Кіріспе
646-656 жылдар аралығында Мысырдың араб әкімі Абдалла ибн Сад ибн Аби әл-Сарх (عبد الله ابن سعد ابن أبي السرح) – араб әкімшісі, хатшы және әскери қолбасшы. Ол ислам дініне ерте қабылдағандардың бірі болды, кейіннен одан бас тартты, бірақ соңынан қайтадан исламға оралды. Ол Құранды жазушы (كاتب الوحي) және Усманның (644-656) билігі тұсында Мұсылман халифаты үшін Жоғарғы Мысырдың әкімі болды. Ол болашақ халифа Муавия I-мен бірге Кипрді жаулап алған (647-649 жж.) және 652 жылы Александрия түбінде Византия флотын жеңген Ислам теңіз күштерінің негізін қалаушы болды.
Abd Allah ibn Sa'd ibn Abi al Sarh (عبد الله ابن سعد ابن أبي السرح) was an Arab administrator, scribe, and military commander, who was an early convert to, then later apostate from Islam but reverted to Islam later on. He was a scriber of the Quran (كاتب الوحي) and governor of Upper Egypt for the Muslim caliphate during the reign of ʿUthmān (644–656). He was also the co founder (with the future caliph Muʿāwiyah I) of the Islamic navy which seized Cyprus (647–649) and defeated a Byzantine fleet off Alexandria in 652.
Шығу тегі
Әл-Сарх Құрайш тайпасының Бану-Амир ибн Луайй руынан шыққан және халифа Усманның асырап алған бауыры болған. Әбу Салих, Ибн Аббастан риуаят еткен:
"the Messenger of Allah invited him so that he could write him the revelation, so when the verse 23:12 ("And certainly did We create man from an extract of clay") was revealed, the Prophet called Ibn Abi al Sarh, and dictated it to him and when the Prophet reached the end of 23:14 (" Thus, We formed him into a new creation") Abdullâh said in amazement ("فتبارک اللّٰہ احسن الخالقین So blessed be Allah, the Best of creators!"). The Prophet said:" Write these words too (i. e., فتبارک اللّٰہ احسن الخالقین "So blessed be Allah, the Best of creators! "), as these words have also been revealed to me." Al Sarh claimed that this made him doubt, and he is recorded as having said: "If Muhammad is truthful then I (am also a prophet, as I also) received the revelation, and if Muhammad lied, then I say of the like of his speech (i. e. neither his speech nor mine speech are the words of Allah)". Al Sarh further tested his doubts, with Muslim historians Waqidi, Ibn al Athir and Tabari writing that Muhammad dictated him: "عليم حکيم" i. e. "Allah is All Knowing All Wise", which al Sarh deliberately wrote in the opposite order, i. e. "حکيم عليم, All Wise All Knowing". He then recited it to Muhammad, who did not detect any changes. They replied: We do not know, Messenger of Allah, what lies in your heart; did you not give us a hint with your eye? He said: It is not proper for a Prophet to have a treacherous eye.</blockquote>
Regardless, Al Sarh's life was thus spared with the aid of Uthman's intervention, and he came back into the fold of Islam. In his History, al Tabari briefly records about Abd Allah and Muhammad that "Abd Allah b. Sa`d b. Abi Sarh used to write for him. He apostatised from Islam and later returned to Islam on the day of the conquest of Mecca".
«Алла Елшісі (с.ғ.с.) оны аятын жазу үшін шақырды. 23:12 («Шын мәнінде, Біз адамды топырақтан жараттық») аяты түскенде, Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) ибн Әбу әл-Сархты шақырып, оған диктант берді. Ол 23:14 («Солайша Біз оны жаңа жаратылысқа айналдырдық») аятының соңына жеткенде, Абдалла таң қалдырып: «فتبارک اللّٰہ احسن الخالقین – Алла Тағала барлық жаратушылардың ең жақсысы, мадақталсын!» деді. Пайғамбар (с.ғ.с.): «Осы сөздерді де жазып қой, себебі осы сөздер де маған аян болды», – деді. Әл-Сарх бұл оның күмәнін күшейтті, және ол былай дегені жазылған: «Егер Мұхаммед (с.ғ.с.) шын айтса, онда маған да уахи келді, ал егер ол өтірік айтса, онда мен де оның сөзі сияқты сөз айтамын, яғни оның да, менің де сөзім Алланың сөзі емес». Әл-Сарх күмәнін одан әрі сынап көрді. Мұсылман тарихшылары – Уақиди, Ибн әл-Асир және Табари – Мұхаммедтің (с.ғ.с.) оған «عليم حکيم» – «Алла – толық білімді, толық дана» деп диктант бергенін жазды. Әл-Сарх оны қасақана кері ретпен жазды, яғни «حکيم عليم – толық дана, толық білімді». Содан кейін ол оны Мұхаммедке (с.ғ.с.) оқып берді, ол ешқандай өзгеріс байқамады. Олар: «Біз сенің жүрегіңде не бар екенін білмейміз, сен бізге көзіңмен ишарат жасамадың ба?» деді. Пайғамбар (с.ғ.с.): «Пайғамбардың көзінде опасыздық болуына болмайды», – деді. Осының бәріне қарамастан, Усманның араласуымен Әл-Сархтың өмірі сақталды және ол исламға қайта оралды. Табари өз тарихында Абдалла және Мұхаммед туралы қысқаша былай деп жазды: «Абдалла ибн Сад ибн Әби Сарх оған жазып беретін. Ол исламнан шығып, Меккенің жаулану күні исламға қайта оралды».
"the Messenger of Allah invited him so that he could write him the revelation, so when the verse 23:12 ("And certainly did We create man from an extract of clay") was revealed, the Prophet called Ibn Abi al Sarh, and dictated it to him and when the Prophet reached the end of 23:14 (" Thus, We formed him into a new creation") Abdullâh said in amazement ("فتبارک اللّٰہ احسن الخالقین So blessed be Allah, the Best of creators!"). The Prophet said:" Write these words too (i. e., فتبارک اللّٰہ احسن الخالقین "So blessed be Allah, the Best of creators! "), as these words have also been revealed to me." Al Sarh claimed that this made him doubt, and he is recorded as having said: "If Muhammad is truthful then I (am also a prophet, as I also) received the revelation, and if Muhammad lied, then I say of the like of his speech (i. e. neither his speech nor mine speech are the words of Allah)". Al Sarh further tested his doubts, with Muslim historians Waqidi, Ibn al Athir and Tabari writing that Muhammad dictated him: "عليم حکيم" i. e. "Allah is All Knowing All Wise", which al Sarh deliberately wrote in the opposite order, i. e. "حکيم عليم, All Wise All Knowing". He then recited it to Muhammad, who did not detect any changes. They replied: We do not know, Messenger of Allah, what lies in your heart; did you not give us a hint with your eye? He said: It is not proper for a Prophet to have a treacherous eye.</blockquote>
Regardless, Al Sarh's life was thus spared with the aid of Uthman's intervention, and he came back into the fold of Islam. In his History, al Tabari briefly records about Abd Allah and Muhammad that "Abd Allah b. Sa`d b. Abi Sarh used to write for him. He apostatised from Islam and later returned to Islam on the day of the conquest of Mecca".
Умардың тұсында
Омар оны Амр ибн әл-Асқа Мысырды жаулап алу жорығында екінші адам (лейтенант) етіп тағайындады. Мысырды жаулап алуда ол маңызды әскери қолбасшы болды. Ол Амрдың оң жақ қанатының командирі болды және Амрдың басшылығымен Мысырды жаулап алу кезінде өткен барлық шайқастарға қатысты.
Усманның дәуірінде
644 жылы Усман халифа болған кезде, ол Абдаллаһты Мысырдың әкімі етіп тағайындады, Әмр ибн әл-Асты Абдаллаһ алмастырды, ал Мұхаммед ибн Әби Худайфа оның көмекшісі болды. Абдалла көптеген шетелдік сүйіспеншілерді алып келіп, диванды құрды және «елдің барлық салықтары сол жерде реттелуі керек» деп бұйырды. Абдаллаға қарсы наразылықтарды оның көмекшісі Мұхаммед ибн Әби Худайфа бастаған көрінеді. Мұхаммедтің әкесі (Әби Худайфа) Ислам дінін ерте қабылдаған және Ямама шайқасында шейит болған. Мұхаммедті Усман тәрбиеледі. Ол есейгенде, шетелдік әскери жорықтарға қатысып, Абдалланың көмекшісі ретінде Мысырға ілесіп келді. Мұхаммед ибн Әби Худайфа Абдаллаһқа кеңес беріп, үкіметте өзгерістер енгізуді ұсынды, бірақ Абдаллаһ жауап бермеді. Абдаллаһты үкіметте өзгерістер жасауға үнемі көндіруге тырысқаннан кейін, Мұхаммед ибн Әби Худайфа ақыры шыдамдылығын жоғалтып, ықыласпен кеңес берушіден көңілі тоңған қарсыласқа айналды – бірінші Абдаллаға, содан кейін оны тағайындағаны үшін Усманға. Абдалла Усманға Мұхаммед дүрбелең тудырып жатқанын және егер оны тоқтату үшін шара қолданылмаса, жағдай нашарлайтынын хабарлады. Усман Мұхаммедтің наразылығын 30 мың дирхам және қымбат сыйлықтармен басуға тырысты. Усманның сыйлықтары пара ретінде қарастырылды және Мұхаммед ақша мен сыйлықтарды Ұлы мешітке әкеліп былай деді: «Усманның не істеуге тырысып жатқанын көріп тұрсыздар ма? Ол менің имандылығымды сатып алуға тырысады. Ол маған пара ретінде осы ақша мен тауарларды жіберді». Усман Мұхаммедке көптеген жұбату хаттары жіберді, бірақ ол Абдаллаға қарсы халықтың наразылығын күшейтуді жалғастырды. 656 жылы Мысыр қауымының басшылары Абдалланың қызметтен босатылуын талап ету үшін Мединаға делегация жіберуге шешім қабылдады. Абдалла да өзін қорғау үшін халифа сарайында Мединаға кетті. Оның кеткен кезде Мұхаммед ибн Әби Худайфа үкіметті басқарды. Абдалла Айлаға жеткенде, Усманның үйі қоршауда екенін (Усманның қоршауы) естіп, Мысырға қайтуға шешім қабылдады. Шекарада оған Мұхаммед ибн Әби Худайфаның оған Мысырға кіруге тыйым салғаны туралы хабарланды. Содан кейін ол Палестинаға барып, Мединадағы оқиғалардың нәтижесін күтті. Осы уақытта Усман Мәдинада қаза тапты, ал Абдалла бұл жаңалықты естігенде Палестинадан кетіп, Муавия I-нің қорғауында Дамаскіде қоныстанды.
"Do you see what Uthman is trying to do? He is trying to buy my faith. He has sent these coins and these goods to me as a bribe." Uthman sent numerous placatory letters to Muhammad, but he continued building community opposition against Abd Allah. In 656 Egyptian community leaders decided to send a delegation to Medina to demanding Abd Allah's dismissal. Abd Allah also left for Medina to defend himself at the court of the caliph. In his absence, Muhammad ibn Abi Hudhayfa assumed charge of the government. When Abd Allah reached Ayla, he was told that Uthman's house was under siege (Siege of Uthman) and decided to return to Egypt. At the border he was informed that Muhammad ibn Abi Hudhayfa had given orders to prevent him from entering Egypt. He then went to Palestine awaiting the outcome of events in Medina. In the meantime, Uthman was killed in Medina, and when Abd Allah heard the news, he left Palestine, and went to Damascus to live under the protection of Muawiyah I.