Кіріспе
Шакотис ("ағаш торт") (sękacz, ) – поляк, литва және белорус дәстүрлі түкірік торт, неміс Баумкухеніне ұқсас (Литвада Банкухен деп те аталады, "Баумкухен" сөзінің бұрмаланған түрі). Ол май, жұмыртқаның ағы мен сарысы, ұн, қант және қаймақтан жасалған, пеште немесе ашық отта айналмалы түкірік үстінде пісірілетін торт.
Šakotis ("tree cake") (sękacz, ) is a Polish, Lithuanian and Belarusian traditional spit cake, similar to the German Baumkuchen (and also known in Lithuania as Bankuchenas, corrupted "Baumkuchen"). It is a cake made of butter, egg whites and yolks, flour, sugar, and cream, cooked on a rotating spit in an oven or over an open fire.
Тарих
Торт 19 ғасырда Польша-Литва одағының (1569–1791) бұрынғы аумағында танымал болды. Оның шығу тегі неміс тағамдарының баумкухенімен байланысты. Польша-Литва-Беларусь аймағындағы алғашқы рецептті 1830 жылы Ян Шитлер Вильнюсте жариялады ("Kucharz dobrze usposobiony" кулинариялық кітабында). Оның атауы ерекше пішініне байланысты "ағаш торт" дегенді білдіреді (көбінесе қарағай сияқты конустық пішінде, ал тамшылары бұтақтарға ұқсайды) және ішіндегі "ағаш сақиналары". Ол арнайы ашық пеште немесе ашық отта айналып тұрған түйреуішке қамырдың қабаттарын жағу арқылы, көп уақыт пен еңбек талап ететін процесте пісіріледі. Оны шоколад пен гүлдермен безендіруге болады, бірақ көбінесе қарапайым күйінде беріледі. Шакотис – литвалық тойларда, әсіресе тойларда немесе Пасха, Рождество сияқты басқа да ерекше мерекелердегі ең маңызды десерттердің бірі. Бұл тәтті 2006 жылғы Еуропа күнінде Литва атынан Австрияның Еуропалық Одақ төрағалығының Café Europe жобасына қатысты. 2015 жылдың мамыр айында Литваның Друскининкай қаласында ең үлкен шакотистің биіктігі мен салмағы бойынша рекорд жаңаланды. 2006 жылы Мазурлық сєкач Польшаның Вармия-Мазур воеводиясының дәстүрлі өнімдер тізіміне енгізілді. 2019 жылы Поразавадан алынған банкуха рецепті Беларусьтің тарихи-мәдени мұрасының ресми тізіміне қосылды. Солтүстік-батыс Беларусьте банкуха 60 жұмыртқа сарысынан жасалған той торттарының бірі ретінде белгілі.