Томас Холодецкий: Польшаның тәуелсіздігі үшін күрескен саяхатшының өмірі
Tomasz Chołodecki
Томаш Холодецкий (1813-1880) – Польша тәуелсіздігі үшін күрескен саяси белсенді, көтерілісші, әскери қызметкер. 19 ғасырдағы маңызды оқиғаларға қатысты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Томаш Чолодецкий (21 желтоқсан 1813 – 17 шілде 1880) – саяси белсенді, польшалық көтерілісші және әскер, 19 ғасырда Польшаның тәуелсіздігі үшін күресте болған негізгі оқиғалардың барлығына қатысқан.
Tomasz Chołodecki (21 December 1813 – 17 July 1880) was a political activist and Polish rebel and soldier, who took part in almost every major event that supported Poland's independence in the 19th century.
Қараша көтерілісі
Томаш Чолодецкий – Украинадағы Калуш ауданындағы Беднаровты жалға алған Каетан Доминик Чолодецкийдің ұлы. Ол жақын жердегі Бжезани гимназиясында оқыды және білімін Тарнопольдегі иезуит монахтарымен жалғастырды. 1831 жылы Чолодецкий Польшаның қараша көтерілісіне қатысу үшін генерал Йозеф Дверницкийдің әскеріне қосылды. Ол 2-ші корпустың барлық шайқастарында, Сточек шайқасынан бастап Боремль шайқасына дейін күресті. Ол сол шайқаста жараланып, тұтқынға түсті. Денсаулығы қалпына келген соң түрмеден босатылып, Галицияға қайтып оралды.
Tomasz Chołodecki was the son of Kajetan Dominik Chołodecki, the leaseholder of Bednarów in what is now the Kalush Raion in Ukraine. He attended gymnasium nearby in Brzezany and continued his education with jesuit monks in Tarnopol. In 1831 Chołodecki joined General Józef Dwernicki's forces to fight in Poland's November Uprising. He fought in all of the 2nd corps battles, starting with the Battle of Stoczek and ending with the Battle of Boreml. He was injured in that battle and was captured. After he returned to health he was released from prison and returned to Galicia.
Краков көтерілісі
Галицияға оралғаннан кейін, Холодецкий алдымен мандатуриус болуға тырысты. Мемлекеттік қызметті өзіне жараспайтын деп тапқандықтан, ол алкоголь өндірісімен айналыса бастады. Осы кезеңде ол Австрия билігіне қарсы құлақтандыруды жалғастырды. Ол Роберт Хмилевский басқарған Centralizacja Towarzyska Demokratyczna ұйымының мүшесі болды. Оның осы ұйыммен байланысы анықталды және ол полиция бақылауына алынды. Бірақ бұл оны мемлекетке қарсы әрекеттен тоқтатып қоймады. 1845 жылы ол Теофил Висьньевский мен оның Towarzystwo Demokratyczne Polskie ұйымына қосылды. Холодецкий 1846 жылдың 21 қарашасында алдағы көтеріліс жоспарлары жасалып жатқан Зарудз қаласынан шықты. Ол поляк саяхатшыларының взводымен Наражовқа қарай шайқас кезінде Крагла қонақ үйінің жанында австриялық гусарлар тобына қарсы күресті. Холодецкий батыстағы көтеріліс тоқтатылғанын естіген соң, Кудиновецте тұратын туысына қашып кетті. Кудиновецтен ол туысының көмегімен Старостадан жаңа паспорт алу үшін Злочовка қашып барды. Ол Злочовта табылғаннан кейін тұтқындалды және Львовтағы қылмыстық сотқа жеткізілді. Сот прокуратурасы 1846 жылдың 23 наурызынан 12 шілдесіне дейін тергеу жүргізді. Тергеу аяқталғаннан кейін сот "Наражов жорығының" 25 мүшесін бірінші инстанцияда кінәлі деп танып, асылып өлім жазасына кесті. 1847 жылдың 1 шілдесінде Венадағы жоғары сот кеңесі Холодецкийдің жазасын 15 жылға қысқартты. Алайда Теофил Висьньевский мен Йозеф Капустиньский 1847 жылдың 31 шілдесінде асылды. 1848 жылдың 23 наурызында 1846 жылғы оқиғаларға қатысқандарға жалпы кешірім берілді және Холодецкий Львовқа кетті.
Upon returning to Galicia, Chołodecki first tried his hand at becoming a mandatariusz. Finding government work unconscionable, he began working in alcohol manufacturing. During this time he continued to conspire against the Austrian authorities. He was a member of the Centralizacja Towarzyska Demokratyczna, which was run by Robert Chmielewski. His association with this organization was discovered and he was subsequently put under police surveillance. Still, this did not deter him from conspiring against the state. In 1845 he joined Teofil Wiśniowski and his Towarzystwo Demokratyczne Polskie. Chołodecki left Zarudz, where the plans for a coming uprising were being laid, on 21 November 1846. He led a platoon of Polish fighters against a group Austrian Hussar's near the Kragla Inn while battling towards Narajów. When Chołodecki received word that the uprising was being called off in the west, he fled to his cousin who lived in Kudynowce. From Kudynowce he fled to Złoczów with the help of his cousin, in order to obtain a new passport from the Starosta. He was found and arrested in Złoczów and transported to the criminal court in Lwów. There, the prosecution conducted an investigation from 23 March 1846 until 12 July 1846. After the investigation the court found 25 of the "Narajów expedition" guilty in the first degree, and sentenced to death by hanging. On 1 July 1847 the high court tribunal in Vienna reduced Chołodecki's sentence to 15 years to be spent in Spielberg. Teofil Wiśniowski and Józef Kapuściński, however, were hanged on 31 July 1847. On 23 March 1848 a general amnesty was given to those who took part in the events of 1846, and Chołodecki left for Lwów.
Қаңтар көтерілісі
Львовта Холодецкий Потоцкийлердің мұрасын басқарушы лауазымын алды. Кейіннен ол Броза-Штадницкада әкімші болды. Соңында Ритвянадағы қант фабрикасының директоры болды. 1855 жылы Анна Мадейскаға үйленді, үш жылдан кейін жалғыз ұлы Томаш Доминик Йозеф Холодецкий дүниеге келді. Ол 1863 жылғы қаңтар көтерілісіне дейін болған оқиғаларға қатысты. Ол жергілікті көтерілісшілер тобына қосылып, сол жылдың ақпан айында Мариан Лангиевич басшылығымен Сташов шайқасында күресті. Кейіннен орыстарға түсіп қалды, бірақ батыл түрде қашып құтылуға қол жеткізді.
In Lwów Chołodecki was able to get a position as the administrator of the Potocki estate. He later became the administrator in Brzoza Stadnicka. Eventually, he became the director of a sugar plant in Rytwiana. In 1855 he married Anna Madeyska, and three years later his only son, Tomasz Dominik Jozef Chołodecki, was born. He became involved in the events leading up to the January Uprising of 1863. He joined a local insurgent group and fought in the Battle of Staszów under Marian Langiewicz in February of that year. He was later captured by the Russians, but managed a daring escape.
Кейінгі жылдар
Шолодецкий орыс тұтқынынан қашып Львовқа қайтып келді және зейнеткерлік төлемақысымен өмір сүрді. 1878 жылы ол Львовта Отто Хаузерді қарсы алу шараларына қатысты, бұл шаралар Австрия билігімен қақтығысты. Шолодецкий австриялық қылыштан бас жарақатын алды. Ол толыққанды жазылған жоқ және 1880 жылдың 17 шілдесінде әйелі мен екі баласын қалдырып қайтыс болды.
Chołodecki made his way back to Lwów after fleeing from Russian captivity, and lived on his retirement income. In 1878 he took part in actions greeting Otto Hausner in Lwów, which were fought by the Austrian authorities. Chołodecki was wounded an Austrian saber cut to the head. He never fully recovered, and died on 17 July 1880, leaving behind his wife and two children.
Басқа ескертулер
Томаш Чолодецкий – Витольд Франциск Томаш Чолодецкийдің, 1940 жылы кеңес әскерлерінің Харьковта өлтірген, Катынь қырғыны деп белгілі оқиғаның құрбаны болған әкесінің әкесі еді.
Tomasz Chołodecki was the great grandfather of Witold Franciszek Tomasz Chołodecki, who was murdered by Soviet forces in Kharkov in 1940, during what is broadly referred to as the Katyn massacre.