Стен ВанДербик: Американдық экспериментатор режиссер және аниматор

Кіріспе

Американдық кинорежиссер Стэн Вандербек (6 қаңтар 1927 – 19 қыркүйек 1984) – американдық тәуелсіз аниматор және эксперименталды фильмдер жасаушы, коллаж жұмыстарымен танымал.

Өмір

Вандербек Манхэттендегі Купер Юнионында өнер және сәулет өнерін оқыды, содан кейін Солтүстік Каролинадағы Блэк Маунтин колледжіне ауысты. 1949 жылдан бастап ол институтта Хазел Ларсен Арчерден екі семестрлік фотосурет курстарын тыңдады. 1950 жылдары ол анимация техникасын үйреніп, Winky Dink and You фильмі үшін декорациялар мен суреттер салумен қатар, тәуелсіз көркем фильмдер түсірді. Оның 1955-1965 жылдар аралығында түсірілген алғашқы фильмдері көбінесе анимациялық суреттер мен коллаж фильмдерінен тұрады, олар органикалық даму принципімен біріктірілген (мысалы, 1959 жылғы Science Friction қысқаметражды фильмі). Вандербектің ирониялық композициялары Макс Эрнсттің сюрреалистік және дадаистік коллаждарының рухында жасалған, бірақ Бит буынының экспрессионизміне жақын, жабайы және қатал бейресмилікке ие. 1960 жылдары Вандербек Клас Олденбург пен Джим Дайн сияқты суретшілермен, сондай-ақ Мерс Каннингэм мен Элейн Саммерс сияқты қазіргі заманғы би және кеңейтілген кино өкілдерімен жұмыс істей бастады. Осымен қатар, ол Нью-Йорк штатының Стони Пойнт қаласындағы Movie Drome театрында бірнеше проекторды қолдана отырып, көрсетілімдер ұйымдастырды. Movie Drome – ол өзінің "шексіз проекциялық экранына" айналдырған астық сақтаушы күмбезі болды. Көрермендер күмбезге едендегі жасырын есік арқылы кірді және кіргеннен кейін еденге жайылып, аяқтары ортаға қаратылып жатуға шақырылды. Ішке кіргеннен кейін, көрермендер оннан астам слайд және кинопроекторлардың көмегімен құрылған фильмдер мен бейнелердің динамикалық таралуын бастан кешірді, бұл қисайған бетке тығыз бейнелер коллажымен толтырды. Бұл көрсетілімдерде көптеген кездейсоқ бейне тізбектері мен байланыстар болды, нәтижесінде екі бірдей қойылым болған жоқ. Оның утопиялық ұмтылысы оны Кен Ноултонмен Bell Labs-те жұмыс істеуге итермеледі, онда 1960 жылдардың соңында ондаған компьютерлік анимациялық фильмдер мен голографиялық эксперименттер жасалды. Олардың ішінде Poem Field (1964-1968) – компьютерде жасалған сегіз анимациядан тұратын серия. Сол кезеңде ол көптеген университеттерде сабақ берді, Гуггенхайм мұражайындағы бу проекциясынан бастап, 1970 жылы бірнеше арнада көрсетілген Violence Sonata интерактивті теледидарлық трансляциясына дейін бейнелеудің жаңа әдістерін зерттеді. Ол өліміне дейін Мэриленд университетінің Балтимор округіндегі бейнелеу өнері бағдарламасын басқарды.

VanDerBeek studied art and architecture at Manhattan's Cooper Union before transferring to Black Mountain College in North Carolina, where he met polymath Buckminster Fuller, composer John Cage, and choreographer Merce Cunningham. Beginning in 1949, he took two terms of photography courses from Hazel Larsen Archer at the institution. In the 1950s, he directed independent art films while learning animation techniques and painting scenery and set designs for Winky Dink and You. His earliest films, made between 1955 and 1965, mostly consist of animated paintings and collage films, combined in a form of organic development (including his 1959 short Science Friction). VanDerBeek's ironic compositions were created very much in the spirit of the surreal and Dadaist collages of Max Ernst, but with a wild, rough informality more akin to the expressionism of the Beat Generation. In the 1960s, VanDerBeek began working with the likes of Claes Oldenburg and Jim Dine, as well as representatives of modern dance and expanded cinema, such as Merce Cunningham and Elaine Summers. Contemporaneously, he designed shows using multiple projectors at his Movie Drome theater at Stony Point, New York. The Movie Drome was a grain silo dome which he turned into his "infinite projection screen." Visitors entered the dome through a trap door in the floor, and were encouraged after entering to spread out over the floor and lie with their feet pointing towards the center. Once inside, the audience experienced a dynamic inter dispersal of movies and images around them, created by over a dozen slide and film projectors filling the concave surface with a dense collage of moving imagery. These presentations contained a very great number of random image sequences and continuities, with the result that none of the performances were alike. His desire for the utopian led him to collaborate with Ken Knowlton at Bell Labs, where dozens of computer animated films and holographic experiments were created by the end of the 1960s. These included Poem Field (1964 1968), a series of eight computer generated animations. During the same period, he taught at many universities, researching new methods of representation, from the steam projections at the Guggenheim Museum to the interactive television transmissions of his Violence Sonata, broadcast on several channels in 1970. He directed the University of Maryland, Baltimore County visual arts program until his death.

Отбасы

Ол Йоханна Вандербекпен некеде екі баласы (Август, Максим) болған. Екінші әйелі, Люиза Вандербекпен некесінен үш баласы туды: Джулия Вандербек және суретшілер Сара Вандербек пен Йоханнес Вандербек.