, "Mars Lietuva" produces more than 85 000 tones of over 400 different recipe varieties and formats of pet food annually, which is mainly exported to over 30 European countries.