Кіріспе

Элеонора Харц Джорден мен Мари Ноданың "Япон тілі: сөйлеу тілі" (JSL) кітабы – жапон тілін үйренуге арналған кіріспе оқулықтар сериясы. JSL-ді Элеонора Харц Джорден Мари Нодамен бірлесіп жазған. 1-бөлімі 1987 жылы Yale Language Press баспасынан, 2-бөлімі 1988 жылы, ал 3-бөлімі 1990 жылы жарық көрді. Бұл серия көптеген жапон тілі оқулықтарынан ерекшеленеді, ең алдымен ол тек сөйлеу тіліне назар аударады және жазба тілінің кез келген аспектісін талқылауды "Япон тілі: жазба тілі" (JWL) сияқты басқа оқулықтарға қалдырады. Бұл тәсіл Джорденнің жапон тілін оқыту және педагогикалық зерттеулердегі ондаған жылдық тәжірибесіне негізделген, ал одан бұрын 1960 жылдары жарық көрген "Жапон тіліне кіріспе" атты оқулығы JSL-дің орнын басты.

Ерекшеліктері

Тек қана сөйлеу тіліне назар аудармай, мәтіннің бірнеше ерекше ерекшеліктері бар. Мәтін диалогтар мен грамматикалық жаттығулар тізбесіне негізделген, олар жаттығулар арқылы оқытылады және жапон грамматикасының егжей-тегжейлі лингвистикалық талдауын ұсынады. Сөздік қоры оқшаланған тізімдер түрінде емес, осы диалогтардың контекстінде оқытылады. Бұл тәсіл – диалогтар мен үлгілік жаттығулар – аудиолингвистикалық әдіс (ALM) әсерімен қалыптасқан, бірақ қазір бұл әдіс қолданылмайды. Дегенмен, мәтін толығымен ALM нұсқаулығы емес, мысалы, жаттап алудың орнына грамматикалық түсіндірмелер береді. Терминология кейде стандартты емес: мысалы, 形容動詞 сөздері "na номиналдары" деп аталады, себебі олардың грамматикалық мінез-құлқы 名詞 (есімдер) сияқты, номиналдарға тән. Бұл таңдау жапондық зерттеулерде қолдау тапқан, бірақ дәстүрлі түрде бұл сөздер "na сипаттауыштары" немесе "сипаттауыш есімдер" деп аталады. Сол сияқты, жапон тіліндегі жынысқа қатысты айырмашылықтар "жіңішке/қатаң" деп сипатталады, "ер/әйел" деп емес. Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ стандартты емес педагогикалық шешімнің тағы бір мысалы – жапондық сипаттауыштар ағылшын сипаттауыштарына емес, ағылшын предикаттарына аударылады, себебі олар жапон тілінде есімге дейін келмейтін жағдайда осылай жұмыс істейді. Мысалы, 小さい (chiisai) "кішкентай" деп емес, "кішкентай болады" деп аударылады. (Есімге дейін келетін жағдайда, мұндай аударма дұрыс болмас еді.) Кітап тек ромаджимен жазылған, қана немесе канджи қолданылмаған, бірақ қана мен канджи мәтіні қосымша материал ретінде қолжетімді. Ромаджи формасы Нихон сики формасына негізделген (жапон тілінде жиі қолданылады), бірақ ол ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде кең таралған Хепберн формасынан өзгеше. Романизация жүйесі дыбысты бейнелеуге тырысудың орнына грамматикалық қатынастарды жеңілдету үшін жапон тілінің буындық құрылымын сақтауға бағытталған. Мысалы, ち әрпі "ti" деп жазылады, себебі ол "t" буындық тобына жатады, және JSL-де ta/ti/tu/te/to ретінде біркелкі көрсетіледі, бірақ ち әрпі ағылшын тіліндегі "chi" (мысалы, "сыр" сөзіндегідей) дыбысына жақын, "ti" (мысалы, "tee" немесе "tea" сөздеріндегідей) емес. Хепберн жүйесінде бұл әріптер ta/chi/tsu/te/to деп жазылады, бұл фонетикалық тұрғыдан ұқсас (стандартты ағылшын орфографиясын сақтайды), бірақ жапон тілінің буындық құрылымын жасырады. JSL-де мәтін тек анықтама ретінде қарастырылады, айтылу нұсқаулығы емес, ал дұрыс айтылу үшін аудиоматериалдар қолданылады. Мәтіннің тағы бір ерекшелігі – стандартты жапон тіліндегі сөздердің дыбыс үрдісін баса көрсетуі.