Мотор Січ: Украинский двигателестроительный завод және халықаралық даулар

Кіріспе

Украиналық авиациялық қозғалтқыш өндірушісі авиациялық қозғалтқыш өндірушісі.

«Мотор Січ» акционерлік қоғамы (АТ «Мотор Січ») – Запорожье қаласында орналасқан украин авиациялық қозғалтқыш өндірушісі. Компания ұшақтар мен тікұшақтарға арналған қозғалтқыштарды, сондай-ақ өнеркәсіптік теңіз газ турбиналарын және оларды орнатуға арналған жабдықтарды шығарады.

Шолу

Қазіргі уақытта Motor Sich компаниясы Антонов Ан-124 және Ан-225 жүк тасымалдағыш ұшақтарына қуат беретін Ивченко Прогресс D-18 турбовентиляторын шығарады, бірақ Ивченко Прогресс D-36/Ивченко Прогресс D-436 сериялары ТМД-да ең жоғары өндіріс көлеміне ие қозғалтқыштар болып қала береді. Motor Sich бұрынғы Кеңес Одағының авиациялық қозғалтқыштар өндірісінің бір бөлігін мұра етті. Ол Ресей қызметіндегі ұшақтарға, мысалы, Ми және Ка сериялы әскери тікұшақтарға қуат беретін турбовентиляторлық, турбовинттік және айналмалы қанатты турбошатырлық қозғалтқыштарды шығарады. 2017 жылы Пекиннің Skyrizon Aviation компаниясы Motor Sich-тің 41% үлесін сатып алды. Skyrizon Aviation алдымен Украинаның Запорожье зауытына 250 миллион доллар инвестиция салуға және Motor Sich компаниясына Чунцин қаласында жаңа құрастыру және сервистік қызмет көрсету зауытын құруға көмектесуге келісті. Компания 2018 жылы «Үміт» деп аталған өзінің тікұшағын іске қосуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Кейбір тұлғалар, соның ішінде АҚШ Сенатының Сыртқы қатынастар комитетінің бұрынғы кеңесшісі Уильям С. Триплет, Украинаны Motor Sich компаниясына қытай фирмаларымен бизнес жүргізуге рұқсат бергені үшін сынады. Украинаның Радикалдық партиясының жетекшісі Олег Ляшконың айтуынша, егер АҚШ Motor Sich-тің қытайлармен жақындасуын қаламаса, онда олар жеткілікті авиациялық қозғалтқыштар сатып алуы керек. Motor Sich 2014 жылы Ресеймен, оның ең ірі тапсырыс берушісімен байланысын үзіп, жаңа нарықтарды іздеуге кірісті. Президент Дональд Трамптың әкімшілігінде Вашингтон Skyrizon компаниясын әскери мақсаттағы соңғы пайдаланушылар (MEU) тізіміне қосты. Президент Владимир Зеленский Skyrizon компаниясының сауда операцияларын шектеу үшін санкциялар енгізу туралы жарлыққа қол қойды, ал компания 3,5 миллиард долларлық төрелік ісімен жауап берді. 2021 жылдың 11 наурызында Украина үкіметі қытайлық иелерінен акцияларды сатып алып, Motor Sich компаниясын мемлекеттік меншікке алу ниетін жариялады. Украинаның Ұлттық қауіпсіздік және қорғаныс кеңесінің хатшысы Алексей Данилов үкіметтің Motor Sich компаниясын украин халқына қайтаруды және инвесторларға өтемақы төленуін шешкенін мәлімдеді. Түрік әскери өнімдерінің бірнешесі Motor Sich қозғалтқыштарын пайдаланады, соның ішінде Bayraktar TB2, Bayraktar Akinci, Bayraktar Kızılelma, TAI Anka 3 дрондары және TAI T929 ATAK 2 тікұшағы. Motor Sich компаниясының бас директоры Вячеслав Бохуслаев Қытайдан алынған 100 миллион долларлық қарызды 2026 жылы қайтару керектігін атап өтті. Компанияның жаңа өнімдерінің қатарында бастапқыда ресейлік Ansat тікұшағы үшін жоспарланған MS-500V турбошатырлық қозғалтқышы бар. 2022 жылдың мамыр айының соңында Ресейдің Украинаға басып кіруі салдарынан Zaporizhzhia қаласындағы Motor Sich зауыты Ресей күштері тарапынан қиратылды.

Motor Sich currently produces the Ivchenko Progress D 18 turbofan which powers variants of the Antonov An 124 and An 225 freighters, although the Ivchenko Progress D 36/Ivchenko Progress D 436 series remain the highest production rate engines in the CIS. Motor Sich inherited some of the former Soviet Union's aero engine manufacturing capabilities. It produces turbofan, turboprop and rotary wing turboshaft engines that power aircraft in Russian service, such as Mi and Ka series military helicopters. In 2017 Beijing's Skyrizon Aviation purchased a 41% holding in Motor Sich. Skyrizon Aviation had agreed to first invest $250 million in the Ukrainian Zaporizhzhia plants and help Motor Sich to set up a new assembly and servicing plant in Chongqing. The company announced that it planned to launch its own helicopter, dubbed Hope, in 2018. Some individuals, including former counsel to the US Senate Foreign Relation Committee, William C. Triplet, have criticized Ukraine for allowing Motor Sich to conduct business with Chinese firms. Oleh Lyashko, leader of Ukraine’s Radical Party, said if the US does not want Motor Sich to be closer with the Chinese, then they need to buy enough aircraft engines. Motor Sich severed ties with Russia in 2014, its biggest client, and consequently made efforts to find new markets. In the administration of President Donald Trump, Washington added Skyrizon to a Military End User (MEU) List. President Volodymyr Zelenskyy then signed a decree imposing sanctions on Skyrizon to restrict its trading operations, while the company responded with a $3.5 billion arbitration case. On 11 March 2021, the Ukrainian government announced its intention to nationalize Motor Sich by buying back shares from Chinese holders. Secretary of the National Security and Defense Council of Ukraine Oleksiy Danilov said the government's decision is to "return Motor Sich to the Ukrainian people" and that "investors will be compensated". Several Turkish military products use Motor Sich engines, including the Bayraktar TB2, Bayraktar Akinci, Bayraktar Kızılelma, TAI Anka 3 drones and the TAI T929 ATAK 2 helicopter. Director General of Motor Sich, Vyacheslav Bohuslayev noted that a $100 million loan from China needs to be repaid in 2026. Among the company's new products is the MS 500V turboshaft engine, originally intended for the Russian Ansat helicopter. The Motor Sich plant in Zaporizhzhia was destroyed by Russian forces in late May 2022 following the Russian invasion of Ukraine.

2022 жылға ұлтқа айналдыру

2022 жылдың 6 қарашасында президент Владимир Зеленский үкіметі, соғыс жағдайын қолданып, компанияны мемлекеттік меншікке алды. "Біздің ел үшін соғыс кезінде қажетті осындай шаралар қолданыстағы заңдарға сәйкес жүзеге асырылады және қорғаныс секторымыздың шұғыл қажеттіліктерін қанағаттандыруға көмектеседі" деп мәлімдеді. Украина үкіметі сол күні жүк көліктерін шығаратын KrAZ, энергетикалық компаниялар Ukrnafta және Ukrtatnafta, сондай-ақ трансформатор шығаратын Zaporozhtransformator компанияларын да бақылауға алды. Skyrizon Украинаны "негізсіз тонау" деп айыптады.