Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вицин – негізінен бақша бұршағында (Vicia faba) кездесетін алкалоидты гликозид. Вицин глюкоза-6-фосфат дегидрогеназа ферментінің генетикалық жетіспеушілігі бар адамдар үшін зиянды. Ол гемолитикалық анемияны, яғни фавизмді қоздырады. Вициннің Vicia faba-да қалай пайда болатыны зерттелді, бірақ оның табиғи жолмен пайда болуы әлі анықталған жоқ.
Vicine is an alkaloid glycoside found mainly in fava beans, which are also called broad beans (Vicia faba). Vicine is toxic in individuals who have a hereditary loss of the enzyme glucose 6 phosphate dehydrogenase. It causes haemolytic anaemia, called favism. The formation of vicine in Vicia faba has been studied, but this natural formation has not yet been found.
Тарих
Вицин 1870 жылы Vicia sativa тұқымынан күкірт қышқылымен экстракциялау әдісі арқылы және одан кейін сынап (II) сульфаты (HgSO4) арқылы шөктіру арқылы алғаш рет оқшауланды. Кейін вицин басқа Vicia түрлерінде де, атап айтқанда Vicia faba, қызылша шырыны және бұршақтарда да табылды. Бұл қосылыстың химиялық құрылымы кезең-кезеңімен анықталды. 1896 жылы алғаш рет оның гликозидтік екендігі анықталды. Сол жылы вициннің агликоны – дивицин оқшауланды. 20 ғасырдың басында пиримидин құрылымы анықталды. Осы бастапқы жетістіктерге қарамастан, вициннің дұрыс формуласы тек 1953 жылы анықталды, ол 2,4-диамино-6-оксипиримидин-5-(β-D-глюкопиранозид) болып табылады.
Vicine was initially isolated in 1870 from the seeds of Vicia sativa by a method of extraction with sulfuric acid and subsequent precipitation with mercury sulfate (HgSO4). Later vicine was also found in other Vicia species, namely Vicia faba, beet juice and peas. The chemical structure of the compound was built gradually. First the glycosidic nature of the compound was recognized in 1896. The same year the aglycone of vicine, divicine, was isolated. In the beginning of the 20th century the pyrimidine structure was recognized. Despite these initial successes, the correct formula of vicine was determined only in 1953 and it is 2,4 diamino 6 oxypyrimidine 5 (β D glucopyranoside).
Жағымсыз әсерлер
Жағымсыз әсерлер көбінесе глюкоза-6-фосфат дегидрогеназа жетіспеушілігінен зардап шегетін адамдарда ғана пайда болады. Бұл жетіспеушілік эритроциттерде глютатион деңгейінің төмендеуіне себеп болады, ал глютатион күшті тотықтырғыш зат – дивициннің қызметінен туындаған реактивті оттегі түлерінің (ROS) залалсыздануы үшін қажет. Глюкоза-6-фосфат дегидрогеназа жетіспеушілігі уақтылы диагностикаланбаса және емделмесе, өмірге қауіпті болуы мүмкін екенін есте ұстау маңызды. Тиімді емдеу көбінесе қан құю сияқты шараларды қамтиды, бірақ дұрыс күтім болған жағдайда, фавизмнен толық жазылу және ұзақ мерзімді салдарлар болмайды деп күтілуде.
Adverse effects almost solely occur in humans that suffer from glucose 6 phosphate dehydrogenase deficiency. This deficiency causes a shortage of glutathione in erythrocytes and glutathione is needed for the neutralization of ROS (reactive oxygen species) created by the strongly oxidizing agent divicine. It is important to recognize that glucose 6 phosphate dehydrogenase deficiency can still be life threatening if not promptly diagnosed and managed. Effective management often includes interventions as blood transfusions, but with appropriate care, full recovery from favism without lasting complications is the expected outcome.
Көрсеткіштер
G6PD жетіспеушілігі бар адамдарда ешқандай белгі байқалмайды. Жедел гемолитикалық анемияның шабуылы еш хабарсыз пайда болып, өте ауыр және өмірге қауіпті болуы мүмкін. Мұндай кенеттен фавизм шабуылының белгілері – қараңғы зәр, денесінің сарғаюы, іш ауруы және көбінесе қызба. Бұл агликондар глютатионды күшті тотықтыру қабілетіне ие. Денсау адамдарда бұл проблема тудырмайды, себебі глютатион оны қалпына келтіру үшін жеткілікті түрде тез тотығуға ұшырай алады. Дегенмен, глюкоза-6-фосфат дегидрогеназасы (G6PD) жетіспеушілігі бар адамдарда бұл гемолитикалық анемияға алып келеді.
Persons with G6PD deficiency are asymptomatic. An attack of acute haemolytic anaemia can appear out of nowhere and can be very severe and life threatening. Indications of such a sudden attack of favism are dark urine, pallor, jaundice, abdominal pain and in most cases fever. These aglycones have a strong oxidising capacity for glutathione. In healthy individuals, this is not a problem, as glutathione can be reduced quickly enough to regenerate it. In individuals with a deficiency for glucose 6 phosphate dehydrogenase (G6PD) however, this results in haemolytic anaemia.
Жануарларға әсері
Ұрғашы тауықтарға 10 г вицин/кг диета бергенде азық тұтыну, жұмыртқа салмағы, гемоглобин деңгейі және өнімділік төмендеді, ал бауыр салмағы, бауырдағы глютатион деңгейі және плазмадағы липидтер деңгейі жоғарылады. Шошқаларға 1 кг-ға шаққанда вициннің ұқсас мөлшерімен берілген диета ақуыз бен энергияның сіңуіне аз әсер етті. Тағы бір зерттеуде жұмыртқа басу және бройлер тауықтарына әртүрлі уақыт бойы суға малынған, ішінара немесе толықтай вициннен тазартылған дәнді азықтар берілді. Вицин сақталған дәнді жеген тауықтарда корпускулярлы гемоглобиннің айқын төмендеуі байқалды, ал қалғандарында жоқ. Тышқандарда жүргізілген in vivo зерттеуде вициннің ауыз арқылы қабылдануы глютатион концентрациясының аздаған төмендеуіне ғана әкелді және өлімге соқтырмады. Дегенмен, ішқуысқа енгізілгенде глютатион деңгейі тез төмендеп, аноксия салдарынан өлімге әкелді.
A 10 g vicine /kg diet in laying hens led to reduced feed intake, egg weight, haemoglobin levels and fertility and increased liver weights, liver glutathione levels and plasma lipid levels. A diet with comparable levels of vicine per kg in pigs showed only small effects on protein and energy digestibility. In another study, laying and broiler hens were fed grains that were soaked for different periods of time, which partly or totally removed vicine. Hens that had had grains with vicine still in them showed a significant decrease in corpuscular haemoglobin, while the others did not. An in vivo study in rats showed that oral administration of vicine resulted in only small reductions in glutathione concentrations and no mortality. Intraperitoneal administration however, led to a rapid decrease in glutathione followed by death because of anoxia.