Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гелма (قالمة Qālima; Алжирше айтылуы: ) – Гелма провинциясының және Гелма ауданының орталығы, Солтүстік-шығыс Алжирде, Жерорта теңізі жағалауынан шамамен 65 километр қашықтықта орналасқан. Оның орналасқан жері ежелгі Калама қаласымен сәйкес келеді.
Guelma (قالمة Qālima; ; Algerian pronunciation: ) is the capital of Guelma Province and Guelma District, located in north eastern Algeria, about 65 kilometers from the Mediterranean coast. Its location corresponds to that of ancient Calama.
Ежелгі дәуір
Гелма ерте заманнан бері қоныстанған болса да, оны алғаш рет финикиялықтар қала ретінде негіздеді, олар оны Малака деп атады, бұл финикия тілінде "тұз" дегенді білдіретін сөз (Испаниядағы Малагамен ортақ түбірі бар). Кейін римдіктер бұл аймаққа қоныс тепті және оны Калама деп атады, бұл Римнің Нумидия провинциясының бір бөлігі болды. Калама христиан дінінің дамуымен гүлденді; 5-ғасырда Гелма епископы болған Әулие Поссидиус осы қалада қызмет етті. Кейін вандалдардың шапқыны аймақты қиратты, содан кейін Византиялықтар келіп, оны одан әрі шабуылдардан қорғау үшін қала қабырғаларын салды. Ол Византия Африка экзархатының құрамында болды. Бірақ, Алжирді мұсылмандар жаулап алғаннан кейін, бұл аймақ ресми түрде тастап кетілді, тіпті Осман империясының кезінде де қоныстанбады.
Though Guelma was settled from early prehistory, it was first established as a town under the Phoenicians, who called it Malaca, probably a Phoenician word meaning "salt" (sharing a common etymology with Málaga in Spain). Later, the Romans settled the area and renamed it Calama, part of the Roman province of Numidia. Calama prospered during the rise of Christianity; Saint Possidius was bishop of Guelma during the 5th century. Later, the Vandal invasion devastated the area until the coming of the Byzantines, who settled the area and built city walls to protect it from further invasions. It was located in the Byzantine Exarchate of Africa. However, after the successful Islamic conquest of Algeria, the area was abandoned as a formal settlement, even later, during Ottoman rule.
Француздық билік
Гелма жеті ғасыр бойы тасталып кеткеннен кейін, француз армиясының Алжирге басып кіруі кезінде ресми қоныс ретінде қайта құрылды. Аймақты қоса аннексиялау Аннабадан Константинге қарай француз армиясының ілгерілеуімен басталды (Константиннің оккупациясы Солтүстік-Шығыс Алжирді Францияның ресми құрамына енгізді), генерал Бертран Клаузельдің басшылығымен 1836 жылдың 10-15 қарашасында Каламаның қираған орындарын тапты (және уақытша басып алды). Гелма 1836 жылы қала ретінде құрылды. Оның коммуналық конституциясы 1854 жылдың 17 маусымынан басталады. Қазіргі заманғы қала Римнің қираған орындарының төңірегінде, бірінші кезде қалпына келтірілген Византия қаласының қабырғаларының ішінде, кейін қабырғалардың сыртында, сол кезде де жұмыс істей берді және қаладан батыстан шығысқа дейін өтетін темір жолдың жанында тез дамыды. Гелмадағы рим театры 1905 жылы М. Жолидің қала әкімі болған кезінде қалпына келтірілді. Осы кезеңде қалада француз отаршылдық саясатының қолдауымен еуропалықтардың үлкен саны қоныстанды. Оның азаматтары 1945 жылдың 8 мамырында Сетифтегі қырғын кезінде ауыр қасірет көрді. Гелмадағы ең көне, әлі де жұмыс істеп тұрған діни ғимарат (1837) – Эль Атик мешіті, немесе «Гелманың Ұлы мешіті». Гелмада сонымен қатар жергілікті яһудилерге қызмет еткен синагога және еуропалықтар үшін Сен-Огюстен алаңында шіркеу болды.
Guelma was re established as a formal settlement during the French invasion of Algeria, after seven centuries of abandonment. The annexation of the area began with the advancing of the French Army going to Constantine from Annaba (the occupation of Constantine would make north eastern Algeria officially a part of France) who discovered (and temporarily occupied) the ruins of Calama from 10–15 November 1836 under the command of general Bertrand Clausel. Guelma was established as a city in 1836. Its communal constitution dates from 17 June 1854. A modern city quickly developed around the Roman ruins, first inside the restored Byzantine city walls, later also outside the walls, which continued to function during these times, and near the railroad which crossed the city from the west to the east. The Roman theater of Guelma was restored in 1905 under the rule of mayor M. Joly. The city had a high percentage of European settlers during these times, supported by the French colonial policy. Its civilians suffered greatly during the Sétif massacre of 8 May 1945. Guelma's oldest still operating religious building (1837) is the El Atik Mosque, or "The Great Mosque Of Guelma". Guelma has also had a synagogue, which served the local Jews as well as a church on the place de Saint Augustin for the European settlers.
Тәуелсіздік алғаннан кейінгі кезең
Алжир тәуелсіздік алғаннан кейін еуропалықтар да, жергілікті яһудилер де кетіп қалды, ал синагог пен шіркеу мешітке айналдырылды. Гелма қаласының халқы қарқынды түрде өсті.
After the Independence of Algeria, both the European settlers and the indigenous Jews left, and the synagogue and the church were converted into mosques. The population of Guelma grew at a rapid pace.
География
Гелма ірі ауыл шаруашылығы аймағының ортасында, теңіз деңгейінен 290 метр биіктікте орналасқан және Мауна, Дбег, Хуара тауларымен қоршалған. Сейбуза өзені мен үлкен тоғанның арқасында аймақ өте құнарлы. Гельма Солтүстік-шығыс Алжирдегі маңызды қадамдық нүкте ретінде стратегиялық географиялық жағдайда орналасқан, ол Аннаба, Эль-Тареф және Скикда вилаяттарының жағалауын Константин, Оум-Эль-Буаги және Сук-Ахрас вилаяттары сияқты ішкі аймақтармен байланыстырады.
Guelma is situated at the heart of a major agricultural region, 290 m above sea level and surrounded by mountains (Maouna, Dbegh, Houara). The region is very fertile because of the Seybouse River and a large dam that provides a vast irrigation scheme. It occupies a strategic geographic position as a crossroads in north eastern Algeria, linking the coast of Wilaya of Annaba, El Taref and Skikda to inland areas such as Wilaya of Constantine, Oum El Bouagui and Souk Ahras.
Климат
Гелмада ыстық жазғы Жерорта теңізі климаты (Кеппен климаттық жіктелімі Csa). Қыста жауын-шашын жаздағыдан артық болады. Гелмадағы орташа жылдық температура туралы жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен ... құрайды.
Guelma has a hot summer Mediterranean climate (Köppen climate classification Csa). In winter there is more rainfall than in summer. The average annual temperature in Guelma is About of precipitation falls annually.
Өнеркәсіп
Қаланың өнеркәсіптері велосипедтер мен мопедтер жасау, қант тазарту, керамика, консервілеу және бидай ұны өндірісін қамтиды. Гелма сонымен қатар тоқу және қыш ыдыс жасау сияқты дәстүрлі өнеркәсіптерімен де белгілі.
The city's industries include the manufacture of cycles and mopeds, sugar refinement, ceramics, canning, and semolina milling. Guelma is also known for some traditional industries such as knitting and pottery.
Туризм
Жақын жердегі туристік тартымдар: ыстық бұлақтар, Хаммам Дебаг (Гуэлмадан 20 минуттық қашықтықта) және Хаммам Улед Али, онда екі демалыс орны бар және туристерге қызметтер ұсынылады. Жергілікті қонақүйлер: Мермура қонақ үйі, Тарик қонақ үйі, Челала қонақ үйі (Хаммам Дебаг), Ла Коронна қонақ үйі, Эль Барака туристік кешені (А/Б қонақ үйін қосады) және Бушахерни туристік кешені.
Nearby tourist attractions include hot springs, Hammam Debagh (20 minutes away from Guelma), and Hammam Ouled Ali, which contains two resorts and provides services for tourists. Local hotels include: Hotel Mermoura, Hotel Tarik, Hotel Chelala (Hammam Debagh), Hotel la Couronne, the tourist complex of El Baraka (includes hotel A/B), and the tourist complex of Bouchahernie.
Медиа
Гелма қаласында жергілікті телеарналар мен газеттер жоқ, бірақ Radio Algérie Гелмада радиоарнаны іске қосып, хабар таратады.
There are no local TV channels or newspapers in Guelma, however, Radio Algérie operates a radio channel in Guelma.