Кіріспе

Ағылшын жазушысы, ақыны және балалар әдебиетінің авторы (1836–1919)

Матильда Бетам Эдвардс (4 наурыз 1836, Уэстерфилд, Ипсвич – 4 қаңтар 1919, Гастингс) – ағылшын романисі, саяхат жазушысы және Францияға құштар адам, сондай-ақ өте көп өлең жазған ақын. Ол сол заманғы бірнеше белгілі ағылшын ақындарымен хаттасып тұрды. Бұған қоса, ол балаларға арналған бірнеше кітап жазды.

Өмірбаян

Бетам Эдвардс – фермер Эдвард Эдвардстың (1808–1864 жж.) және оның әйелі Барбараның (1806–1848) төртінші қызы. Ол Ипсвичте білім алып, Лондон мектебінде гувернант ретінде оқыды. Оның тұңғыш романы «Теңіз жағасындағы ақ үй» (1857) дереу сәттілікке ие болды, бірнеше рет қайта басылып, АҚШ-та заңсыз көшірмесі шығарылды және қырық жыл бойы жарық көріп тұрды. Матильда шетелде француз және неміс тілдерін оқып, содан кейін әпкесімен бірге Саффолкке қоныстанды, онда әкесіне тиесілі ферманы басқарды. Дегенмен, тек ауыл шаруашылығымен шектеліп қалмай, ол «Үй ішіндегі сөздер» журналына мақалалар жазды, сол кезде Чарльз Диккенспен достығының және анасының достары Чарльз мен Мэри Лэмбпен ерте таныстығының артықшылығын сезінді. Апасы қайтыс болғаннан кейін ол Лондонға көшіп, Францияға жиі сапарлап, француздық үйлердің мәдениетін жақсы білгендіктен француз өмірінен бірнеше роман, балалар кітаптары және Франция туралы ғылыми еңбектер жазды. Оның кітаптарын Джордж және Ричард Бентли баспасы шығарды. Ол феминист педагог Барбара Бодихонмен бірге Алжирде болды және онымен бірге Франция мен Испанияға саяхаттады. Гугеноттар ұрпағынан тараған ол Францияны өзінің екінші туған жері деп есептеді және екі ел арасындағы түсіністік пен құрметті арттыруды өзінің міндеті санады, себебі олардың екеуі де оның адалдығына лайық болды. Осылайша ол ағылшын және француз халықтары арасындағы жақсы қарым-қатынасқа үлкен үлес қосты. Франция үкіметі оның шын және берік әріптестік орнатуға жасаған тырашаң еңбегі үшін «Францияның халыққа білім беру жөніндегі офицері» атағымен марапаттады. Ол 1908 жылғы Франко-британдық көрмесінде медаль жеңіп алды. Бетам Эдвардстың өлеңдері лесбияндық поэзия антологияларында жиі кездеседі. Ол 1919 жылы Сассекс графтығындағы Гастингс қаласында қайтыс болды. Профессор Джоан Рис 2006 жылы Матильда Бетам Эдвардстың жалғыз өмірбаянын жазды (қараңыз төмен).