Кіріспе

Алтын элементінің иондық химиялық қосылыстары. Алтыннан тұратын дәрілік заттар – құрамында алтын бар фармацевтикалық препараттар. Кейде осы заттарды "алтын тұздары" деп те атайды. "Хризотерапия" және "ауротерапия" – медицинада алтын қосылыстарын қолдану. Алтынның емдік қасиеттерін зерттеу 1935 жылы басталды, негізінен ревматоидты артритпен ауыратын науқастардағы қабынуды азайту және аурудың прогрессирлеуін тежеу мақсатында. 1980 жылдан бері алтын қосылыстарын қолдану көптеген қосымша әсерлер, қадағалау қажеттілігі, тиімділігінің шектеулігі және әсер етудің өте баяу басталуы себепті азайды. Алтынның көптеген химиялық қосылыстары, соның ішінде төменде талқыланатын кейбір препараттар тұз емес, металл тиолаттық кешендер болып табылады.

Ревматоидты артритте қолдану

Алтынның медициналық қолданылуын зерттеу 19 ғасырдың соңында басталды, алтын цианиді Mycobacterium туберкулезіне қарсы ин витро жағдайында тиімді екенін көрсеткен кезде.

Көрсеткіштер

Инъекциялық алтын қосылысы ревматоидты артритті емдеу үшін көрсетіледі. Метотрексат сияқты жаңа препараттардың пайда болуымен және көптеген қосымша әсерлерінің болуына байланысты оның қолданылуы азайды.

Артрит ауруының механизмі

Алтын дәрілердің артритке қалай әсер ететіні белгісіз. Интрамускулярлық алтынмен (парентеральді алтынмен) емдеу ауру белсенділігін және буын қабынуын азайтады хабарланады. Ауыз арқылы қабылданатын алтыннан тұратын дәрілер инъекция жасағандағыдай тиімді емес. Симптомдардың айқын жақсаруы үшін алтынмен емдеу көбінесе үштен алты айға дейін уақыт алады.

Хризиаз

Алтынға негізделген терапияның айқын жанама әсері – күн сәулесіне ұшырағанда, лаваңғы түстен күлгін қоңыр сұрға дейін тері түсінің өзгеруі. Алтын тұздарын ұзақ мерзім бойы тұрақты түрде қабылдағанда тері түсінің өзгеруі пайда болады. Хризотерапия кезінде алтын тұздарын артық мөлшерде қабылдау – күрделі тотығу-тотықсыздану процестері арқылы – тері тіндері мен мүшелерінің (сондай-ақ, тістер мен көз тіндерінің, ерекше жағдайларда) салыстырмалы түрде тұрақты алтын қосылыстарымен тоюына алып келеді. Бұл жағдай күміс тұздары мен коллоидты күміс әсерінен туындайтын аргирияға ұқсас. Хризиаз соңында бүйректердің жедел зақымдануына (мысалы, түтікшелік некрозға, нефрозға, гломерулитке), жүрек ауруларының өршуіне және гематологиялық асқынуларға (лейкопения, анемия) әкелуі мүмкін. Кейбір әсерлерді белгілі бір деңгейде емдеуге болады, бірақ тері түсінің өзгеруі қайтымсыз деп есептеледі.

Басқа да жанама әсерлері

Алтыннан жасалған дәрілердің басқа да жанама әсерлеріне бүйрек зақымдануы, қышыма, ауыз, тіл және жұтқыншақтағы ойық жаралар жатады. Шамамен 35% пациент осы жанама әсерлерге байланысты алтын тұздарын қолдануды тоқтатады. Алтын қосылыстарын қабылдаған кезде бүйрек функциясы үздіксіз бақыланып отыруы керек.