Екінші дүниежүзілік соғыстағы "Liberty" кемесі

Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ-та салынған "Бостандық" кемесі. "SS A. Frank Lever" кемесі А. Фрэнсис "Фрэнк" Ливердің құрметіне аталған. Оның қамқоршысы А. Фрэнк Ливер ханым болды.

Тарих

А. Фрэнк Ливер – «Либерти» кемесі, Теңіз комиссиясының корпустық нөмірі 1072, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде салынған және 1940 жылдың 28 сәуірінде қайтыс болған АҚШ сенаторы және Оңтүстік Каролина штатының Клемсон ауыл шаруашылығы колледжінің өмірлік мүшесі Асбери Фрэнсис Ливердің құрметіне аталған. «Либерти» кемелері – соғыс уақытында жаппай өндірілген кемелердің дизайны болды. 1941 және 1945 жылдар аралығында 18 американдық кеме құрылысшылық компаниясы 2751 «Либерти» кемесін салды, бұл бір ғана үлгі бойынша ең көп салынған кемелердің саны. Алғашқыда британдық үлгіде жасалған, АҚШ нұсқасы «EC2 S C1» деп белгіленді: «EC» – шұғыл жүк, «2» – 400 мен 450 фут (120 және 140 метр) аралығындағы кеме ұзындығы (жүк су сызығының ұзындығы), «S» – бу машинасы, ал «C1» – C1 дизайны. Жаңа үлгіде еңбек құнының үштен бірін құраған көптеген қаптамалар дәнекерлеумен алмастырылды. Осы жаңа кемелердің алғашқысы 1941 жылдың 27 қыркүйегінде суға түсірілді. Ол американдық Тәуелсіздік соғысының патриоты Патрик Генридің құрметіне аталды, ол «Маған бостандық беріңіз, немесе маған өлім беріңіз» деп атақты мәлімдеме жасаған еді. Осыдан кейін барлық EC2 типіндегі шұғыл жүк кемелері «Либерти» кемелері деп аталды. А. Фрэнк Ливер жүк кемесі Саванна, Джорджия штатындағы Оңтүстік-Шығыс кеме құрылысы корпорациясының кемежайларында салынды, ол кемежайда салынған 88 «Либерти» кемесінің бірі болды. 1943 жылдың 29 қазанында 2-жолдағы 34-сарайда құрылысы басталды. А. Фрэнк Ливер әйелдері жаңа кемеге демеушілік етті. Жаңа кеме 1943 жылдың 21 желтоқсанында тапсырылды. Өндіріс жылдамдығымен ерекшеленетін «Кайзер Перманенте Металл Корпорациясы» No 2 Yard Richmond, Калифорния, «Роберт Э. Пири» кемесін келінен бастап суға түсіргенге дейін 4 күн 15 сағат 30 минутта салғандығымен рекорд орнатты (1942 жылдың 8-12 қарашасы). Содан кейін «Роберт Пири» кемесі жабдықталды, боялды, теңізде сынақтан өтті және 10 000 тонна жүк толыққанды түрде тиелінді. «Роберт Пири» кемесі келінен бастап жеті күннен кейін теңізге шықты. Соғыстан 2400-ден астам «Либерти» кемесі аман қалды, олардың тек 196-сы шайқаста жойылды. Олардың 835-і соғыстан кейінгі жүк флотын құрады. Грек кәсіпкерлері 526 кеме, ал итальяндықтар 98 кеме сатып алды. 1943 жылы жаңа кеме Соғыс кемелерді басқару басқармасына тиесілі болды және Нью-Йорк штатының States Marine Lines, Inc. компаниясымен басқарылды. Ол Нью-Йорктен 1944 жылдың 5 ақпанында шығып, 1944 жылдың 20 ақпанында Ливерпульге келген «HX 278» конвойының 51 кемесінің бірі болды. Оның жүгі «Жалпы» деп көрсетілген. 1944 жылдың мамыр-маусымында ол «Нептун» операциясы үшін жиналған кемелердің үлкен флотының бір бөлігі болды (6939 кеме, қайық және десанттық кемелер). Бұл операция «Оверлорд» операциясының теңіз бөлігі болды, ол 1944 жылдың 6 маусымында, оккупацияланған Францияға Д-күні шабуылы болды. Бұл тарихта жиналған ең көп кемелердің саны болып қалуы мүмкін. Соғыстан кейін А. Фрэнк Ливер 1947 жылы шетелге сатылып, «Брот», Skibs A/S Vard (Jacobsen & Salvesen, Осло) деп аталды және Норвегия үшін қайта тіркелді. Ол 1948 жылы Хенриксенс Редери A/S (Дагфин Хендриксен, Осло) компаниясына өтті. Ол 1951 жылы «Финнборг» деп аталды және A/S Norfinn (Jorgen Krag, Осло) компаниясымен басқарылды. 1954 жылы Либериялық мүдделерге сатылып, Либерия теңіз тасымал корпорациясы (G. M. Livanos, Нью-Йорк) оны «Арханакс» деп атады. 1967 жылы ол Delta Marine Corp, Либерия (Scio Shipping Inc, Нью-Йорк) компаниясының «Мистрал» кемесіне айналды. Бұрынғы «SS A. Фрэнк Ливер» кемесі 1968 жылы Тайваньдың Каосиун қаласында құрастырылып тасталды.

A. Frank Lever was a Liberty ship, Maritime Commission hull number 1072, built during World War II and named for United States Senator and Clemson Agricultural College of South Carolina Life Trustee, Asbury Francis Lever, who died 28 April 1940. Liberty ships were a mass produced wartime design. Eighteen American shipyards built 2,751 Libertys between 1941 and 1945, easily the largest number of ships produced to a single design. Originally a British design, the U. S. version was designated 'EC2 S C1': 'EC' for Emergency Cargo, '2' for a ship between 400 and 450 feet (120 and 140 m) long (Load Waterline Length), 'S' for steam engines, and 'C1' for design C1. The new design replaced much riveting, which accounted for one third of the labor costs, with welding, and featured oil fired boilers. The first of these new ships was launched on 27 September 1941. She was named Patrick Henry after the American Revolutionary War patriot who had famously declared, "Give me liberty, or give me death." Consequently, all the EC2 type of emergency cargo ships came to be known as Liberty ships. The cargo vessel A. Frank Lever, was constructed at the yards of the Southeastern Shipbuilding Corporation, Savannah, Georgia, one of 88 Libertys the yard built. Laid down on Way number 2 with Yard number 34, on 29 October 1943, she was launched on 7 December 1943. Mrs. A. Frank Lever was sponsor for the new ship. The new vessel was delivered on 21 December 1943. Designed to be turned out at utmost speed, the Kaiser Permanente Metals Corp. No. 2 Yard in Richmond, California, set the record for constructing a Liberty ship when it built Robert E. Peary, from keel laying to launching, in 4 days 15 hours and 30 minutes, 8–12 November 1942. Robert E. Peary was then outfitted, painted, taken on sea trials, and the vessel fully loaded with 10,000 tons of cargo. Robert E. Peary sailed seven days after her keel was laid. More than 2,400 Liberty ships survived the war, only 196 having been lost in combat. Of these, 835 made up the postwar cargo fleet. Greek entrepreneurs bought 526 ships and Italian ones bought 98. In 1943, the new vessel was owned by the War Shipping Administration and operated by States Marine Lines, Inc. of New York. She was one of 51 ships in "Convoy HX 278" that departed New York, on 5 February 1944, arriving in Liverpool on 20 February 1944. Her cargo was listed as "General". In May–June 1944, she was part of the vast fleet of vessels assembled (6,939 ships, boats and amphibious craft) for "Operation Neptune", the maritime portion of "Operation Overlord", the 6 June 1944, D Day invasion of Occupied France. This will likely remain the greatest number of vessels ever assembled. Post war, A. Frank Lever was sold abroad in 1947, being renamed Brott, Skibs A/S Vard (Jacobsen & Salvesen, Oslo), and reflagged for Norway. She went to Henriksens Rederi A/S (Dagfin Hendriksen, Oslo) in 1948. She was renamed Finnborg, operated by A/S Norfinn (Jorgen Krag, Oslo) in 1951. Sold to Liberian interests in 1954, she was renamed Archanax, by Liberian Sea Transport Corp, Liberia (G. M. Livanos, New York). In 1967 she became the Mistral with Delta Marine Corp, Liberia (Scio Shipping Inc, New York). The former SS A. Frank Lever was scrapped at Kaohsiung, Taiwan, in 1968.