Кіріспе

Пластикалық иілу – тұрақты емес мінез-құлық, ол иілгіш материалдардан жасалған элементтерге тән, олар сызықтық-эластикалық иілу талдауы көрсеткенге қарағанда әлдеқайда жоғары соңғы иілу беріктігіне жетеді. Түзу қабырғаның пластикалық және серпімді иілу талдауларында деформацияның таралуы бейтарап оське қатысты сызықтық деп есептеледі (қималар жазық күйінде қалады). Серпімді талдауда бұл болжам сызықтық кернеу таралуына әкеледі, бірақ пластикалық талдауда алынған кернеу таралуы сызықтық емес және қабырға материалына байланысты болады. Пластикалық иілудің шекті беріктігі (пластикалық моментті қараңыз) әдетте қабырғаның жүктемеге қабілеттілігінің жоғарғы шегі ретінде қарастырылады, өйткені ол тек белгілі бір қимадағы беріктікті көрсетеді, бірақ қабырғаның жалпы жүктемеге қабілеттілігін көрсетпейді. Қабырға өз ұзындығының кез келген нүктесінде жетпес бұрын, жаһандық немесе жергілікті тұрақсыздықтан зақымдануы мүмкін. Сондықтан қабырғаны жергілікті бүктелуге, жергілікті қисаюға және жаһандық бүйіндік-бұрылуға қатысты тексеру қажет. Пластикалық талдауда көрсетілген кернеуді дамыту үшін қажетті бұрылулар көбінесе шамадан тыс болады, тіпті құрылымның функциясына сәйкес келмейтін деңгейге дейін. Сондықтан конструкциялық бұрылу шектерінің сақталғанын қамтамасыз ету үшін жеке талдау қажет болуы мүмкін. Сонымен қатар, материалды пластикалық диапазонға енгізу құрылымның тұрақты деформациясына әкелуі мүмкін болғандықтан, зиянды тұрақты деформациялардың пайда болмауын қамтамасыз ету үшін шекті жүктемеде қосымша талдаулар қажет болуы мүмкін. Пластикалық иілумен байланысты үлкен бұрылулар мен қатаңдық өзгерістері ішкі жүктеме таралуын айтарлықтай өзгерте алады, әсіресе статикалық белгісіз қабырғаларда. Деформацияланған пішін мен қатаңдыққа байланысты ішкі жүктеме таралуы есептеулер үшін қолданылуы керек. Пластикалық иілу қолданылатын моменттің әсерінен қиманың сыртқы талшықтарының материалдың беріктік шегінен асып кетуімен басталады. Тек моментпен жүктелгенде, ең жоғары иілу кернеуі қиманың сыртқы талшықтарында пайда болады. Қима сызықтық түрде берілмейді. Керісінше, сыртқы аймақтар бірінші болып беріледі, кернеуді қайта бөліп, серпімді талдау әдістерімен болжанатын зақымдануды кешіктіреді. Бейтарап осьтен кернеу таралуы материалдың кернеу-деформация қисығының пішінімен сәйкес келеді (бұл композиттік емес қиманы болжайды). Қима пластикалық иілудің жеткілікті жоғары деңгейіне жеткеннен кейін, ол пластикалық тіреу ретінде әрекет етеді. Элементарлық серпімді иілу теориясы иілу кернеуінің бейтарап осьтен қашықтыққа қарай сызықтық түрде өзгеруін талап етеді, бірақ пластикалық иілу кернеудің толық және күрделі таралуын көрсетеді. Қиманың берілген аймағы материалдың беріктік және соңғы беріктік арасында өзгереді. Қиманың серпімді аймағында кернеу таралуы бейтарап осьтен берілген аймақтың басына дейін сызықтық түрде өзгереді. Болжамды зақымдану кернеу таралуы материалдың кернеу-деформация қисығына жақын болғанда пайда болады. Ең жоғары мәні – соңғы беріктік. Қиманың барлық аймақтары беріктік шегінен аспауы керек. Негізгі серпімді иілу теориясында кез келген қимадағы момент қима бойынша иілу кернеуінің аудандық интегралына тең. Осы және жоғарыда аталған қосымша болжамдар бойынша бұрылулар мен зақымдану беріктігін болжау жасалады. Пластикалық теорияны 1908 жылы C. v. Bach растады.