Кіріспе
Тромбоздық микроангиопатия (ТМА) – эндотелиалды зақымдану нәтижесінде капиллярлар мен артериолаларда тромбоз пайда болатын патология. Бұл патология тромбоцитопениямен, анемиямен, пурпурамен және бүйрек жеткіліксіздігімен қатар жүруі мүмкін. Классикалық ТМА – гемолитикалық уремиялық синдром және тромботикалық тромбоцитопениялық пурпура. ТМА-мен байланысты басқа жағдайлар: атипиялық гемолитикалық уремиялық синдром, диссеминирленген интраваскулярлық коагуляция, склеродермиялық бүйрек дағдарысы, қатерлі гипертензия, антифосфолипидтік антидене синдромы және дәрілік токсикалық әсерлер, мысалы, кальцинеурин ингибиторларының токсикалық әсері. Соңғы зерттеулерде ТТП және ГУС мақсатты агенттерге, атап айтқанда, мақсатты қатерлі ісік терапиясына, иммунотоксиндерге және VEGF-ке қарсы терапияға байланысты екендігі анықталды. Бактериялық токсиндер HUS немесе гемолитикалық уремиялық синдром деп аталатын тромбоздық микроангиопатияның бір түрінің негізгі себебі болып табылады. ГУС екі негізгі категорияға бөлінеді: әдетте диареямен бірге жүретін Шига токсинімен байланысты ГУС (STx ГУС) және атипиялық ГУС. Шига токсині eEF1-ге тәуелді аминоацил-тРНК-ның 60S рибосомалық суббірлігіне байланысуын тежеп, нәтижесінде ақуыз синтезін тоқтатады. Ақуыз жетіспеушілігінен туындаған цитотоксикалық әсер эндотелий қабырғасында ойықтарды құрап, эндотелий қабатының базалық мембранасын бөліп, коагуляция каскадын белсендіреді. Атипиялық ГУС инфекция немесе диареялық ауру салдарынан немесе генетикалық жолмен берілуі мүмкін. Бұл категорияға этиологиясы анықталмаған ТМА-ның барлық түрлері кіреді. Атипиялық ГУС-қа шалдыққан пациенттерде комплемент каскадындағы үш ақуыздың мутациялары анықталды. Кейбір химиотерапиялық препараттардың эпителий қабатына зиян келтіретіні, олардың жасушалардың простациклин өндіру қабілетін төмендетуі және нәтижесінде химиотерапиямен байланысты ГУС немесе С ГУС пайда болатыны көрсетілді. ТМА-ның екінші категориясы – ТТП, тромботикалық тромбоцитопениялық пурпура, ол 3 категорияға бөлінеді: туа біткен, идиопатиялық және идиопатиялық емес. Туа біткен және идиопатиялық ТТП әдетте микроқан тамырларында орынсыз тромбоциттердің жинақталуы мен тромбоздың алдын алу үшін қажетті өте ірі vWF мультимерлерін ыдыратуға жауапты цинк металлопротеазасы ADAMTS13-нің жетіспеушілігімен байланысты. ADAMTS13 жетіспеушілігін тудыратын табиғи генетикалық мутациялар Еуропада гомозиготалық және гетерозиготалық тұқымдарда анықталған, бірақ басқа зерттеулер олардың жалпы патофизиологиясына күмәнмен қарайды. Қан тамырлары эндотелиялық өсу факторының (VEGF) басылуы гломерулярлық ТМА-ны (гломерулярлық микроқан тамырларына зақымдану) тудыруы мүмкін. VEGF-тің жоқтығы гломерулярлық эндотелийдегі фенестрациялардың құлауына алып келіп, микроқан тамырларының зақымдануына және ТМА-мен байланысты бітелуіне себеп болуы мүмкін. Валацикловирдің жоғары дозаларын (8000 мг/тәулік) ұзақ мерзімге (айлар мен жылдар) қолдану арқылы цитомегаловирус (CMV) инфекциясы мен ауруының алдын алу мақсатында жүргізілген клиникалық зерттеулерде тромбоздық микроангиопатияға ұқсас көріністер тіркелді, әсіресе ВИЧ инфекциясымен ауырған адамдарда. Бұл зерттеулерде тромбоздық микроангиопатияның таралуына бірқатар факторлар ықпал еткен болуы мүмкін, оның ішінде терең иммунодепрессия, негізгі аурулар (АВТ-ның қанағаттанарлық емес түрі, трансплантатқа қарсы реакция) және басқа дәрілік заттар, әсіресе зеңге қарсы препараттар. Валацикловирдің рецидивті жыныс мүшелерінің герпесін басуын зерттеуге арналған төрт зерттеуде 3050 пациент арасында тромбоздық микроангиопатия туралы ешқандай хабарлама жоқ. Бір зерттеу ВИЧ жұқтырған пациенттерге қатысты болғанымен, пациенттерде ВИЧ ауруының қанағаттанарлық емес түрі болған жоқ. Бұл тромбоздық микроангиопатияның HSV инфекциясын бақылау үшін қажетті дозадан жоғары дозада валацикловир алған, ауыр иммунодепрессияға ұшыраған адамдарға ғана тән екенін көрсетеді.
antiphospholipid antibody syndrome, and drug toxicities, e. g. calcineurin inhibitor toxicity. More recently, researchers have attributed both TTP and HUS to targeted agents, such as targeted cancer therapies, immunotoxins, and anti VEGF therapy. Bacterial toxins are the primary cause of one category of thrombotic microangiopathy known as HUS or hemolytic uremic syndrome. HUS can be divided into two main categories: Shiga toxin associated HUS (STx HUS), which normally presents with diarrhea, and atypical HUS. The Shiga toxin inhibits the binding of eEF 1 dependent binding of aminoacyl tRNA to the 60S subunit of the ribosome, thus inhibiting protein synthesis. The cytotoxicity from the lack of protein damages glomerular endothelial cells by creating voids in the endothelial wall and detaching the basement membrane of the endothelial layer, activating the coagulation cascade. Atypical HUS may be caused by an infection or diarrheal illness or it may be genetically transmitted. This category of TMA encompasses all forms that do not have obvious etiologies. Mutations in three of the proteins in the complement cascade have been identified in patients with atypical HUS. Several chemotherapeutic drugs have also been shown to cause damage to the epithelial layer by reducing the ability for the cells to produce prostacyclin, ultimately resulting in chemotherapy associated HUS, or C HUS. The second category of TMAs is TTP thrombotic thrombocytopenic purpura, which can be divided into 3 categories: congenital, idiopathic, and non idiopathic. Congenital and idiopathic TTP are generally associated with deficiencies in ADAMTS13, a zinc metalloprotease responsible for cleaving Very Large vWF Multimers in order to prevent inappropriate platelet aggregation and thrombosis in the microvasculature. Natural genetic mutations resulting in the deficiency of ADAMTS13 have been found in homozygous and heterozygous pedigrees in Europe. while other sources express skepticism about their common pathophysiology. The repression of the vascular endothelial growth factor (VEGF) can also cause glomerular TMA (damage to the glomerular microvasculature). It is likely that the absence of VEGF results in the collapse of fenestrations in the glomerular endothelium, thus causing microvascular injury and blockages associated with TMA. Manifestations resembling thrombotic microangiopathy have been reported in clinical trials evaluating high doses of valacyclovir (8000 mg/day) administered for prolonged periods (months to years) for prophylaxis of cytomegalovirus (CMV) infection and disease, particularly in persons with HIV infection. A number of factors may have contributed to the incidence of thrombotic microangiopathy in those trials including profound immunosuppression, underlying diseases (advanced HIV disease, graft versus host disease), and other classes of drug, particularly antifungal agents. There were no reports of thrombotic microangiopathy among the 3050 subjects in the four trials evaluating Valacyclovir for suppression of recurrent genital herpes. Although one of the trials was in HIV infected subjects, the patients did not have advanced HIV disease. The implication is that the occurrence of thrombotic microangiopathy is restricted to severely immunosuppressed persons receiving higher Valacyclovir dosages than are required to control HSV infection.
Диагностика
CBC және қан жағрысы: тромбоциттер санының төмендеуі және шистоциттер анықталды. PT, aPTT, фибриноген: гемолиздің қалыпты көрсеткіштері: конъюгацияланбаған билирубиннің артуы, LDH-ның артуы, гаптоглобиннің төмендеуі. Coombs тестінің нәтижесі теріс. Бүйрек функциясын бақылау үшін креатинин, мочевина. ADAMTS13 генінің, активтілігінің немесе ингибиторын анықтау тесті (TTP).
Емдеу
Емдеу барысы мен сәттілік деңгейі ТМА түріне байланысты. Кейбір пациенттерде атипиялық HUS және TTP жағдайында плазма инфузиясы немесе алмастыру шаралары тиімді болды, бұл процедура пациентте жетіспейтін комплемент каскады үшін қажетті белоктарды толықтырады; алайда, бұл тұрақты шешім немесе емдеу емес, әсіресе туа біткен бейімділігі бар пациенттер үшін. Экулизумаб және каплацизумаб сияқты моноклональды антиденелер тиісінше атипиялық гемолитикалық уремиялық синдромға және жүйелі тромбоздық тромбоцитопендік пурпураға көмектеседі, ал дексаметазон иммундық тромбоздық тромбоцитопендік пурпураны емдеуге, ал төмен молекулалық салмақты гепарин – диссеминирленген интраваскулярлық коагуляцияға көмектеседі.