Виктор Геращенко: Советский банкир және Ресей экономикасының тарихы
Viktor Gerashchenko
Виктор Геращенко: кеңестік және ресейлік банк жүйесінің тарихы, "Геракл" лақабы, "Халық Банкі" директоры қызметі. Биографиясы мен мансабы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Виктор Владимирович Геращенко (Ви́ктор Влади́мирович Гера́щенко; 1937 жылдың 21 желтоқсанында туған), Геракл (грек мифологиясының батыры Гераклдың орысша нұсқасы, кейде «дағдарыс» мағынасында да қолданылады) деген лақап атымен белгілі болған, «Перестройка» және «Перестройкадан кейінгі» кезеңдердің көп бөлігінде Кеңес Мемлекеттік Банкінің төрағасы және Ресей Орталық Банкінің губернаторы қызметін атқарды.
Viktor Vladimirovich Gerashchenko (Ви́ктор Влади́мирович Гера́щенко; born 21 December 1937), nicknamed Gerakl (the Russian version of Heracles, or sometimes of debacle), was the Chairman of the Soviet State Bank and the Governor of the Russian Central Bank during much of the Perestroika and post Perestroika periods.
Өмірбаян
Виктор Геращенко 1937 жылы 21 желтоқсанда Ленинградта дүниеге келген. Оның әкесі 1940 жылдары Сыртқы істер министрлігінің Қаржы департаментіне жетекшілік еткен, ал кейін Мемлекеттік банк төрағасының орынбасары болып қызметін аяқтаған көрнекті кеңес банкирі болды. Әкесінің байланыстарының арқасында Виктор кеңес банкілік жүйесінде сәтті мансапқа ие болды. 28 жасында ол Лондонда орналасқан, шетелдегі алғашқы кеңес банкі – «Мәскеу Халық Банкінің» директоры болды. 1982 жылы Геращенко Кеңес Одағының сыртқы саудасына жауапты «Внешторгбанкке» жұмысқа орналасты. Жеті жыл өткен соң КСРО Мемлекеттік банкінің басқарма төрағасы болып тағайындалды. 1989 жылы Геращенко КСРО Мемлекеттік банкінің соңғы төрағасы атанды. Ресейдің ұлттық экономикасы үшін аса қиын болған үш жыл бойы ол Ресей Банкінің басшысы ретінде жаңадан құрылған банк жүйесін басқарды. 1990 жылдардың басында шамамен жеті жыл бойы Кремльдің «общак» деп аталатын қара ақшасы «Внешэкономбанктың» (ВЭБ) сақтау жарында сақталды, себебі Геращенко 1992 жылы Жоғарғы Кеңестің қаулысымен ВЭБ КСРО мемлекеттік қарызын қайтару агенттігіне айналғанын мәлімдеді: «Внешэкономбанктың орталық банк лицензиясы жоқ. Ол оған мұқтаж емес, өйткені ол коммерциялық операциялар жүргізбейді». Ол сондай-ақ «лицензияның болмауына байланысты, Орталық банктың тексеру құқығы жоқ жалғыз ресейлік банк осы банк» деп қосты. Оның Орталық банк басшысы ретіндегі қызметі көп дау тудырды: мысалы, ол 1993 жылғы Ресей Конституциялық дағдарысы кезінде Жоғарғы Кеңестегі реформаға қарсы күштерге заңсыз қаржы жөнелткені айыпталды. Геращенко 1994 жылғы қазан айындағы Ресейдегі «Қара сейсенбіге» да үлкен үлес қосты деген айыптаулар да болды, сол күні ресейлік рубль бір күн ішінде 24 пайызға құлдырады. 1995 жылы Гарвард университетінің бұрынғы экономисі Джеффри Сакс Геращенконы «әлемдегі ең нашар орталық банкир» деп атады. Геращенко 1994 жылы отставкаға кетті, бірақ 1998 жылғы Ресей қаржы дағдарысынан кейін қайтадан қызметке оралды. Оның басшылығымен Ресей экономикасы ауыр дағдарыстан кейін тез жаңғырды. Геращенко телеарналарда жиі пайда болды және сарказмға толы, құрғақ юмор сезімімен танымал болды. 2002 жылғы наурыз айында Геращенко жасының ұлғайғанын айтып, тағы да отставкаға кетіп, «ЮКОС» мұнай компаниясының басқарма төрағасы лауазымын қабылдады. Содан кейін ол «Родина» партиясына тең төраға ретінде қосылып, Мемлекеттік Думаға олардың өкілі ретінде сайланды.
Viktor Gerashchenko was born in Leningrad on 21 December 1937. His father was a leading Soviet banker who ran the Financial Department of the Foreign Office in the 1940s before ending his career as deputy chairman of the State Bank. Due to his father's connections, Viktor made a brilliant career in the Soviet banking system. At the age of 28 he became director of the first Soviet bank abroad, Moscow Narodny Bank, based in London. In 1982 Gerashcheko moved to work in the Vneshtorgbank, responsible for the Soviet foreign trade. Seven years later he was appointed chairman of the Board of the USSR State Bank. In 1989, Gerashchenko became the last chairman of the State Bank of the USSR. For three years, which proved to be some of the most difficult for the Russian national economics, he steered the nascent banking system as governor of the Bank of Russia. For approximately seven years during the 1990s, the Kremlin's obshchak («общак») or black cash was stored in the vaults of Vnesheconombank (VEB) because Gerashchenko stated that in 1992 VEB became an agency for the return of the state debt of the USSR due to a decree by the Supreme Soviet: "Vnesheconombank does not have a central banking license. It does not need it, since it does not conduct any commercial operations." He also added, "Due to the lack of a license, this is the only Russian bank that the Central Bank does not check – it does not have the right." His activities as Central Bank governor were controversial: for example, he was accused of illegally supplying money to the anti reform forces in the Supreme Soviet during the 1993 Russian Constitutional Crisis. Gerashchenko has also been accused of being largely responsible for the Russian "Black Tuesday" of October 1994, when the Russian ruble crashed 24 percent in one day. Former Harvard economist Jeffrey Sachs in 1995 called Gerashchenko "the worst central banker in the world." Gerashchenko resigned in 1994, but returned to the office following the 1998 Russian financial crisis. Under his leadership, the economy of Russia rapidly recovered after the excruciating default. Gerashchenko made frequent TV appearances and became quite popular for his sardonic, dry sense of humor. In March 2002 Gerashchenko resigned again, citing his advanced age, and accepted the post of chairman of the board in the notorious oil company Yukos. He then joined the Rodina party as a co chairman and made it to the State Duma as their representative.
2004 жыл
Геращенко 2004 жылғы Ресей президенттік сайлауына қатысты. Бастапқыда ол «Родина» партиясының жетекшісі Сергей Глазьевке егер Глазьев сайлауға қатыса алмайтын жағдай туса, қосалқы кандидат ретінде әрекет етіп жүрген деп есептелді. Алайда, «Родина» партиясы Глазьевтің орнына Геращенконы президенттікке ұсынғанда, екеуінің арасындағы дау айқын болды. Геращенконы Орталық сайлау комиссиясы техникалық бұзушылықтарға байланысты тіркеуден бас тартты.
Gerashchenko ran in the 2004 Russian presidential election. He was originally believed to have been acting as a back up candidate to Rodina leader Sergey Glazyev, in case something were to prevent Glazyev from running. However, a divide between Glazyev and Geraschchenko became apparent when Rodina nominated Geraschchenko for president instead of Glazyev. Geraschenko was ultimately refused registration by the Central Election Commission due to a technicality.