Кіріспе

Американдық заңгер және кәсіпкер Теодор М. Дэвис (7 мамыр 1838 – 23 ақпан 1915) – американдық заңгер және кәсіпкер. Ол 1902 және 1913 жылдар аралығында Мысырдың Патшалар қабырғасындағы қазба жұмыстарымен ең көп танылды.

Өмірбаян

Теодор Монтгомери Дэвис 1838 жылдың 7 мамырында Нью-Йорк штатының Спрингфилд қаласында дүниеге келген. Ол Айова қаласына қоныстанды, заңгер мамандығын алғаннан кейін Вашингтонға, сосын Нью-Йоркке көшті. Заң және бизнес саласында байлыққа ие болғаннан кейін, 1882 жылы Род-Айленд штатының Ньюпорт қаласына көшіп, Оушен даңғылында "Риф" (кейін "Жыңғырлар") аталған сарай салды. Үйленгенімен, Дэвис 1887 жылдан өмірінің соңына дейін Эмма Эндрюспен бірге тұрды. Эндрюс оның әйелі Эннидің туысы еді. Ол қыстарын Еуропада және Мысырда (1900 жылдан бастап) археологиялық қазбалармен айналысты. 1915 жылғы қысында денсаулығына байланысты Мысырға бара алмады, орнына Флоридадағы Уильям Дженнингс Брайанның үйін жалға алды, ол кездегі Мемлекеттік хатшы. Ол 1915 жылдың 23 ақпанында 76 жасында қайтыс болды, Дэвис Мадоннасын және оның жеке мысырлық артефактілер жинағын Метрополитен өнер мұражайына сыйлады. Осы кезеңде Жоғарғы Мысырдың ежелгі заттар инспекторы (Ховард Картер 1902-1904 жылдары, Джеймс Э. Куибелл 1904-1905 жылдары) оның атынан қазба жұмыстарын жүргізді, сондай-ақ жеке археологты жұмысқа алуға мүмкіндік берді. Осы жаңа жағдайларда Эдвард Р. Айртон (1905-1908), Э. Гарольд Джонс (1908-1911) және Гарри Бертон (1912-1914) қазба жұмыстарын жүргізді. 1913 жылы Дэвис KV54, Тутанхамонды бальзамалау кэші немесе KV57, Хоремхебтің қабірінің, шын мәнінде Тутанхамон патшасының қабірі екеніне көз жеткізді. 1912 жылғы "Хармаби мен Тутанхамон қабірлері" есебінде, 1908 жылғы маусымдағы табылған заттар туралы айта келіп, ол "Мен қабірлер аңғарының енді толып қалғанынан қорқамын" деді. Концессия 1914-1915 жылдар аралығында басталса да, 1915 жылға дейін ресми түрде бекітілмеді. Дэвистің демеушілігімен жүргізілген қазба жұмыстары Патшалар аңғарындағы ең маңызды қазбалардың бірі болып саналады: 12 жыл ішінде оның атынан 30-ға жуық қабір ашылды және/немесе тазартылды, олардың ең танымалдары KV46 (Юя мен Тжую қабірі), KV55 (Амарна кэші), KV57 (Хоремхеб қабірі) және KV54 (Тутанхамонды бальзамалау кэші). Табылған заттардың көп бөлігі Каир мұражайына жеткізіліп, онда "Теодор Дэвис залы" деп аталған галереяда қойылды, ал қалғандары Метрополитен өнер мұражайына және басқа американдық мұражайларға сыйланды. 1922 жылы Картер KV62 – Тутанхамон қабірін тапқаннан кейін, Дэвистің "аңғар толып қалды" деген пікірінің дұрыс еместігі дәлелденді. Бертон кейіннен Дэвис аңғардағы соңғы қазбаларын аяқтағанда, жақын маңдағы қабірлер мен жолдарды зақымдамас үшін, KV62 кіреберісіне бар-жоғы екі метр қашықтықта болғанын еске алды. Луксорда, Род-Айлендтен келген Чарльз Уилбур 1890 жылы Ніл өзеніне жасаған алғашқы сапарында Дэвисті антиквариат саудагері Мұхаммед Мохассибпен таныстырды. Уилбур жылдар бойы Мохассибтен заттар сатып алып, Дэвис үшін сенімді серік болды. Көптеген адамдар жылдар бойы одан маңызды заттарды сатып алды.

Танымал мәдениетте

Дэвисті 2005 жылы BBC-нің «Египет» деректі фильмінде Уильям Хоуп сомдады. Дэвисті 2016 жылғы «Тутанхамон» мини-сериалында Энтони Хиггинс сомдады. Дэвис және Тьи патшайымның қабірі Елизавета Петерстің «Тартуылды сақтайтын маймыл» романында маңызды рөлде бейнеленеді, онда ол қабірлерді қазу және олардың ішіндегілерді қорғаудың орнына, жаңа қабірлерді табуға көбірек қызығушылық танытатын, бірақ тәжірибесіз хоббиші ретінде көрсетілген.