Робертс комиссиялары: Перл-Харбор және екінші дүниежүзілік соғыстағы мәдени мұраны қорғау

Кіріспе

Робертс комиссиясы – президент тағайындаған екі комиссияның бірі. Бірі жапондықтардың Перл-Харборға жасаған шабуылының мән-жайларын, ал екіншісі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін мәдени мұраны қорғауға қатысты. Екі комиссияның да төрағасы – Жоғарғы Сот судьясы Оуэн Джозефс Робертс болды.

Бірінші Робертс комиссиясы

Бірінші Робертс комиссиясы 1941 жылғы желтоқсанда, жапондықтардың Перл-Харборға шабуыл жасағаннан кейін, шабуылға қатысты фактілерді тергеу және есеп беру үшін президенттік комиссия ретінде құрылды. Комиссияны АҚШ Жоғарғы Сотының судьясы Оуэн Робертс басқарды, сондықтан ол Робертс комиссиясы деп аталды. Комиссия Перл-Харбордың командирлерін – адмирал Хасбэнд Киммель мен генерал Уолтер Шортты "қызметтік міндеттерін орындамағандары" үшін кінәлі деп тапты. Ол сондай-ақ шабуылдан кейін дереу қызметтен босатылған Гавайи әуе күштерінің командирі генерал-майор Фредерик Л. Мартин мен оның теңдесі, сондай-ақ қызметтен босатылмаған теңізші Патрик Н. Л. Беллинджерді "бағынышты командирлер өздерінің жоғары офицерлерінің бұйрықтарын сұрақсыз орындады. Олар белгіленген дайындық деңгейіне жауапты емес еді" деген қарапайым мәлімдемемен ақтады. Комиссия өз қорытындысын 1942 жылғы 28 қаңтарда Конгреске ұсынды. Комиссия құрамына судья Робертстен басқа адмирал Уильям Х. Стэндли, адмирал Джозеф М. Ривз, генерал Фрэнк Р. Маккой және генерал Джозеф Т. МакНарни кірді. Комиссия Шорт пен Киммельді әскери сотқа өткізбеді. Кейбір деректерде баяндамада жапон дипломаттары мен жапон тегі бар адамдардың шабуылға дейін кең ауқымды тыңшылықпен айналысқандығы туралы қорытынды жасалғаны, және бұл жапон-американдықтарды қамауға негіз болғаны айтылады. Бір абзацта "жапон консулдық агенттері және жапондық сыртқы істер ведомствосымен ресми қарым-қатынасы жоқ басқа адамдар" Жапонияға ақпарат бергені туралы түсініксіз мәлімдеме жасалған. Алайда, бұл "тыңшылардың" жапон-американдықтар емес еді, себебі жапондық барлау қызметкерлері өздерінің американдық әріптестеріне сенбеді және "ақ нәсілділер мен негрлерді" жалдауды жөн көрді. Баяндамада жапон тегі бар американдықтар туралы ешқандай мәлімет болмаса да, бұқаралық ақпарат құралдары және Калифорния губернаторы Кулберт Л. Олсон сияқты саясаткерлер оны жапон-американдықтарды қаралау және оларға қарсы қоғамдық пікірді қоздыру үшін пайдаланды.

The first Roberts Commission was a presidentially appointed commission formed in December 1941, shortly after the attack on Pearl Harbor by the Japanese, to investigate and report the facts relating to the attack. The commission was headed by US Supreme Court Associate Justice Owen Roberts and so it was known as the Roberts Commission. The commission found the commanders of Pearl Harbor, Admiral Husband Kimmel and General Walter Short, guilty of "dereliction of duty." It exonerated Hawaiian Air Force commander Major General Frederick L. Martin who had also been relieved of command immediately following the attack and his Navy counterpart Patrick N. L. Bellinger (who had not been relieved) with the simple statement “subordinate commanders executed their superiors’ orders without question. They were not responsible for the state of readiness prescribed.” The Commission presented its findings to Congress January 28, 1942. Members of the commission besides Justice Roberts were Adm. William H. Standley, Adm. Joseph M. Reeves, Gen. Frank R. McCoy, and Gen. Joseph T. McNarney. The commission was a fact finding commission, not a court martial for either Short or Kimmel. Some claimed that the report also concluded that both Japanese diplomats and persons of Japanese ancestry had engaged in widespread espionage leading up to the attack, and used this to justify Japanese American incarceration. One passage made vague reference to "Japanese consular agents and other persons having no open relations with the Japanese foreign service" transmitting information to Japan. However, it was unlikely that these "spies" were Japanese American, as Japanese intelligence agents were distrustful of their American counterparts and preferred to recruit "white persons and Negroes". Despite the fact that the report made no mention of Americans of Japanese ancestry, the media, as well as politicians like California Governor Culbert L. Olson, nevertheless used it to vilify Japanese Americans and inflame public opinion against them.

Екінші Робертс комиссиясы

Екінші Робертс комиссиясы, президенттік тағайындамамен құрылған, төрағасы тағы да Жоғарғы Сот судьясы Оуэн Робертс болды. Ол АҚШ армиясына Еуропаның одақтастар басып алған аймақтарындағы мәдени құнды заттарды қорғауға көмектесу мақсатымен құрылды. Комиссияның ресми атауы – Соғыс аймақтарындағы көркемдік және тарихи ескерткіштерді қорғау және құтқару жөніндегі американдық комиссия. Комиссия сонымен қатар нацистер тәркілеген мүліктің тізімін жасады. «Ескерткіштер, көркем өнер және мұрағаттар» (MFAA) деп белгілі АҚШ әскери бағдарламасымен бірлесіп, комиссия мәдени маңызы бар заттарды құтқару және сақтау жұмыстарын жүргізді. Комиссия 1943 жылдан 1946 жылға дейін қызмет етті.