Кіріспе

Го ойынының алғашқы қимылдары

Го ойынының ашылуы – Го ойынының бастапқы кезеңі. Дәстүрлі 19×19 тақтада ойынның ашылу фазасы әдетте 15-тен 40 қадамға дейін созылады. Го ашылулары үшін арнайы терминология бар. Жапон тіліндегі терминдердің нақты мағынасы көбінесе дұрыс түсінілмейді. Года бүкіл тақтаға арналған ашылу – бұл ойынның ашылу тізбегі, ол әдетте стандартты 19×19 тақтада орналастырылады. Тақтаның симметриясы (сегіз есе бүктелу) ескеріледі, сондықтан Жапонияда ашылу қозғалыстарын көрсетуге қатысты белгілі бір конвенциялар бар. Бұл конвенциялар Қытайда немесе Кореяда міндетті түрде қолданылмайды, бірақ «ашылу» туралы сөз келгенде, симметриялық байланысты ашылуларды ажырату қажеті жоқ. Ойынның ашылу фазасы үшін жапон тіліндегі термин – joban, бірақ ол ағылшын тілінде қолданылмайды. Оның орнына fuseki термині жиі қолданылады, ол жапон тілінде «тастардың шашырауы» деген мағынаны білдіреді. Сондықтан бұл термин бастапқы қозғалыстардың қабырғалар мен бұрыштарда қалай таралуын көрсетеді. Егер ойын тек бір бұрышта басталатын болса (бұл жоғары деңгейдегі ойын үшін сирек, бірақ жаңадан бастаушылар үшін жиі кездеседі), онда бұл fuseki емес. Fuseki қараның (бірінші ойыншының) үлгісін сипаттау үшін де қолданылуы мүмкін, мысалы, қара 1-3-5. Бұл ақ 2 және ақ 4 қозғалыстарын ескермейді, сондықтан бұл шын мәнінде бүйірлік формация (мысалы, қытай ашылуы) немесе диагональдық формация (мысалы, tasukiboshi, онда қара 1 және қара 3 солтүстік-шығыс және оңтүстік-батыс бұрыштарындағы 4-ші нүктеде орналасқан) үшін ғана қолданылады. Fuseki терминіне корей тіліндегі баламасы – poseok. Бұрыштағы ашылулар да бар. Мұндай стандартты вариациялардың мыңдаған түрлері бар, олар тақтаның 10×10 бұрышындағы дамуға байланысты. Ағылшын тілінде олар көбінесе joseki деп аталады; joseki бұрыштағы ашылудың синонимі емес, ол стандартты тізбек. Жапон тіліндегі сөзбе-сөз мағынасы – «орнатылған» (яғни, бекітілген) тастар. Года бұрыштағы ашылуларға қатысы жоқ joseki-лер де бар. Joseki терминіне корей тіліндегі баламасы – jeongseok, көбінесе jungsuk деп транслитерацияланады. Жапон тілінде тақтадағы 10-10 нүктесі (яғни ортасы) tengen деп аталады. Tengen-де ашылу қозғалысы – бұл тәжірибелік ашылу, және тарих бойында кейде дау тудырған. Ол «айналы Го» деп аталатын жағдайға әкелуі мүмкін, жапон тілінде manego, онда қара орталық тасқа қатысты диагональ бойынша ақтың қозғалысын еліктейді. Ойынның басынан бастап ақ қараны диагональ бойынша қарама-қарсы бағытта еліктейтін «айналы Го» деп аталатын тағы бір стиль бар. Бірінші стиль күшті ойыншылар үшін komidashi (екінші ойынға берілетін ұпайлар) енгізілгенге дейін қызықты болды. Екінші стиль тек komidashi енгізілгеннен кейін қызығушылық тудырды. Го ашылу стратегиясы – Го ашылуында қолданылатын стратегия. Оған қатысты белгілі бір конвенциялық бөліністер бар. Біріншіден, шахмат ашылуларына ұқсас кодталған вариациялар мен ойындарда қайталап кездесетін Го ашылу теориясы арасындағы айырмашылықты атап өтуге болады. Таңдау еркіндігі жоғары болғандықтан, негізгі ашылу принциптері барлық ойыншылар үшін, олар даан деңгейіне жеткенге дейін көбірек пайдалы.

Негізгі қағидалар

Жалпы пайдалы қағидалардың мысалдары ретінде "бұрыш, қабырға, орталық" сияқты түсініктерді келтіруге болады, мұнда тақтаның бұрыштары қабырғаларынан құндырақ екені айтылады (қабырғаға жақын, бірақ бұрыштардан алыс жатқан нүктелер). Орталықтағы нүктелерді басып алу ерте кездегі шайқас үшін пайдалы болуы мүмкін, бірақ олар өз аумағын кеңейту тұрғысынан нашаррақ.

Қазіргі заманғы идеялар

Қазіргі заманғы Го стратегиясы ескіше бұрыштарды ашу/барлық тақтаны ашу деген екіге бөлуден әлдеқайда күрделі. Кәсіпқой гошылар 70% жағдайда 4-4 нүктесін таңдайды. 4-4 нүктесі үшін бұрыштарды ашу әлі де дамып жатыр, бірақ қазіргі заманғы ашылу теориясының дені 4-4 нүктесі төңірегіндегі схемалармен байланысты деу дұрыс.

Фусеки

Жапондық термин "фусеки" кейде "жалпы тақта стратегиясымен" бірдей қарастырылады. Нақтырақ айтқанда, бұл ойынның басындағы тастардың сиреп таралуын немесе жұқа бөлінуін білдіреді. Го ойынында ашылу теориясы – Го ойынының ашылу кезеңінде алғашқы бірнеше жүргізілістің қайда, не үшін, қандай ретпен және қандай пішінде жасалатынының стратегиясы. Ортаңғы ойын әдетте "негіздер" деп аталатын алғашқы құрылымдық аймақтар құрылғаннан кейін және "күрес" басталғаннан кейін басталады. Ашылу тұжырымдық және дәстүрлі түрде зерттеу үшін жалпы тақта ашылулары мен бұрыштық ашылуларға бөлінеді. Әрбір түрі өзара тепе-теңдігі және қарсы жүргізілістері зерттелген бірнеше жүргізілістерден тұрады. Стандартты тақтада ашылудың ең негізгі ұғымы – бұрыштардағы жүргізілістер қабырғалардағы немесе ортадағы жүргізілістерге қарағанда аумақты жасау үшін тиімді. Ашылулардың салыстырмалы түрде аз бөлігі ғана танымал атауға ие. Оларға Үш жұлдызды ашылу (санренсей), Екі жұлдызды ашылу (ниренсей), "Желперуіш" немесе Шусаку ашылуы және Қытай ашылуы (қытай фусеки) жатады. Нақтырақ айтқанда, бұл қараның тақтаның бір жағында құратын моё (құрылым) формацияларының атаулары. Ақ түстің екінші жағында ондаған заңды вариацияларды таңдау мүмкіндігі болғандықтан, бұл іс жүзінде үлкен ашылу кешендері. Қытай ашылуының күрделі тарихы бар. Бірнеше тарихи мәліметтерге сәйкес (қытай және жапон), оны алғаш рет жапондық ойыншылар жасаған, бірақ кейін қытайлық ойыншылар оны жан-жақты зерттеп, дамытқан. Бұл 1970 жылдан бастап кең таралды және Го стандарттары бойынша толық зерттелген теорияға ие.

Тұжырымдамалар

Ашылу теориясы шахмат немесе шогиге қарағанда, жақсы әуесқой деңгейге жетуді көздейтін ойыншылар үшін зерттеулерде аз маңызды. Дегенмен, ол Го білімінің маңызды бөлігі болып табылады, бірақ оған арналған бірыңғай кодификацияланған дереккөз жоқ. Көптеген жағдайларда, жосекидің стандартты тізбектері нақты соңына жетеді, содан кейін екі ойыншы да басқа жерге көшуі керек. Кейде өткір жергілікті күрес басталады, оған ешбір ойыншы бейжай қарамауы тиіс. Мұндай жағдайларда, ашылудың нәтижесі 10x10 бұрыштық аймақтан тақтаның қалған бөлігіне қарай дами алады. Басқа тастардың орналасуын ескермей жасалған талдаудың мәні азаяды. Ең ұзын "кітап" ашылулары шамамен 50 қадамды құрайды. Көптеген бұрыш ашылуларының ерекше немесе әдемі аттары жоқ. Бірақ, жапондық атаулары бар бірнеше ашылу бар: тайша, надаре (көшкін), Мурамасаның сиқырлы қылышы. Бұл өте күрделі ашылулардың қатарына жатады және жаңа бастағандарға ұсынылмайды.

Тарих

Го ойыны ғасырлар бойы терең зерттелген, және оның негізгі мақсаты – қарсыласпен тепе-теңдік орнату. Қаралар бірінші жүргізетіндіктен, олардың ашылу жүрістері сол бірінші жүріс артықшылығын (сентемен бірге) пайдаланып, ықпал (немесе күш) алып, осылайша территорияны белгілеуге бағытталған. Го-ның толыққанды теориясы жоқ, себебі мүмкін болатын нұсқалардың саны кез келген толыққанды зерттеуді мүмкінсіз етеді. Сондықтан, тіпті ашылу да уақыт өте келе өзгеріп отырады, сондай-ақ, жаңалықтар мен инновациялардың маңызды кезеңдеріне де ұшырайды. Кейбір кәсіби ойыншылар ерекше немесе жаңашыл ашылуларды қолдануымен және оларды бәсекелестік ойындағы өзге де қабілеттерімен үйлестіре білуімен белгілі.

10-10 нүктесі

Го Сейген 1933 жылы сол кездегі ең үздік ойыншы Хонинбо Шусайға қарсы ойында үшінші жүргілісін (қара 5) тенгенге жасады. Го 1933 жылдың 16 қазанынан 1934 жылдың 19 қаңтарына дейін Токиодағы риоканде 14 сессиядан тұратын, даулы төрт айлық ойында жеңілді.