Кіріспе

Яһудилердің дұғасы кезінде ғибадат етушілердің жасаған діни қозғалысы.

Шүкелендіру (шукелинг деп те жазылады) – яһуди тілінен алынған, "қалшылдау" деген мағына беретін сөз. Бұл, яһудилер дұға оқығанда ғибадат етушілердің жасаған діни қозғалысы, көбінесе алға-артқа, бірақ сондай-ақ бүйірге қарай да қозғалуды қамтиды.

Тарих

Бұл практика кем дегенде 8-ғасырға дейін, ал мүмкін Талмуд дәуіріне дейін де бар еді. Раввин Акива туралы айтылады, ол жеке дұға жасағанда бір бұрышта бастап, тізе бүгіп, иіліп, екінші бұрышта аяқтайтын; Махарил (14 ғасыр) осы байланысты атап көрсеткен. Бұл әдетті 12 ғасырда Йехуда Халеви де еске алған. 13 ғасырға қарай, Еуропадағы яһудилер дұға барысында шокленуімен белгілі болды. Дегенмен, кейбір халахик сарапшылары бұл практикаға қарсы болды, әсіресе Амида оқылған кезде.

Түсіндірме

Саймон Брейниннің пікірінше, бұл практика тарихи түрде "көптеген яһудилердің уақытының үлкен бөлігін алып жатқан оқу мен дұға кезінде денеге жаттығу жасауға мүмкіндік беру үшін" жасалған. Яһуда Халеви (12 ғасыр) кітаптардың жетіспеуі салдарынан бұл әдет пайда болғанын жазды, бұл адамдарды бір кітапқа жиналған жерде, кезек-кезек оқып, иіліп қарауға мәжбүр етті. Сондай-ақ, дұға кезінде "барлық сүйектерімен" Құдайды мақтауды еске түсіру үшін шайқалу да болған. Шүккелудің шоғырлану мен эмоционалдық қарқындылықты арттыраты нанылады. Хасидтік әңгімелерде бұл жанның денеден ажыралып, бастауымен қайта қосылуға деген құштарлығының көрінісі ретінде қарастырылады, бұл жалынның, шамнан босатылғандай, алға-артқа дірілдеуіне ұқсас. Баал Шем Тов, 18 ғасырда хасидтік иудаизмнің негізін қалаушы, өзінің этикалық өсиеті «Цваат ХаРиваш»-та дұғадағы дірілдеудің жыныстық қатынаспен ұқсас және байланысты екенін айтады. Ол былай деп жазды: «Дұға – зивуг (Шехинамен бірігу). Бір-бірімен бірігуде қозғалыс болғандай, дұғаны бастағанда да қозғалу керек. Содан кейін адам қозғалмай, үлкен девекутпен Шехинаға байланысып тұра алады».