Кіріспе

Австриялық саясаткер және нацистік партияның шенеунігі (1902–1975)

Франц Хофер (27 қараша 1902 – 18 ақпан 1975) – австриялық нацистік саясаткер. Ол Тироль және Форарльберг аймақтарында гаулейтер (партия жетекшісі) болды және Үшінші рейх кезінде бұл аймақтағы ең беделді тұлға еді. Хофер тікелей Адольф Гитлермен немесе фюрердің хатшысы Мартин Борманмен байланыс жасады. Хофер сонымен қатар Тироль-Форарльберг қорғанысына жауапты рейхскомиссар да болды. Оның аймағында күдікті Ұлттық бекініс орналасқан жердің көп бөлігі қамтылған. Шындығында, Хоферді осы бекіністің негізін қалаушы деп санауға болады.

Ерте мансап

Бад-Хофгаштейндегі қонақ үй иесінің ұлы болып туған Хофер Инсбруктегі Volksschule Realschule-ге оқуға түсіп, 1922 жылы тәуелсіз саудагер ретінде мансапқа кірісті. 1931 жылдың қыркүйегінде ол нацистік партияға қосылды. Партияда ол өте жылдам өрледі, 1932 жылдың 1 сәуірінде Инсбруктегі Крайслайтер (Аудан басшысы) болып, ал 1 шілдеде Тирольдің Гауляйтерінің орынбасары атанды. Төрт айдан кейін, 1932 жылдың 27 қарашасында – Хофердің отызыншы туған күнінде – ол Тирольдің Гауляйтері болып тағайындалды. Австрияда тыйым салынған нацистік партиядағы қызметі үшін Хофер 1933 жылдың маусымында тұтқындалып, Тироль соты оны 30 айға бас бостандығынан айырды. 1933 жылдың 30 тамызында қарулы 4 адам Хофердің түрме жасығына күшпен кіріп, оны босатып алды. Ол түрмеден атыс кезінде қашып шықты, нәтижесінде тізесінен жарақат алды. Ол Италияға қашып, бірнеше аптадан кейін Нюрнбергтегі партия съезінде төсегінен сөз сөйледі. 1937 жылдың басында, оқтан алған жарақатынан жазылғаннан кейін, Хофер Берлинде жұмыс істейтін "Германиядағы австриялықтардың көшбасшылары мен мүшелерінің саяси жиналу орталығының" басшысы болды.

Аншлюс және соғыс жылдары

1938 жылдың наурыз айында Аншлюс болғаннан кейін, ол 10 сәуірде Рейхстагқа сайланды. 25 мамырда Тироль мен Форарльбергтің гауляйтері болып тағайындалды. Сонымен қатар, ол Тирольдің (бірақ Форарльберг емес) Landeshauptmann-ы болды. 1939 жылдың 9 қарашасында ол NSKK Obergruppenführer шеніне көтерілді. 1940 жылдың 1 қыркүйегінде Тироль-Форарльберг рейхсгаудың рейхсштатхальтері (рейх губернаторы) болып тағайындалды. Осылайша ол өзінің билігі астындағы ең жоғары партиялық және үкіметтік лауазымдарды біріктірді. 1942 жылдың 16 қарашасында ол өзінің рейхсгау үшін рейх қорғаныс комиссары болып тағайындалды. Италияның одақтастармен келісімге келгеннен кейін Хофер 1943 жылдың 10 қыркүйегінде өзінің Рейхсгау Тироль-Форарльбергке қосылған көршілес итальяндық Беллуно, Альто-Адидже және Трентино провинцияларынан тұратын Альпілік тау етегіндегі жаңа құрылған операциялық аймақтың Жоғарғы комиссары (Oberster Kommissar) болып тағайындалды. Гауляйтер Хофер – шебер мерген, аймақтық және ұлттық жарыстарға қатысып жүрген. 1944 жылы Хофер Болцано қаласында өткен атқышу жарысында жеңіске жетіп, сол жылы Инсбрукте өткен ұлттық жарысқа жолдама алды. 22 калибрлі Маузер мылтығын (сериялық нөмірі 300354) пайдаланып, Хофер 7-орынды иеленді. 1944 жылдың қарашасында Хофер Адольф Гитлерге жолдаған меморандумында «Альпенфестунг» («Альпілік бекініс») нацистік Германияның соңғы бекінісі ретінде Альп тауының ортасында салынғанын ұсынды. Гитлердің хатшысы Мартин Борманн бұл құжатты Фюрердің назарына келесі жылдың басында ғана жеткізді. 1945 жылдың қаңтар айының соңында Хофер Гитлермен жеке кездесу өткізді. «Хофер Германия басшысына одақтастар Альпенфестунгтен соғысты жалғастырудан қорқатынын еске салды. Арденндер шабуылы сәтсіз аяқталғанын ескерсек, Гитлер мұндай идеяны қабылдады. Германия басшысы Альп тауларын бекініске айналдыруға дайындық жасауға рұқсат берді». Бірақ көп ұзамай Хофердің бостандығы шектелді. 1945 жылдың 6 мамырында ол Тирольдегі Холл қаласында АҚШ әскерімен тұтқындалып, интернациялық лагерьде ұсталды. 1948 жылдың қазан айында ол Германияға қашуға тырысты, онда ол Мюльхаймда сатушы ретінде бұрынғы жұмысын жалғастырды, алдымен жалған атпен, содан кейін өзінің шын атымен. 1949 жылдың маусым айында Хофер қасып қалған күйде сотталды және Инсбруктегі халық сотымен мемлекетке қарсы қылмыс жасағаны үшін өлім жазасына кесілді. Сотталу себебі – ол нацистік партияның жетекші мүшесі және Аншлюс идеясының басты жақтаушысы болғандықтан. Осы уақытта Германияда ол «ірі қылмыскер» ретінде танылып, Мюнхендегі Жоғары сотта сотталып, 1949 жылдың маусым айында он жылға еңбекпен түзету лагеріне жіберілді. 1952 жылдың тамызында Мюнхенде қайтадан сотталып, 3 жыл 5 айға еңбекпен қамауға кесілді. 1953 жылдың шілдесінде апелляциялық сот бұл үкімді күшінде қалдырды. Осы уақытта баспасөзге берген сұхбатында Хофер өкінгендігін білдірмеді және нацизмге деген берік сенімін сақтады. 1964 жылы Хофердің балалары әкелері гауляйтер болып жұмыс істеген кезде тұрған Lachhof bei Hall-дың меншік құқығын қайтару үшін сотқа шағымданып, бірақ Австрия соты бұл шағымды қабылдамады. Хофер соңғы жылдарын әйелі мен жеті баласымен Мюльхайм-ан-дер-Рурда өткізіп, бұрынғы жұмысын жалғастырды және 1975 жылдың 18 ақпанында өзінің шын атымен табиғи өліммен қайтыс болды.