Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Индонезиялық көкөніс тағамы
Indonesian vegetable dish
Пецель (индонез. Pecel, яван. ꦥꦼꦕꦼꦭ꧀) – жавалық дәстүрлі салат, көбінесе күріш (буланған күріш, лонтонг немесе кетупат) сияқты көмірсулармен беріледі. Дайындалуының қарапайымдылығы мен төмен бағасы Ява аймағында оның кең танымалдығына себеп болды. Бұл тағам Жава аймағындағы пойыз саяхатында жиі кездесетіндіктен, ол ыңғайлылықты, қарапайымдылықты және саяхатты білдіретін тағамға айналды. Пецельді жавалық иммигранттар Малайзияға әкелді, онда ол пекал деп белгілі. Пецель Суринамда да өте танымал, оны явандық суринамдықтар таныстырды.
Pecel (, Javanese:ꦥꦼꦕꦼꦭ꧀) is a traditional Javanese salad with peanut sauce, usually eaten with carbs (steamed rice, lontong or ketupat). The simplicity of its preparation and cheap price has contributed to its popularity throughout Java. It has become a food that represents practicality, simplicity, and travel since the dish is often found along the train journey across Java. Pecel was introduced to Malaysia, where it is known as pecal, by Javanese immigrants. Pecel is also very popular in Suriname, where it was introduced by the Javanese Surinamese.
Тарих
Пецель – біздің заманымыздың 9-шы ғасырынан бері бар, ежелгі Матарам патшалығының дәуірінде, Ракай Ватукура Дья Балитунг патшалығы тұсында (898–930 ж.) Какавин Рамаянада жазылған тағам. Пецель сонымен қатар Таджи Понорого жазуында (901 ж.), Кедириден Симан жазуында (865 С/943 ж.), Бабад Танах Джави (1647 ж.) және Серат Сентхини (1742 С/1814 ж.) кітаптарында да кездеседі. Пецель – жавалық көкөніс негізіндегі көптеген салаттардың бірі ғана. Ол лотекке ұқсас, бірақ лотек көбінесе қуырылған қамыр немесе тофумен беріледі және оған шикі де, пісірілген де көкөністер қосылады.
Pecel is an ancient food that has existed since the 9th century AD, the era of the Ancient Mataram kingdom under the reign of king Rakai Watukura Dyah Balitung (898–930 AD) which was recorded in the Kakawin Ramayana. Pecel is also written in the Taji Ponorogo Inscription (901 AD), the Siman Inscription from Kediri (865 S/943 AD), the Babad Tanah Jawi (1647 AD) and Serat Centhini (1742 S/1814 AD). Pecel is only one of many Javanese vegetable based salads. It is similar to lothek, except that lothek is usually served with fried batter or tofu and uses both raw and cooked vegetables.
Құрамында бар заттар
Негізгі ингредиенттер әдетте жапырақты көкөністерден, бұршақ өскіндерінен (немесе кез келген басқа өсімдік өскіндерінен), ұзын бұршақтардан және кәбізден тұрады. Тағы да басқа көкөністер қосуға болады. Адамдар амарант жапырақтарын, кенгкунг, макасо жапырақтарын немесе маусымдық кез келген жергілікті өсімдіктердің жапырақтарын пайдалана алады. Кейбір қазіргі рецепттерге тураланған сәбіз қосылады немесе түсін жақсарту үшін ақ кәбіздің орнына қызыл кәбіз қолданылады. Соусы қуырылған (немесе пісірілген) жержаңғақтан, асам жавадан, кокос қантынан және басқа дәмдеуіштерден жасалады. Ол аймақтық ерекшеліктеріне байланысты қалың немесе сулы, тәтті немесе ащы болуы мүмкін. Песел көбінесе күрішпен немесе күріш кегі (лонтонг немесе купа) жейді. Оны жеке немесе қуырылған қосымша тағамдармен, мысалы, қуырылған темпе, тофу сияқтылармен жеуге болады; сондай-ақ, жавалық кеспелермен, мысалы, крупук немесе ремпейекпен де жеуге болады.
The main ingredients usually consist of leafy vegetables, bean sprouts (or any other plant sprouts), long beans, and cabbages. Some other types of vegetables can also be added. People may use amaranth leaves, kangkung, cassava leaves, or leaves or any other local plants that are in season. Some modern recipes will add carrots (sliced) into the mix, or replace white cabbages with red ones to spice up the color. The sauce is made of roasted (or fried) peanuts, asam jawa, coconut sugar, and other spices. It might be served thick or watery, sweet or spicy, depending on the regional variation. Pecel is usually eaten with rice or rice cake (lontong or kupat). It can also be eaten alone or with fried side dishes, such as fried tempeh, tofu, etc. ; and Javanese crackers, such as krupuk or rempeyek.
Нұсқалар
Әдетте айырмашылық соустың қалыңдығы мен дәмдік профилінде (тәтті, ащы немесе тұзды) болады. Орталық Явада пецель соусы орташа қалыңдығы бар тәтті-тұзды болады, бірақ солтүстік жағалау мен солтүстік-шығыс аймақтарында соус көбірек ащы болады және әдетте әдеттегіден сәл жұқарақ болады. Шығыс Явада, әсіресе Мадиунда, арахис соусы өте жұқа және ащы. Ламторо тұқымдары көбінесе үстіне қосылады. Тегалда (Орталық Ява) пецель соусы арахис пен маниок тамырынан жасалады. Суракартаның пецель-ндесосында арахис соусының үстіне қара күріш соусы қолданылады. Йогьякартада пецель бачеммен (тәтті тұздамада пісірілген) темпе немесе тофумен бірге беріледі. Суракартада лотек (балама жазу: лотек) деп аталатын пецель түрінде шикі көкөністер, лонтонг және горенган қолданылады. "Лотек" атауы "лутик" сөзінен шыққан, ол – арахис соусын ковек (тас ұнтақтағыш) ішінде арастыруға қолданылатын ағаш кепшіден. Пецель-тұмпанг – бұл тұмпанг (темпе соусы) соусымен жабылған пецель. Бұл Нганджук ауданының Кертосоно аймағының жергілікті тағамы. Ми пецель немесе пецель ми, Орталық Ява және Медан қалаларында кең таралған пецель соусымен дайындалған лапша. Олардың бірі – Батаңның пецель ми кениол, бұл – жұмсақ текстуралы маниоктан жасалған лапша.
The difference usually lies in the thickness level of the sauce, and the taste profiles (spicy, sweet, or savoury). In Central Java, pecel sauce is sweet savoury with medium thickness, except in the northern coast and north eastern regions where the sauce tends to be spicier and the sauce is usually a bit thinner than usual. In East Java, especially Madiun, the peanut sauce is very thin and spicy. Lamtoro seeds are often added as a topping. In Tegal, Central Java, pecel sauce is made of peanut and cassava root. In Surakarta's pecel ndeso, black sesame sauce is used on top of peanut sauce. In Yogyakarta, pecel is served with bacem (sweet simmered) tempeh or tofu. In Surakarta, a pecel variant called lothek (alt. spelling: lotek) includes the use of some raw vegetables, lontong, and gorengan. The name "lothek" is derived from "luthik", a wooden spatula used to scoop the peanut sauce from a cowek (grinding bowl). Pecel tumpang is a pecel smothered with tumpang (tempeh sauce). It is a delicacy of Kertosono District in Nganjuk. Mie pecel or pecel mie, noodles with pecel sauce common in Central Java as well as Medan. One of them is pecel mie kenyol from Batang, the noodle made from cassava with a chewy texture.