Малайзияның бірінші даму жоспары (1966–1970)

Кіріспе

Малайзияның экономикалық даму жоспары

Малайзияның бірінші жоспары (1966–1970) – Малайзия үкіметі іске асырған экономикалық даму жоспары. Бұл жоспар – бұрынғы экономикалық жоспарлар (мысалы, Екінші Малайя бесжылдық жоспары) тек Малайямен шектелгенімен салыстырғанда, Сабах және Саравак кірген бүкіл Малайзияға арналған алғашқы экономикалық жоспар болды. Жоспардың мақсаты – барлық азаматтардың әл-ауқатын жақсарту, әсіресе төмен кірісті топтардың өмір жағдайын ауылдық жерлерде көтеру еді.

Іске асыру

Жоспар ауылдық денсаулық сақтау қызметін құру арқылы ауылдық жерлерде медициналық мекемелерге қолжетімділікті арттыруға бағытталды. Аудандық ауруханалар жаңартылып, қызмет көрсететін емханалардан бағытталған пациенттерді қабылдау мүмкіндігі күшейтілді. Қалалық жерлерде медициналық орталықтар ашылды, және жоспардың соңына қарай ауылдық және қалалық жерлер арасындағы денсаулық сақтау сапасының айырмашылығы қысқартылды, бірақ толығымен жойылған жоқ. Шығыс Малайзияның (Сабах және Саравак) медициналық мекемелері, Батыс Малайзияға (бұрынғы Малайя) қарағанда, жабдықтары нашар және жеткілікті кадрлармен қамтамасыз етілмеген. Білім беру саласына жоспар бойынша 470,8 миллион доллардан астам қаражат бөлінді. Дегенмен, бұл қаражаттың 70% -інен азы жұмсалды; әсіресе, мұғалімдерді оқыту және техникалық білім беруге кеткен шығындар жоғары бағаланды. 1957 мен 1970 жылдар аралығында ұлттық сауаттылық деңгейі 51% -дан 59% -ға дейін өсті. Жоспарды іске асыру алдында Малайзияның бұрынғы отаршыл билеушілері – британдықтар Малайзияға қатысты қорғаныс және экономикалық міндеттемелерінен бас тартатынын жариялады. Осының салдарынан, үкімет жоспардың қаржы тапшылығынан зардап шегуіне жол бермес үшін АҚШ-тан қаржылық көмек сұрады, тіпті Вьетнам соғысын қолдауға дайындық танытты, бірақ бұл Малайзия халқының кейбір бөліктерінде қолдау таппады. Алайда, Малайзия өз бейтараптық саясатын сақтай отырып, АҚШ-қа тікелей әскери көмек көрсетпеді, нәтижесінде АҚШ-тан айтарлықтай экономикалық көмек алмады. Бірінші Малайзия жоспары 1960 жылдары алғаш рет пайда болған жұмыссыздық мәселесін де шешуге тырысты; жалпы ішкі өнімнің (ЖІӨ) өсуіне қарамастан, жұмыспен қамту деңгейі оған сәйкес өспеді. Сонымен қатар, кейбір мамандықтарда этникалық мамандану мәселесі де болды: қытайлар нарықты бағалап, малайлар мемлекеттік қызметте үстемдік танытса, үндістер көбінесе заңгерлік сияқты арнайы мамандықтармен айналысты. Екінші Малайя бесжылдық жоспары шешуге тырысқан ауылдық және қалалық жерлер арасындағы табыс аралығы да толыққанды жойылған жоқ. Үкімет малай кәсіпкерлігін қолдау және малайлардың өндірістік кәсіпорындардағы басқару дағдыларын жақсарту арқылы Малайзия экономикасын индустрияландыруға да ынталандыруды ұсынды. 1965 жылы құрылған, бірақ 1967 жылы ғана жұмысын бастаған Федералды өнеркәсіптік даму басқармасы (FIDA) өнеркәсіптік дамуды одан әрі жеделдетуге және оны үйлестіруге күш салды. 1968 жылы жаңа ережелер қабылданды, олар белгілі бір кәсіпорындардың малайларға тиесілігіне квоталар белгіледі, сондай-ақ өндірістік кәсіпорындарда малайларды жұмысқа орналастыруды регламенттеді. (Бұл оң дискриминация саясаты Конституцияның 153-бабына сәйкес деп есептелді.) Малайзия нарығына тауар өндіретін жаңа өндірістердің акцияларының кемінде 51% -і Малайзия азаматтарына тиесілі болуы керек еді, ал экспортқа бағытталған өндірістерге толығымен шетелдіктердің меншігінде болуға рұқсат берілді.

The plan attempted to increase access to medical facilities in rural areas through the formation of the Rural Health Service. District hospital facilities were upgraded to handle referrals from the clinics the Service operated. Medical subcentres were also founded in urban areas, and by the end of the Plan, the gap between rural and urban areas in terms of quality of healthcare had been narrowed, but not entirely eliminated. East Malaysian (Sabah and Sarawak) medical facilities in particular were less well equipped and staffed than those in West Malaysia (formerly Malaya). Over M$470.8 million was allocated for education under the plan. However, less than 70% of this allocation was spent; in particular, the cost of training teachers and technical education had been overestimated. Between 1957 and 1970, the national literacy rate improved from 51% to 59%. Shortly before the implementation of the plan, the former colonial masters of Malaysia, the British, announced they would withdraw their defence and economic commitments to Malaysia. As a result, the government sought financial aid from the United States (US) to avoid having the plan crippled by a lack of funding, going as far as to express support for the Vietnam War, which was unpopular among certain segments of the Malaysian populace. However, Malaysia never directly provided military support for the United States, in accordance with its policy of neutrality, and as a result, failed to receive substantial economic assistance from the US. The First Malaysia Plan also had to address the problem of unemployment, which reared its head for the first time in the 1960s; despite encouraging growth in the Gross Domestic Product (GDP), employment rates had not grown at a commensurate pace. In addition, there was also the problem of ethnic specialisation in certain professions, with the Chinese dominating the marketplace, the Malays dominating the civil service, and the Indians largely participating in specialist professions such as law. The income disparity between rural and urban areas that the Second Malayan Five Year Plan had sought to resolve was also not satisfactorily eliminated. The government also offered incentives to industrialise the Malaysian economy by promoting Malay entrepreneurship and upgrading Malay management skills for manufacturing ventures. The Federal Industrial Development Authority (FIDA), established in 1965 but only commencing operations in 1967, sought to accelerate industrial development further and co ordinate such development. In 1968, new regulations were established that set quotas for Malay ownership of certain enterprises, and the employment of Malays in manufacturing ventures. (Such affirmative action policies were held to be in line with Article 153 of the Constitution.) New industries producing goods for the Malaysian market were required to have at least 51% of their equity in the hands of Malaysian citizens, but industries that would only export goods were permitted to remain entirely in foreign hands.

Нәтижелер мен мұра

Үкімет ауыл тұрғындарының өмір сүру деңгейін көтеру жөніндегі амбициялы жоспарларын толық орындамады. Әлеуметтік капиталға шектеулі инвестициялар, түрлі жерді дамыту схемаларына қарамастан, ауылдық-қалалық көші-қон ағынын тоқтатуға және ауылдық отбасылардың табысын арттыруға жеткіліксіз болды. Батыс Малайзияда айына 100 доллардан кем табыс көретін шаруашылықтардың 90%-ы ауылдық жерлерде орналасқан. Олардың көп бөлігі малай шаруашылықтары еді. Дегенмен, үкіметтің резеңке өндірісін жақсартуға бағытталған бағдарламалары көбінесе сәтті аяқталды. 1970 жылға қарай біртекті сапалы Стандартты Малайзия резеңкесі (SMR) барлық резеңке экспортының 20%-ын құрады. Үкімет басқа да жаңадан пайда болған салаларды дамыту арқылы резеңкеге тәуелділікті де азайта алды. Бірақ, Бірінші Малайзия жоспары табыстың теңсіз таралуын азайтуға күш жеткізбеді. Бұл мәселе бойынша малай халқының наразылығы күшейді, ал қытай сайлаушылары өздеріне қарсы малайлардың көбірек "дискриминациясын" сезіне бастады. 1969 жылғы жалпы сайлауда малайлардың артықшылықты саясатын қысқарту немесе жоюды жақтаған оппозициялық партиялар парламентте үлкен табысқа қол жеткізді, үкіметті Конституцияны өзгерту үшін қажетті парламенттік көпшіліктің 2/3-ін алудан бас тартып, осыған дейін 1955 жылғы алғашқы ұлттық сайлаудан бері Альянс ұстап келген мүмкіндіктің өзінен айырды. Оппозициялық Демократиялық әрекет партиясы (DAP) және Parti Gerakan Rakyat Malaysia (Gerakan) жеңіске жету жорылы, екеуі де үкіметтің малайларға бағытталған экономикалық саясатына қарсы болды, кейбір қатысушылар малай көрермендеріне нәсілдік сөздер айтып, жағдайды ушықтырды. Альянстың жетекші партиясы – Біріккен малай ұлттық ұйымы (UMNO) өз кезегінде «қытайларға сабақ беру» үшін өз шеруін ұйымдастырды. Шеру толыққанды тәртіпсіздікке ұласты, кейіннен оны 13 мамыр оқиғасы деп атады. Кем дегенде 200 адам қаза тапты, бірақ ресми емес деректер бұл көрсеткішті бес есе көп деп бағалайды, ал тәртіпсіздік екі күнге созылды. Көтеріліске қатысушылардың көп бөлігі төмен табысты топтан болды, бұл үкіметті қатты алаңдатты. Төтенше жағдай жарияланды, Парламент жұмысы тоқтатылды және 1971 жылы қайта жаңартылды. Осы уақыт аралығында елді уақытша басқару үшін Ұлттық операциялар кеңесі (NOC) құрылды. NOC екінші Малайзия жоспарын, Бағдарламалық перспективалық жоспарын және ең көп дау тудырған Жаңа экономикалық саясатты (NEP) әзірледі, оның мақсаты қытайлар мен малайлар арасындағы табыстың теңгерімсіз таралуын түзету және экономикадағы шетелдік бақылауды азайту еді. NEP-тің ресми мақсаты «кедейлікті жою» және «экономиканың қарқынды дамуы арқылы» «жарыс пен экономикалық функцияның сәйкестігін жою» болғанымен, көптеген малай емес азаматтар оны «расалық дискриминацияның ашық және айқын түрі» деп есептеді. NEP 1991 жылы мерзімі бітіп, оның орнына Ұлттық даму жоспары (NDP) енгізілді. NEP-тің сын-тегесіне қарамастан, ол малай орта тапты құруға және «кәсіптерде этникалық теңгерімділікті арттыруға» көмектескені үшін мақтауға ие болды.

The government's ambitious plans to increase the standard of living in rural areas fell short of their objectives. Limited investment in social capital, despite the various land development schemes, had failed to either stem the tide of rural urban migration or raise the incomes of rural families. In West Malaysia, 90% of all households earning less than M$100 a month were located in rural areas. The vast majority of these were Malay households. However, the government's programmes to improve rubber output were largely successful. By 1970, the uniform quality Standard Malaysian Rubber (SMR) comprised 20% of all rubber exports. The government also succeeded in reducing dependence on rubber at the same time by developing other fledgling industries. Nevertheless, the First Malaysia Plan had visibly failed to reduce the inequity in the distribution of income. Discontent over this issue grew among the Malay populace, while the Chinese electorate, concerned by what they saw as more aggressive Malay "discrimination" against them, likewise became unhappy. In the 1969 general election, opposition parties advocating the reduction or elimination of Malay affirmative action policies made large gains in Parliament, nearly depriving the government of the 2/3 Parliamentary majority required to amend the Constitution—a majority the Alliance had always held since the first national elections in 1955. A victory march held by the opposition Democratic Action Party (DAP) and Parti Gerakan Rakyat Malaysia (Gerakan), both of which opposed the Malay based economic policies of the government, turned ugly, with some participants shouting racial epithets at Malay bystanders. The United Malays National Organisation (UMNO), the leading party of the Alliance, in turn held its own march to "teach the Chinese a lesson". The march turned into a full scale riot, later euphemistically labelled as the 13 May Incident. At least 200 people were killed, although unofficial estimates give a figure five times that, with the rioting lasting for two days. The riot, whose participants had been largely from the lower income classes, greatly concerned the government. A state of emergency was declared, and Parliament was suspended, to be restored in 1971. In the meantime, a National Operations Council (NOC) was established to govern the country provisionally. The NOC drew up the Second Malaysia Plan, the Outline Perspective Plan, and most controversially, the New Economic Policy (NEP) to address what it saw as an imbalanced distribution of income between the Chinese and Malays, and to reduce foreign control of the economy. Although the NEP's stated goal was to "eradicate poverty" and "eliminate the identification of race with economic function" through a "rapidly expanding economy", many non Malays considered it to be "an open and blatant form of racial discrimination". The NEP expired in 1991, and was replaced by the National Development Plan (NDP). Despite the NEP's criticisms, it was also praised for having created a Malay middle class and creating a "greater ethnic balance in the professions".