Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Амазонка бассейніндегі жергілікті тіл.
Indigenous language spoken in Amazon Basin
Бора – Оңтүстік Америкадағы Амазонка тропикалық орманының батыс аймағында сөйлетін жергілікті тіл. Бора – тондық тіл, бұл Тикуна тілінен басқа, аймақтағы ерекше ерекшелік. Оның көптеген сөйлеушілері Перу және Колумбияда тұрады. Перудің солтүстік-шығысындағы Ягуасаку, Путумайо және Ампиаку өзендерінің аймақтарында шамамен 2328 Бора тілінде сөйлейтін адам тұрады. Колумбияның Путумайо департаментінде де Бора тілінде шамамен 500 адам сөйлейді. Перулік сөйлеушілердің сауаттылық деңгейі 10-30%, ал испан тіліндегі екінші тілдерінде 25-50% аралығында. Алғашқы тіл зерттеушілері Бораның Уитото (Витото) тілімен байланысты екенін ойлады, бірақ екеуінің арасында өте аз ұқсастық бар. Бұл шатасудың себебі тайпалар арасындағы жиі аралас некелер және көптеген Бора сөздерін қамтитын Витотоан тілінің Окаина диалектісі болуы мүмкін.
Bora is an indigenous language of South America spoken in the western region of Amazon rainforest. Bora is a tonal language which, other than the Ticuna language, is a unique trait in the region. The majority of its speakers reside in Peru and Colombia. Around 2,328 Bora speakers live in the areas of the northeast Yaguasyacu, Putumayo and Ampiyacu rivers of Peru. There are about 500 speakers of Bora also in Colombia in the Putumayo Department. Peruvian speakers have a 10 to 30% literacy rate and a 25 to 50% literacy rate in their second language of Spanish. Early linguistic investigators thought that Bora was related to the Huitoto (Witoto) language, but there is very little similarity between the two. The confusion was most likely due to the frequent intermarriage between the tribes and the Ocaina dialect of Witotoan which has many Bora words.
Грамматика
Бора тілінде 350 классификатор бар, бұл әзірге кез келген тілде табылған ең көп көрсеткіш.
Bora contains 350 classifiers, the most discovered of any languages thus far.
Орфографиялық
Бора тілінің жазба түрін Уиклиф Киелі кітап аудармашылары Уэсли мен Эва Тисен, Ягуасаку өзенінің жағасындағы Брилло-Нуево ауылының жергілікті тұрғындарының көмегімен жасады. Уэсли мен Эва Тисеннің қызы Рут та тілді үйренген алғашқы жергілікті емес адам болып табылады. Бірінші кезекте, Бора тілінен испан тіліне оқулықтар жасалды. Содан кейін Жаңа өсиет Киелі кітабы аударылды. Соңында, тілдің грамматикалық ережелерін сақтап қалу үшін жан-жақты сөздік және грамматика кітабы құрастырылды. Бұл, өз кезегінде, тілдің таралу аймақтарында испан және португал тілдерінің басымдығынан туындаған жойылу қаупінен сақтап, сөйлейтіндерге өз тілінде оқып-жазуды үйретуге арналған қосымша оқулықтар жасауға мүмкіндік берді.
The written form of Bora was developed by Wycliffe Bible Translators Wesley and Eva Thiesen with the help of the natives of the village of Brillo Nuevo on the Yaguasyacu river. Wesley and Eva Thiesen's daughter Ruth is also the first recorded non native to learn the language. First, Bora to Spanish school books was developed. Then the New Testament Bible was translated. Finally, a comprehensive dictionary and grammar book was developed to document and preserve the language's grammar rules. This has since facilitated more textbooks so that speakers can be taught to read and write in their language, rescuing it from extinction due to the prevalence of Spanish and Portuguese in the regions where it is spoken.