Бұлгар халық биі – копаница (копаница/ганкино) туралы мақала. Бидің ритмі, қозғалысы, аймақтық ерекшеліктері мен тарихы жайлы толық ақпарат. Халық билері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Копаница немесе копаница (кейбір аймақтарда Ганкино деп аталады) – Батыс Болгарияға тән қарқынды халық билерінің жиынтығын, белгілі бір өлшемдегі музыкамен орындалатынын, сондай-ақ осы билерге сүйемелдейтін музыканы білдіреді. Кейбір дереккөздер ырғақты "жедел" және "баяу" соққылар арқылы сипаттайды, оның үлгісі – жедел-жедел-баяу-жедел-жедел (метриялық соққылар бойынша 2-2-3-2-2 есебімен). Атау "қазу" немесе "шөп шабу" деген мағынаны білдіретін "копам" етістігінен шыққан, сондықтан бұл атау кейде "кішкентай қазу биі" деп аударылады. Балқан аймағындағы басқа билер сияқты, копаницаның да әр аймақта және тіпті әр ауылда өзіндік вариациялары бар.
Kopanitsa or kopanica (called in some regions Gankino) is the name for a family of lively folk dances from western Bulgaria done to music in meter, and also sometimes for the accompanying music. Some sources describe the rhythm in terms of "quick" and "slow" beats, the pattern being quick quick slow quick quick (counted as 2 2 3 2 2 metric beats). The name comes from the verb kopam, which means "to dig" or "to hoe", so the name is sometimes translated as "little digging dance". As with other Balkan dances, different regions and even different villages have their own variations of the dance.
Сипаттама
Копаницалар мен ганкинолар – бишілердің екі қолын төменге түсіріп ұстап немесе (копаницаларда) көрші бишілердің белбеулерін ұстап, қисық сызықта орындалатын билер. Олардың көпшілігі бірнеше қадамдардан тұратын, "шақырылатын" билер. Бишілер бір үлгіні қайталап, сызықтың оң жағындағы жетекші басқа үлгіні жариялайды. Копаница термині ең көп батыс Болгарияның Шоплюк аймағында қолданылады, ол София, Перник, Радомир және Кюстендил қалаларын қамтиды. Көп таралған атаулары: Шопска копаница, Граовска копаница және Дивотинка копаница (Дивотино ауылынан). Перник қаласынан алыс емес Копаница деген ауыл да бар. Копаница термині сонымен қатар Батыс Фракия және Средина-Гора аймақтарында, Софиядан шығысқа қарай (Ихтиман, Панагюриште, Пазарджик) және тіпті Пловдивке дейін кездеседі. Ганкино (Ганка биі) термині көбінесе солтүстік Болгарияда (әсіресе батыс және орталық бөліктерінде) қолданылады. Копаница немесе ганкиноға ұқсас билерді Солтүстік Македонияда (Седенка, Плетенька, Скопско және т.б.) және Сербияда (Копачка) басқа атаулармен кездестіруге болады. Сербияның Копачкасы, , Македонияның Копачкасынан өзгеше, ол .
Kopanitsas and gankinos are line dances done with dancers in a curved line facing in, either holding hands with arms down or (in kopanitsas) holding the belts of the neighboring dancers. Many of them are "called" dances, with several patterns of steps. Dancers repeat one pattern until the leader on the right end of the line calls another pattern. The term kopanitsa seems to be especially used in the Shopluk region of western Bulgaria, which includes the towns of Sofia, Pernik, Radomir and Kyustendil. Some common names are Shopska kopanitsa, Graovska kopanitsa, and Divotinka kopanitsa (from the village of Divotino). There is even a village named Kopanitsa not far from the town of Pernik. The term kopanitsa is also found in western Thrace and the Sredna Gora regions east of Sofia (Ihtiman, Panagyurishte, Pazardzhik) and even as far east as Plovdiv. The term gankino (Ganka's dance) seems to be used mostly in northern Bulgaria (particularly in the western and central parts) and also refers to dances in In western Thrace, dances in meter are often called Krivo (or Krivata), a term which means "crooked" or "uneven". Dances in similar to kopanitsa or gankino can also be found in North Macedonia (Sedenka, Pletenica, Skopsko, etc.) and Serbia (Kopačka) using other names. The Serbian Kopačka, in , is not the same as the Macedonian Kopačka, which is in .
Негізгі Ганкино сатысы
Мысал ретінде, негізгі ганкино – топтағы билердің ең көп таралған түрі және халықаралық халық би тобында "копаница" деп орындалады. Бұл қадам үш өлшемнен тұрады: оңға екі жүзімді қадам және солға біреу:
As an example of the form, the basic gankino is the most widespread of the dances in the group, and is done by international folk dance groups as "kopanitsa". The step is three measures, consisting of two grapevine steps to the right and one to the left:
1-өлшем: 1. (Жылдам) Оң аяқпен оңға қадам, 2. (Жылдам) Сол аяқпен оң аяқтың артына қадам, 3. (Баяу) Оң аяқпен оңға қадам, 4. (Жылдам) Сол аяқпен оң аяқтың алдына қадам, 5. (Жылдам) Кідіру;
Measure 1: 1. (quick) Step right on right foot, 2. (quick) Step behind right on left foot, 3. (slow) Step right on right foot, 4. (quick) Step left in front of right on left foot, 5. (quick) Pause;
2-өлшем: 1. (Жылдам) Оң аяқпен оңға қадам, 2. (Жылдам) Сол аяқпен оң аяқтың артына қадам, 3. (Баяу) Оң аяқпен оңға қадам, 4. (Жылдам) Сол аяқты оң аяққа жақындату, 5. (Жылдам) Кідіру;
Measure 2: 1. (quick) Step right on right foot, 2. (quick) Step behind right on left foot, 3. (slow) Step right on right foot, 4. (quick) Close left foot next to right, 5. (quick) pause;
3-өлшем: 1. (Жылдам) Сол аяқпен солға қадам, 2. (Жылдам) Оң аяқпен сол аяқтың артына қадам, 3. (Баяу) Оң аяқпен оңға қадам, 4. (Жылдам) Оң аяқты сол аяққа жақындату, 5. (Жылдам) Кідіру;
Measure 3: 1. (quick) Step left on left foot, 2. (quick) Step behind left on right foot, 3. (slow) Step right on right foot, 4. (quick) Close right foot next to left, 5. (quick) pause;
Жеке бишілер негізгі қадамға өзгерістер енгізуге еркін, әсіресе 2-ші және 3-ші өлшемдердің төртінші және бесінші соққыларында, мысалы, кідіруді аяқпен ұру (plesni) немесе екіге бөлініп секіру, содан кейін бірігіп секіру (hlopchi) арқылы алмастыруға болады. Музыканттар бишілерге сынау үшін би кезінде көбінесе музыканы жылдамдатады.
Individual dancers are free to improvise variations to the basic step, mostly during the fourth and fifth beats of measures 2 and 3, for example replacing the pause with a foot slap (plesni) or a jump apart and then jump together (hlopchi). The musicians often speed up the music during the dance as a challenge to the dancers.
Музыкалық әсер
Копаницаға қосатын музыка оның бастапқы туған жерінен әріге тарады, East Wind (1992) және Mozaik (2004) топтары оны жазды.
The music accompanying the kopanitsa has spread beyond its original homeland, kopanitsas having been recorded by such groups as East Wind (1992), and Mozaik (2004).