Далалық зерттеулердегі жазбалар: әдістер мен ескертулер

Кіріспе

Ғылыми зерттеулер барысында жасалған жазбалар

Далалық жазбалар – ғылыми зерттеулер барысында, белгілі бір организмді немесе құбылысты байқаған кезде немесе одан кейін ғалымдар мен зерттеушілер жасаған сапалық жазбаларды білдіреді. Бұл жазбалар құбылысты түсінуге көмектесетін және оған мән беретін дәлел ретінде қарастырылады. Далалық жазбалар зерттеушілерге зерттеу нысанына тікелей қол жеткізіп, байқағандарын сыртқы ықпалсыз жазуға мүмкіндік береді. Далалық жазбалардың бір кемшілігі – оларды бақылаушы жасайды, демек, олар (а) естелікке және (б) бақылаушының саналы немесе санасыз пікірлеріне тәуелді болуы мүмкін. Маңызды егжей-тегжейлерді ұмытпау үшін жазбаларды бақылау кезінде немесе одан бірден кейін жасаған жөн. Кейбір зерттеушілер кешке немесе мүмкіндігінше ертерек кішкентай дәптерден жазбаларды оқылымдырақ нұсқаға көшіруді ұсынады. Көшіру кезінде туындайтын қателер көбінесе далалық жазбадағы түсініксіз жазудан туындаған қателерден көп болады. Сипаттамалық ақпарат – тіркеліп отырған нақты деректер. Нақты деректерге уақыт және күні, физикалық ортаның жай-күйі, әлеуметтік орта, зерттеліп жатқан нысандардың сипаттамалары және олардың ортадағы рөлдері, сондай-ақ бақылаушының ортаға тигізген әсері кіреді. Автордың ерекше жазба жасау үшін үлкен көркемдік қабілетке ие болуы міндетті емес. Көп жағдайда қарапайым сурет немесе эскиз кейінірек деректерді жинауға және синтездеуге көмектеседі. Цифрлік форматта жиналған фотосуреттер де далалық жазбаның бір бөлігі ретінде қосылуы мүмкін. Басқа бақылаушылар далалық жазбалардың құрылымын тағы да бөлуге болады. Антропологиядағы далалық жазбалар үш түрге тез ауысады дегенді Найджел Рапорт айтқан. Жазу – жазушы жазбаларды, әсерлерді және маңызды болуы мүмкін кілт сөздерді тіркеуі. Транскрипция – автордың жергілікті мәтінді диктантпен жазып алуы. Сипаттама – бұл алдыңғы байқаулар мен талдауларды синтездеуге арналған рефлексивті жазу түрі, оның нәтижесінде жазбалардан нақты тұжырым жасауға болады.

Fieldnotes refer to qualitative notes recorded by scientists or researchers in the course of field research, during or after their observation of a specific organism or phenomenon they are studying. The notes are intended to be read as evidence that gives meaning and aids in the understanding of the phenomenon. Fieldnotes allow researchers to access the subject and record what they observe in an unobtrusive manner. One major disadvantage of taking fieldnotes is that they are recorded by an observer and are thus subject to (a) memory and (b) possibly, the conscious or unconscious bias of the observer. It is best to record fieldnotes while making observations in the field or immediately after leaving the site to avoid forgetting important details. Some suggest immediately transcribing one's notes from a smaller pocket sized notebook to something more legible in the evening or as soon as possible. Errors that occur from transcription often outweigh the errors which stem from illegible writing in the actual "field" notebook. Descriptive information is factual data that is being recorded. Factual data includes time and date, the state of the physical setting, social environment, descriptions of the subjects being studied and their roles in the setting, and the impact that the observer may have had on the environment. An author does not necessarily need to possess great artistic abilities to craft an exceptional note. In many cases, a rudimentary drawing or sketch can greatly assist in later data collection and synthesis. Increasingly, photographs may be included as part of a fieldnote when collected in a digital format. Other observers may further subdivide the structure of fieldnotes. Nigel Rapport said that fieldnotes in anthropology transition rapidly among three types. Inscription – where the writer records notes, impressions, and potentially important keywords. Transcription – where the author writes down dictated local text
Description – a reflective type of writing that synthesizes previous observations and analysis for a later situation in which a more coherent conclusion can be made of the notes.

Ескертпелерді жазу кезінде ескерілетін мәселелер

Шешімдер жазбаға не кіретінін таңдау түпкі нәтижелерге маңызды әсер ете алады. Сондықтан сапалық зерттеу үшін далалық жазбаларды жүйелі түрде жасау және сақтау маңызды мәселе болып табылады. Американдық әлеуметтанушы Роберт К. Ин сапалық жазбаларды жасағанда мынадай ұсыныстарды ең жақсы тәжірибе деп санайды. Нақты суреттер жасаңыз: Оқиғаларға түсінік берудің орнына, далада болған іс-әрекеттердің айқын сипаттамаларын жазыңыз. Бұл зерттеу процесінің басында ерекше маңызды. Оқиғаларды бірден түсіндіруге тырысу, кейіннен, көбірек байқаулар жасалғанда, түсініксіздікке әкелуі мүмкін. Адамдарды немесе оқиға орнын сипаттаудың орнына, даладағы іс-әрекеттерге назар аудару жағдайға қатысты жеке стереотиптерді азайтуға көмектеседі. Сөзбен келтіру принципі: Нақты суреттер сияқты, мақсат – оқиғаның өзін дәл жазу, оған жекеше түсіндіру беруді (және мүмкін санасыз стереотиптеуді) болдырмау. Сонымен қатар, мәдениетті зерттеумен айналысатын әлеуметтік ғылымдар зерттеуінде, толық түсінуге жету үшін тіл мен әдет-ғұрыптарды адал түрде бейнелеу маңызды. Суреттер мен сызбаларды қосыңыз: Олар сөзбен жазу қиын болатын далалық іс-әрекеттердің маңызды аспектілерін жылдам және дәл бейнелей алады және жазбаларды қарап шығу кезінде есте сақтауға өте көмектеседі. Өзіндік транскрипция тілін жасаңыз: Транскрипциялаудың (немесе "жазба жасаудың") ешқандай бір әдісі өтетін болса да, көптеген сапалық зерттеушілер өз жазбаларын жасауға жүйелі тәсілді әзірлейді. Назарға түсетін көптеген талаптарды ескере отырып (біз білмейтін ортада бай сапалы деректерді бір уақытта бақылау, өңдеу және жазу), автоматты түрде қолданылатын және кейін түсіндірілетін жүйені жетілдіру, назарды толық бақылауға жұмылдыруға мүмкіндік береді. Оқиғалар туралы жазбаларды өзіңізге арналған басқа жазбалардан ажырату қабілеті – маңызды ерекшелік. Сапалық зерттеуге алғаш рет кіріспес бұрын, транскрипциялау форматын алдын ала жаттығудан өткізу сәтті бақылау мүмкіндігін арттырады. Далалық жазбаларды күнделікті толық жазбаларға аудару: Байқауларыңызды басқалармен талқылаудан бұрын, әр күні жазбаларды аударуға уақыт бөлу керек. Ең болмағанда, түсініксіз аббревиатуралар, оқылмайтын сөздер немесе кейін түсіндіруге болмайтын аяқталмаған ойлар толықтырылуы керек. Сонымен қатар, сол күнгі оқиғалар туралы ойларды жинақтау және ойлау мүмкіндігі қосымша егжей-тегжейлі жаттауға, пайда болатын тақырыптарды анықтауға, жаңа түсініктерге жетуге және болашақ байқауларды жоспарлауға көмектеседі. Бұл күндік жазбаларды жинағыңызға жүйелі түрде қосуға да ыңғайлы уақыт. Жинау кезінде жазбаларды тексеру: Жоғарыда сипатталғандай, далалық жазбаларды түрлендіру зерттеушіні әлі де далада жүргенде тексеруге болатын маңызды тұстар мен тақырыптарды анықтауға итермелейді. Егер қарама-қайшы тақырыптар пайда болса, деректерді одан әрі жинауды сәйкессіздікті шешуге көмектесетін бағытта жүргізуге болады. Жазуға рұқсат алу: Электрондық құрылғылар мен аудиовизуалды жазулар далалық зерттеулер жүргізуде пайдалы құралдар бола алады, бірақ сақтану керек жалпы қателіктер бар. Осы құрылғыларды пайдалану үшін алдын ала рұқсат алуды және жазу үшін қолданылатын құрылғылардың бұрын сыналғандығын және оларды байқаусыз пайдалануға болатындығын қамтамасыз етуді қамтамасыз етіңіз. Далалық жазбалармен қатар жеке күнделікті сақтаңыз: Зерттеуші – басты құрал болғандықтан, оқиғаларға өзінің реакциясын және алғашқы түсіндіруін түсіну зерттеушіге зерттеуге әсер еткен кез келген жағымсыз жеке бейімділіктерді анықтауға көмектеседі. Бұл рефлексивтілік үшін пайдалы.

The decisions about choosing what is recorded may have a significant impact on the ultimate findings. As such, creating and adhering to a systematic method for recording fieldnotes is an important consideration for a qualitative research. American social scientist Robert K. Yin recommended the following considerations as best practices when recording qualitative field notes. Create vivid images: Focus on recording vivid descriptions of actions that take place in the field, instead of recording an interpretation of them. This is particularly important early in the research process. Immediately trying to interpret events can lead to premature conclusions that can prevent later insight when more observation has occurred. Focusing on the actions taking place in the field, instead of trying to describe people or scenes, can be a useful tool to minimize personal stereotyping of the situation. The verbatim principle: Similar to the vivid images, the goal is to accurately record what is happening in the field, not a personal paraphrasing (and possible unconscious stereotyping) of those events. Additionally, in social science research that involves studying culture, it is important to faithfully capture language and habits as a first step toward full understanding. Include drawings and sketches: These can quickly and accurately capture important aspects of field activity that are difficult to record in words and can be very helpful for recall when reviewing fieldnotes. Develop one's own transcribing language: While no one technique of transcribing (or "jotting") is perfect, most qualitative researchers develop a systematic approach to their own note taking. Considering the multiple competing demands on attention (the simultaneous observation, processing, and recording of rich qualitative data in an unfamiliar environment), perfecting a system that can be automatically used and that will be interpretable later allows one to allocate one's full attention to observation. The ability to distinguish notes about events themselves from other notes to oneself is a key feature. Prior to engaging in qualitative research for the first time, practicing a transcribing format beforehand can improve the likelihood of successful observation. Convert fieldnotes to full notes daily: Prior to discussing one's observations with anyone else, one should set aside time each day to convert fieldnotes. At the very least, any unclear abbreviations, illegible words, or unfinished thoughts should be completed that would be uninterpretable later. In addition, the opportunity to collect one's thoughts and reflect on that day's events can lead to recalling additional details, uncovering emerging themes, leading to new understanding, and helping plan for future observations. This is also a good time to add the day's notes to one's total collection in an organized manner. Verify notes during collection: Converting fieldnotes as described above will likely lead the researcher to discover key points and themes that can then be checked while still present in the field. If conflicting themes are emerging, further data collection can be directed in a manner to help resolve the discrepancy. Obtain permission to record: While electronic devices and audiovisual recording can be useful tools in performing field research, there are some common pitfalls to avoid. Ensure that permission is obtained for the use of these devices beforehand and ensure that the devices to be used for recording have been previously tested and can be used inconspicuously. Keep a personal journal in addition to fieldnotes: As the researcher is the main instrument, insight into one's own reactions to and initial interpretations of events can help the researcher identify any undesired personal biases that might have influenced the research. This is useful for reflexivity.