Кіріспе

Исламның діни кітаптары

Ыбырайымның кітаптары (صحف إبراهيم, Ṣuḥuf ʾIbrāhīm) – исламның діни кітаптарының бір бөлігі. Осы кітаптарда Ыбырайымның Ыбырайымдық діндердің Алласынан алған уахилары болған деп саналады, оларды Ыбырайымның өзі және оның хатшылары мен ізбасарлары жазған.

Өмірбаян

Алғашқы Мекке дәуірінен басталған екі сүрәде (тарауларда) Ыбырайымның (және Мұсаның) "жазбалары, томдары, күнделіктері" (Сухуф) туралы сіңісілген. Бұл сіңісулерде, әлдеқандай құдайдан шабыттанған, патриархтардың қолмен жазған мәтіндерінен сөз болып отыр деп есептеледі. Бұл өлеңдерде Құдайдың хабарының растығы, Ыбырайым мен Мұсаның ең алғашқы уахиларында бар екендігі айтылады. Сухуф әдетте "томдар" деп түсінілсе де, Абдулла Юсуф Али және Мармадук Пикталл сияқты көптеген аудармашылар осы өлеңді "Ыбырайым мен Мұсаның кітаптары" деп аударған.

Құранның сөздері

Құранда Ибраһимнің кітаптары туралы айтылады, олар кейде Ибраһимнің кітаптары деп те аударылады. Мұсылман ғалымдарының көпшілігі Ибраһимнің кітаптарының бүгінгі күнге жетпегенін, демек, бұл жоғалған кітаптарға сілтеме екенін келіседі. Алайда, Иорданиялық ғалым және философия профессоры Гази бин Мұхаммед "Ибраһимнің кітаптарының" мазмұны Құранда өзіндік сипатталатынын айтады. Олар: (1) Бір Құдайға сену; (2) Ақырет күніне сену (демек, сотқа); (3) Аллаға дұға ету және Оны еске алу; (4) жанды тәкаппарлықтан және жамандықтан тазарту (демек, ізгілікке ұмтылу). Мұсылмандар Ибраһимнің кітаптарын Ибраһимға берілген белгілі бір уахилар деп түсінеді, оларды ол жазып қалдырған. Құранның 87-ші тарауы, «Әл-Ала» сүресі, сүренің мазмұны Ибраһим мен Мұсаның бұрынғы кітаптарында болғандығымен аяқталады. Бұл Ислам бойынша алдыңғы кітаптарда қандай мәліметтер болғанын шамалы көрсетеді: Құранның 53-ші тарауы, «Ан-Наджм» сүресінде Ибраһим мен Мұсаның бұрынғы кітаптарындағы тағы бірнеше тақырыптар айтылады.