Кіріспе

Шығыс Азияның көктем мерекесі

Қос үшінші фестиваль, кейде оны Тазару фестивалі деп те атайды, Қытайдан бастау алған дәстүрлі мереке. Ол Қытай және Корея сияқты Шығыс Азияның көптеген елдерінде тойланады.

Қытай

Қос үшінші мереке немесе Шанси мерекесі, кейде жуу мерекесі деп аударылады, — қытай күнтізбесінің үшінші айының үшінші күні тойланатын қытай мерекесі. Осы мерекенің бастауы Чжоу дәуіріндегі (шамамен б.з.д. 1100–221 жж.) Қушуи өзені жанындағы кештен тараған деседі. Басқалары оның шығу тегі өзенде шомылу арқылы зұлымдықтардан арылу салтынан бастау алады дейді. Бұл күні адамдар өзен жағасында ата-бабаларын құрметтеу үшін құрбандық шалып, кейін денелерін тазарту үшін шөптермен өзенге түседі. Содан кейін жас жігіттер мен қыздар көктемгі саяхатқа шығады, осы көріністердің көптегені Ши Цзинде («Әндер кітабында») сипатталған. Шанси мерекесінің әрекеттері келесі династиялар барысында өзгеріске ұшырады. Хан әулеті кезінде (б.з.д. 206–220 жж.) өзен жағасында көңіл көтеру, той жасау және ұрпақтарға дұға ету салты қосылды. Вэй және Цзинь династияларынан (220–420 жж.) кейін мереке үшінші күнтізбе айының үшінші күніне бекітілген Қос үшінші (Шанси) мерекесіне айналды. Қазіргі кезде осы мерекені тойлау үшін адамдар су жағасына шығып, пикник жасап, орхидея жинайды. Бұл күні аурудың алдын алу және жамандықтан құтылу үшін тазалау рәсімдері жасалады. Бұл күн Сары императордың туған күні деп саналады. Шансидің ежелгі дәстүрлері бүгінде провинцияларға тараған бірнеше қауымдарда тойланады, мысалы, осы күні ата-бабаларға табыну рәсімдерін өткізетін ежелгі Синье ауылы. Ұлы каллиграф Ван Сицзи өзінің танымал «Орхидея павильоны өлеңдеріне кіріспе» еңбегінде осы мереке туралы айтады. Чжуан мәдениетінде мерекенің мәні зор, оны әндер мен билермен, сондай-ақ түрлі ойындар мен тағамдармен тойлайды.

Жапония

Жапонияда үштіктің қос күні Хинамацури мерекесі ретінде тойланады.

Корея

Самжиннал – қытай күнтізбесіндегі үшінші айдың үшінші күні болатын сеси пунгсок (세시풍속) немесе маусымдық корей дәстүрлі әдет-ғұрыптарының бірі. Ежелгі корей тілінде самжил (삼질) деп аталған, ал ханжада санса, вонса (원사, 元巳), сунсам (중삼, 重三), сандже (상제, 上除) немесе дапчеонгджеол (답청절, 踏靑節) деп аталады. Самжиннал – «Сам» (үш) санының үйлесуін білдіреді. Чой Намсеонның сөзіне сүйенсек, самжил Самил дыбысталуынан туындаған, ал Сангса – үшінші айдың алғашқы жылан күні деп анықталған.

Кедендік

Самжиннал кезінде адамдар азалия гүлдерін жинап, оны жабысқақ күріш қамырымен илеп, корейдің дәстүрлі күріш тоқашы – Хваджонды жасайды. Жас бұршақ ұнтағы жас бұршақтан жасалған тағамдарға қолданылады, сондай-ақ кейде азалия гүлдерімен бірге қолданылады. Жас бұршақ ұнтағын қызыл сумен бояу арқылы Сумьон деп аталатын маусымдық тағам дайындауға болады. Бұдан басқа, қызыл бұршақ пастасымен дайындалған ақ күріш тоқаштары – Санттек, жабысқақ күріш, қарағай қабығы және жусаннан жасалған Гориттек, сондай-ақ жабысқақ күріш пен жусан жапырақтарынан жасалған Ссукттек жейді.