Кіріспе

Рутог ауданындағы ауыл, Нгари, Тибет.
тарихи тибеттік қаласы

Руток, сондай-ақ Руток және Рутог деп те жазылады, дәлірек айтқанда Рудок Дзонг, Ладакпен шекаралас Батыс Тибеттегі Рудок аймағының тарихи астанасы болған қала. 1911 жылғы «Британ энциклопедиясында» ол Пангонг көлінің шығыс жағындағы жазықтағы төбеде "көркем орналасқан" деп сипатталған. Рудок Ладакқа қарсы шекаралық талаптарын іске асыру үшін әскери базаға айналдырылды. 2000 жыл шамасында Тибеттің қытай әкімшілігі Рудоктан шығысқа қарай 10 шақырым жерде, Қытайдың 219 ұлттық тас жолының жанында жаңа Рутог қаласын салып, аудандық бас кеңсесін сол жерге көшірді. Алғашқы қала қазір жаңа қаланың ішіндегі "ауыл" деп есептеледі. Алғашқы қала Мәдени революция кезінде көп зардап шекті және бұрынғы сұлулығының көбін жоғалтты. Бірақ ол әлі де көптеген туристік нұсқаулықтарда туристік бағыт ретінде ұсынылуда.

География

Рудок Мага Цанпо өзенінің Чулинг Чу саласының жағасындағы кішкентай төбеде орналасқан. Чулинг Чу өзені төмен ағыс бойында 4 шақырымнан кейін Мага Цанпоға қосылады, ал біріккен өзен тағы 4 шақырымнан кейін Пангонг көлінің оңтүстік-шығыс бөлігіне құяды. Мага Цанпо – Пангонг көлінің ең ірі салаларының бірі. 1929 жылы Рудокқа келген алғашқы еуропалық саяхатшы Э. Б. Уэйкфилд қоршаған жазықтан биік көтерілген күлгін және қара түсті төбені, Дзонгпон сарайымен әшекейленген шаңырақты "әдемі, әсерлі және қасиеттілігіне лайық" деп сипаттады. Ауыл төбенің төбесінде де, етегінде де салынған. Үйлер қабат-қабаттап, ақ түспен сырланып, қабырғаланған. Кейіннен Гелугпа мектебімен байланысты болған сияқты. Қазіргі уақытта ол Лхундруб Чоде монастыры деп аталады.

Климат

Рудок теңіз деңгейінен 4000 метрден жоғары орналасқан. Рудок пен Цанпо алқабындағы барлық қалалардағы қысқы климат, ауаның тым құрғақтығы және аз қар жаууы себепті, қатал емес, керісінше сергітетін және қуаттандыратын болып сезіледі.

Тарих

Британ энциклопедиясына сәйкес, Рудок тарихи тұрғыдан Ладакхтың ажырамас бөлігі болды, сондай-ақ географиялық және мәдени жағынан Ладакхтың құрамына кірді. Үндістанның барлау қызметі мәліметінше, әскерлер Керья асуы арқылы Гар Гунсаға (Гарток) қиын жолмен жетіп, 1951 жылғы маусым айында сонда келді. Қытай деректері бұл ақпаратты растайды. Қазан айында қытайлықтар Рудок арқылы (Керья Ла арқылы) Синьцзянға автомобиль жолын ашу мүмкіндігін зерттеуге кірісті. 1952 жылдың соңында Гартокта орналасқан 2-ші кавалерия полкі 150 әскер мен 800 түйемен Рудокты гарнизонмен қамтыды. Гартоктағы үнді сауда өкіліне Рудоктағы сауда орындарына баруға рұқсат берілмеді. 1953 жылға қарай қытайлықтар Синьцзян мен Рудок арасында жүретін автомобиль жолын салды. 1954 жылғы Үндістанмен сауда келісімі бойынша келіссөздер кезінде қытайлықтар Ладакх пен Рудок арасындағы саудаға рұқсат беруден бас тартты, осылай ғасырлар бойғы сауда қатынастарын тоқтатты. Үнді келіссөзшілері бұл аймақтағы әскери нысандардың болуына байланысты деп ойлады. Ташигангқа Демчок арқылы батуға болатын балама маршрут келісілді және келісімге енгізілді. 1962 жылғы соғыс кезінде Қытай Рудокта (Риту Дзонг) әскер батальонын, Инд өткелінде батальонды және Дзягангта кавалерия полкін Демчок секторындағы (Паригас/Балиджиаси) операциялар үшін орналастырды. Дзяганг сонымен қатар бас штаб ретінде де жұмыс істеді. Қазанның 26-27 күндері шамасында әскерлер Демчок ауылындағы, Джара Ла және Чанг Ла асуларындағы үнді шекаралық посттарына шабуыл жасап, оларды Инд өзенінің батысына шегінуге мәжбүр етті. Содан бері Демчок секторы екі ел арасында бөлініп келді.