Кіріспе

Протеиндік қоспа – диеталық немесе бодибилдингтік қосымша, көбінесе протеин таяқшалары, протеин ұнтақтары түрінде келеді, тіпті дайын протеин коктейлі ретінде де қолжетімді. Әдетте сарысу, өсімдік және/немесе еттен жасалады. Протеиндік қоспалар – жоғары протеинді тағамдардың экстракттары немесе концентраттары, олар бодибилдингте және протеин мен аминқышқылдарының таза көзінен протеин қажеттілігін толықтыру үшін диеталық қосымша ретінде қолданылады. Олардың үш негізгі түрі бар: концентрат (тағам алынып, май және көмірсутектердің шағын мөлшерімен бірге кішірек көлемге шоғырландырылады), изолят (протеин мен аминқышқылдары толығымен бөлініп алынады, көбінесе тек протеин мен аминқышқылдары қалады) және гидролизат (протеин қоспасы ферменттердің әсеріне ұшырап, ішінара қорытылады). Кейбір протеиндік қоспаларға ас қорыту ферменттері қосылады, олар ас қорыту мен сіңіруге көмектеседі.

Метаболизм

Мета-зерттеуде, жаттығу тәжірибесі жоқ адамдарда күштік жаттығулардың алғашқы апталарында ақуыздық қоспалардың майсыз дене массасы мен бұлшық күшіне әсері байқалмайды. Бірақ, алғашқы апталардан кейін ақуыздық қоспалар бұлшық гипертрофиясын күшейтеді және жаттығу тәжірибесі бар және жоқ адамдарда бұлшық күшін арттыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, артық салмақты адамдарда сары май қоспаларын қабылдау дене салмағын, жалпы май массасын және жүрек-қантамыр ауруларының қауп факторын азайтуға көмектеседі. Күштік жаттығулармен бірге қолданылғанда, ақуыздық қоспалар күштік жаттығулардың қарқындылығы, жиілігі және ұзақтығы артаған сайын майсыз дене массасы мен бұлшық күшінің артуын күшейтеді. Мета-зерттеу көрсеткендей, күніне 1,6 г/кг ақуыздық қоспадан артық мөлшерде қабылдау майсыз массаның (FFM) артуын одан әрі жақсартпайды. Ақуызды қабылдаудың ұсынылған мөлшерден жоғары деңгейде болуы, әсіресе жедел немесе созылмалы аурулары бар адамдар үшін маңызды. Сонымен қатар, күштік жаттығулардың артуы қартаюдың бұлшық массасына тигізетін теріс әсерін тепе-теңдеуге көмектеседі.

Уақыт

Бұрынғы зерттеулер күні бойы ақуызды бөліп ішудің (бір ретінде максимум 30 г) бұлшық ет ақуызының синтезін ең жоғары деңгейде ынталандыратынын көрсетеді. Дегенмен, соңғы зерттеулер бұлшық массасын арттыру үшін ақуызды күні бойы немесе бір уақытта қабылдаудың да тиімді екенін, егер бұл ыңғайлырақ болса, айтады. Кез келген жаттығудан бұрын немесе кейін ақуыздық қоспа қабылдаудың тиімділігін дәлелдейтін ешқандай мәлімет жоқ, бірақ көптеген адамдар жаттығудан бұрын немесе кейін ақуыздық қоспа тиімдірек деп санайды.

Созылмалы бүйрек ауруы

Созылмалы бүйрек ауруы (СБА) бар адамдарда тамақтану жағдайы өзгеріп қалуы мүмкін. Жетемді дәлелдерге сүйенсек, ауыз арқылы қабылданатын протеин негізді тамақтану қоспаларын тұрақты түрде қолдану сарысудағы альбумин деңгейін арттыруы мүмкін. Альбумин – бұл СБА-сы бар адамдарда зәрмен жоғалудың және нашар тамақтанудың салдарынан төмендеуі мүмкін протеин. Протеинмен толықтырудан кейін альбумин деңгейінің жақсаруы гемодиализ қажет ететін немесе нашар тамақтанатын адамдарда айқын байқалуы мүмкін. Сонымен қатар, преальбумин деңгейі мен қолдың ортаңғы айналымы да толықтырудан кейін артуы мүмкін, бірақ дәлелдердің сенімділігі төмен. Бұл көрсеткіштер тамақтану жағдайының жақсаруына нұсқағанымен, протеин қоспаларының өмір сапасына, өмір сүру ұзақтығына, қабынуға немесе дене құрамына әсері әлі анықталған жоқ.