Кіріспе

Адольф Энглер жасаған өсімдіктер таксономиясы жүйесі.

Энглер жүйесі – өсімдіктер таксономиясының маңызды жүйелерінің бірі. Оны Адольф Энглер (1844–1930) құрастырған және ол авторлық құрамында болған немесе өзі жазған екі маңызды таксономиялық еңбекте сипатталған. Оның ықпалы "Энглер мектебі" және "Энглер дәуірі" терминдерінде көрінеді. Энглер филогенетикалық принциптерді алғаш рет қолданған Эйхлердің жұмыстарынан бастау алған, бірақ өзі олай ойлаған жоқ.

Энглер шығармалары

Оның өзгертілген Эйхлер схемасы алғаш рет 1886 жылы өзінің «Бреслау ботаникалық бағына нұсқаулық» (оның директоры болған) және 1892 жылы «Pflanzenfamilien бойынша силлабус» деп аталып, кеңейтілді. Бұл жаңа дарвинистік перспективаны көрсетеді. Энглердің «Силлабусы» алғаш рет 1892 жылы «Специалды және медициналық-фармацевтикалық ботаника бойынша лекциялардың силлабусы» деген атаумен жарық көрді. Содан бері көптеген басылымдар жарық көрді және 1930 жылы Энглер қайтыс болғаннан кейін де жалғасты. Соңғы, 13-ші басылымы 2009 жылы жарық көрді. Оның тағы бір маңызды еңбегі – Карл Антон Прантльмен бірлесіп жазған «Табиғи өсімдіктер отбасылары» (1887–1915), ол 23 томдық болып шықты. Толық емес екінші басылымы 28 бөлімнен (1924–1980) тұрды. «Табиғи өсімдіктер отбасылары» өсімдік отбасыларын тұқым деңгейіне дейін және одан да әрі толық қайта қарастыруды қамтиды. «Табиғи өсімдіктер отбасылары» әлі де нағыз әлемдік флоралардың бірі саналады. Соңында, толық емес «Das Pflanzenreich» (1900–1968) болды, бұл көп авторлық жұмыс, ол Линнейдің «Species Plantarum» (1753) еңбегінің қазіргі заманғы нұсқасын ұсынуға тырысты. Энглер жүйесі тез арада әлемде ең көп қолданылатын жүйеге айналды. Энглер жүйесіне сілтеме жасау «Pflanzenfamilien бойынша силлабус» немесе «Табиғи өсімдіктер отбасылары» басылымын білдіруі мүмкін. Екі еңбектің және әртүрлі басылымдардың әртүрлі тәсілдері жүйе сипаттамаларында сәйкессіздіктерге әкелді. Энглер жүйесіне қатысты көптеген сілтемелер іс жүзінде Мельхиор және оның әріптестері жасаған кейінгі түзетулерге («өзгертілген Энглер жүйесі»), атап айтқанда, «Силлабустың» (1964) 12-ші басылымына сілтеме жасайды. Әлемдегі көптеген гербарийлер, әсіресе Солтүстік Америкада және Ұлыбританиядан басқа Еуропада, Энглер жүйесі бойынша ұйымдастырылған. Энглер жүйесі оның 1900 жылы басталған көп томдық бірлестік жұмысында да көрініс тапты – «Das Pflanzenreich: regni vegetablilis conspectus». Өсімдіктер бірнеше бөлімге (Abteilung) бөлінді, олардың саны үнемі өзгеріп отырды, бірақ бастапқыда (1886) төрт, ал 1919 жылы он үш болды. Олардың көптегені бүгінде өсімдіктер деп есептелмейтін бактериялар мен балдырлар сияқты төменгі сатыдағы тіршілік нысандарына қатысты. Бастапқыда жоғары өсімдіктер (Embryophyta немесе құрлықта өсетін өсімдіктер) екі бөлімге бөлінді: Embryophyta Asiphonogama (бриофиттер, папоротниктер) және Embryophyta Siphonogama (сперматофиттер: голосеменділер, гүлді өсімдіктер), бірақ кейіннен олар тағы да бөлінді. Embryophyta Siphonogama ескі термин Phanerogamae-ді алмастырды, ал кластар отрядтар деп аталатын отбасылар топтарына бөлінді. Энглер Эйхлердің филогенезіне сүйенді, монокотиледондарды дикотиледондардан бұрын, ал соңғыларының ішінде Archichlamydeae-ді Metachlamydeae-ден бұрын орналастырды. Топтамалар негізінен Бентам мен Хукердің топтамаларына негізделген болса, реттелу бастапқы өсімдіктер мен олардан туындағандар тұжырымдамасына негізделген. + Энглердің ботаникалық дәрежелеріНемецшеЛатыншаАғылшынша AbteilungdivisioDivision UnterabteilungsubdivisioSubdivision KlasseclassisClass ReiheordoOrder UnterreihesubordoSuborder Fam. familiaFamily Unterfam. subfamiliaSubfamily Gruppe (§) tribusTribe GattunggenusGenus ArtsspeciesSpecies

Ангиоспермия (метаспермия) бөлімшесі

Монокотиледондар класы (10 рет) 18 бет.

Дикотиледондар класы

Архихламидеялар (Choripetalae, Apetalae) кіші класы (25 рет) 30 б.
Симпеталелер кіші класы (10 рет) 57 б.

Дас Пфланцеррайх (ағылшын тілінде 1900)

Осы монументалды еңбектің бірінші бөлігіне қосылған алғы сөзінде Энглер «Pflanzenfamilien»-ге қарағанда толықтырылған монографияның қажеттігін түсіндірді.