Кіріспе

Вермонттың алғашқы Конституциясы 1777 жылдың шілдесінде, Вермонт өзін тәуелсіз мемлекет деп жариялағаннан кейін бес ай өткен соң жасалды, бұл мемлекет қазір көбінесе Вермонт Республикасы деп аталады. Ол 1786 жылы кең ауқымды қайта қарауға дейін қолданыста болды. Вермонттың екінші Конституциясы 1786 жылы күшіне енді және Вермонт Одаққа он төртінші штат ретінде қабылданғаннан екі жыл өткен 1793 жылға дейін сақталды. 1791 жылы Вермонт АҚШ-тың он төртінші штаты болды және 1793 жылы қазіргі Конституциясын қабылдады.

1-тарау

1777 жылғы конституцияның екінші бөлігі 1-тарау болып табылады, ол "Вермонт штатының тұрғындарының құқықтары туралы жарияланым". Бұл тарау Вермонттағы әртүрлі азаматтық және саяси құқықтарды кепілдік беретін 19 баптан тұрады: Бірінші бапта "барлық адамдар тең және еркін, тәуелсіз болып дүниеге келеді және оларға белгілі бір табиғи, туа біткен және ажырамас құқықтар бар, олардың ішінде өмір мен бостандықты пайдалану және қорғау; мүлікті иелену, қорғау және пайдалану, сондай-ақ бақыт пен қауіпсіздікті іздеу және қол жеткізу" деп жарияланды, бұл "барлық адамдар тең жаратылған" және "ажырамас құқықтарға", соның ішінде "өмірге, бостандыққа және бақытты іздеуге" ие екенін жариялаған Тәуелсіздік жарияланымындағы белгілі сөздерді қайталайды. Бұл бапта одан әрі былай делінген: "Осы елде туған немесе теңіз арқылы келген еркек адам, жиырма бір жасқа толғаннан кейін, қызметші, құл немесе шәкірт ретінде ешкімге қызмет етуге заң бойынша міндетті болмауы керек, ал әйел адам да он сегіз жасқа толғаннан кейін осылай болуы керек, егер олар өздерінің келісімімен міндеттелмесе". Бұл Жаңа әлемде құлдыққа алғашқы тыйым салу болды. Сондай-ақ, "Вермонттағы құлдықтың тарихы" деген мақаланы қараңыз. Екінші бапта "жеке меншік, қажет болған жағдайда, қоғамдық пайдалануға бағынуы керек; алайда, егер кез келген адамның мүлкі қоғамдық пайдалану үшін алынса, иесіне ақшалай өтемақы төленуі керек" деп жарияланды. Бұл Вермонтта заңды иелік етудің негізгі принциптерін орнатты. Үшінші бапта дін бостандығы орнатылды. Төртіншіден жетінші баптарға дейін үкімет халықтың мүдделеріне бағынышты болды. Сегізінші бап барлық еркіндік иеленушілерге (мүлігі болмаса да) дауыс беру құқығын берді. Тоғызыншы бапта әркімнің өмірі, бостандығы және мүлкі қорғалуға құқылы екендігі, сондықтан ол осы қорғанысқа өз үлесін салуы керек деп айтылды. Оннан он үшінші баптарға дейін заңмен сотқа жүгіну құқығына қатысты. Он төртінші және он бесінші баптар сөз бостандығы, баспасөз бостандығы, қару ұстау құқығы және әскери биліктің азаматтық билікке бағынуына қатысты. Он жетінші бап эмиграция құқығын мойындайды. Он сегізінші бап жиналыс және петиция беру құқығын мойындайды. Он тоғызыншы бапта ешкім Вермонт штатынан басқа жерге Вермонт штатында жасалған қылмыстар үшін сотталу үшін тасымалдануға жарамайды деп жазылған.

2-тарау

Конституцияның 2-тарауы «Үкімет жоспары немесе құрылымы» деп аталады. 2-тараудың I-IV бөлімдері «ВЕРМОНТ ҚОҒАМДАСТЫҒЫ немесе МЕМЛЕКЕТІ» бұдан былай губернатор, вице-губернатор, кеңес және осы мемлекеттің еркін азаматтарының өкілдерінен құралған жиналыс арқылы басқарылады деп белгілейді. Ол атқару билігін губернатор мен кеңеске, ал заң шығару билігін Өкілдер палатасына береді және әр округте сот құруды талап етеді. V бөлімде міндетті әскери оқыту қарастырылған. VI бөлімде кем дегенде 21 жасқа толып, мүлігі жоқтардың ішінде, Вермонт штатының мүддесіне сай дауыс беретініне ант берген әрбір ер адам дауыс беруге құқылы. (Вермонт сайлаушысының ант беру рәсімі бүгінге дейін алғаш рет тіркелетін сайлаушылардан талап етіледі. Басқа штаттарда сайлаушылардан ант талап етілмейді.) VII-IX және XI-XVI бөлімдер заң шығарушыларды жыл сайын сайлау және жыл сайынғы заң шығару сессияларын қарастырады. X бөлімде заң шығарушы орган Континенттік Конгресске делегаттар сайлайды делінген. (Алайда Континенттік Конгресс Вермонттың тәуелсіздігін мойындаудан және оған өкілдік беруден бас тартты.) XVII және XVIII бөлімдер губернатор мен кеңестің өкілеттіктерін, атап айтқанда, губернаторды қарулы күштердің бас қолбасшысы етіп тағайындауды реттейді. XXI-XXVI бөлімдер сот жүйесімен, әсіресе Жоғарғы сотпен және жалпы соттармен айналысады. 2-тарау 44 бөлімнен тұрады.

1786 жылғы Конституция

1786 жылғы Вермонт конституциясы 1777 жылғы конституциямен салыстырғанда билік тармақтарының айқын бөлінуін қамтамасыз етті. Атап айтқанда, ол бір адамның бір уақытта мына лауазымдардың бірінен артығын атқаруына тыйым салды: губернатор, губернатордың орынбасары, жоғарғы сот судьясы, мемлекеттік қазынашы, губернатор кеңесінің мүшесі, заң шығарушы органның депутаты, бас инспектор немесе шериф. Сонымен қатар, заң шығарушы орган енді апелляциялық сот ретінде жұмыс істей алмайтын болды және бұрынғыдай сот қарауындағы істерге араласу құқығынан айырылды. 1786 жылғы Конституция 1791 жылы Вермонттың тәуелсіздіктен АҚШ штаттарының бірі мәртебесіне ауысқанда да қолданыста болды. Атап айтқанда, губернатор, губернатор кеңесінің мүшелері және басқа да мемлекеттік қызметкерлер, соның ішінде барлық соттардың судьялары, осы уақытқа дейін атқарып келген өкілеттерін сақтап қалды.

1793 жылғы Конституция

1793 жылғы Конституция Вермонт Одаққа қабылданғаннан кейін екі жыл өткен соң қабылданды және түрлі кейінгі түзетулермен бүгінгі күнге дейін қолданыста болып келеді. Ол король Георг III-ге және Нью-Йорк штатына қатысты арыз-шағымдарды толығымен жойды. 1790 жылы Нью-Йорк заң шығарушы органы Вермонттың Нью-Йорк штабының бір бөлігі екендігі туралы барлық талаптарынан ресми түрде бас тартты, Конгресс Вермонтты қабылдауға шешім қабылдаған жағдайда ғана бұл бас тарту күшіне енеді.