Лев Рапопорт: Қазақстандағы ядролық физик және ғылымға қосқан үлесі
Lev Pavlovich Rapoport
Лев Рапопорт: қазақша атомдық физиканың белгілі ғалымы. Ядролық физика, суперорнақтық, суперөткізгіштік саласындағы зерттеулер. Биографиясы мен еңбектері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лев Павлович Рапопорт (Лев Павлович Рапопорт, 13 қаңтар 1920 – 15 қыркүйек 2000) ядролық және атомдық теориялық физика саласындағы жаңалықтар ашқан жұмыстарымен әйгілі болды.
Lev Pavlovich Rapoport (Лев Павлович Рапопорт, January 13, 1920 – September 15, 2000) was well known for his pioneering works in nuclear and atomic theoretical physics.
Алғашқы жұмыстар
Бұл саладағы алғашқы еңбектері ең қарапайым атом – атомдық сутегіге, және одан да нақтырақ айтқанда, сутегі атомдарынан жарық шашырауы мен екі фотонды иондану құбылыстарына арналған. Оның осы процестердің қималарын аналитикалық түрде есептеулері қазір классикалық еңбектер саналады, ал ол сәйкес формулаларды шығару үшін қолданған әдістері Ресейде және шетелдегі зерттеушілердің көптеген келесі теориялық жұмыстарының негізін қалады.
His first works in this field concerned the simplest of atoms, atomic hydrogen, and, more specifically, light scattering from, and two photon ionization of, hydrogen atoms. His analytical calculations of the cross sections for those processes are now considered classic works, and the methods he used to derive the corresponding formulas have formed the basis of many subsequent theoretical works by researchers both in Russia and abroad.
Қосымша жұмыстар
Рапопорттың ғылыми жетістіктері физиканың кең саласын қамтыды. 1950 жылдары теориялық ядролық физиканың белгілі маманы болғаннан кейін, ол 1960 жылдардың басында суперсұйықтық және суперөткізгіштік сияқты жаңа салаларда еңбектер жариялады. Ол төмен температураларда қолданылатын Гинцбург-Ландау теңдеулерін жалпылады және суперөткізгіштердегі магниттік ағынның квантталуының микроскопиялық теориясын ұсынды. Сонымен қатар, ол бета-ыдырау және электронды ұстау ядролық процестеріне қолданған шекті Ферми жүйелері теориясын дамытуға үлес қосты. Бұл жұмыста Грин функциясының әдісі сандық есептеулердің негізін құрады. Грин функциясының әдісін одан әрі жетілдіру зерттеушілерге көпэлектронды атомдар мен қарапайым молекулалардағы көп фотондық процестерді зерттеуге және атомдық спектрлердегі жоғары дәрежелі релятивистік эффектілерді сандық түрде есептеуге мүмкіндік берді.
Rapoport's scientific achievements spanned a wide range of physics. After becoming a well known specialist in theoretical nuclear physics during the 1950s, he published works in the then new fields of superfluidity and superconductivity in the early 1960s. He gave a generalization of the Ginzburg–Landau equations applicable for lower temperatures and proposed a microscopic theory of magnetic flux quantization in superconductors. He also contributed to the development of the theory of finite Fermi systems, which he applied to the nuclear processes of beta decay and electron capture. In this work, the Green's function method formed the basis for numerical calculations. Further modifications of the Green's function method enabled researchers to study multiphoton processes in many electron atoms and in simple molecules and also made possible numerical calculations of higher order relativistic effects in atomic spectra.
Жұмыстастар
Рапопорт көптеген студенттерін ғылыми зерттеулерге тартты. Оның білім берудегі жоғары талаптары оны физика ғылымынан бөлек, Воронеж мемлекеттік университетіндегі көптеген бағдарламалар бойынша да көшбасшы етті. Мысалы, ол университеттің ғылыми кеңесінің құрамына кірді және оқу жоспарларына, сондай-ақ университеттің математика және табиғат ғылымдары факультеттерінің ғылыми зерттеулеріне белсенді ықпал етті. Өмірінің соңғы ширек ғасырында ол Воронеж мемлекеттік университетінің жетекші профессоры болды. Барлығы ол 25 докторант дайындады, олардың 8-і физика-математика ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алып, профессор атанды және қазір Ресейде және шетелде жұмыс істеп жатыр. Рапопорт Воронеж мемлекеттік университетінің теориялық физика кафедрасының оқу бағдарламалары мен профессорлық-оқытушылық құрамының дамуына жетекшілік еткенін айтуға болады.
Rapoport involved many of his students in scientific research. His high standards for teaching made him a leader in education, not only in physics but in many other programs at Voronezh State University. For example, he was a member of the university's scientific council, on which he actively influenced both the curricula and the scientific research of the university's mathematics and science departments. During the last quarter century of his life, he was the leading professor at Voronezh State University. In all, he trained 25 PhD students, 8 of whom subsequently obtained the DSc degree in physics and became professors who are now working in Russia and abroad. One may say that Rapoport guided the development of both the curricula and the faculty of the department of theoretical physics at Voronezh State University.
Тану
Оның жоғары сапалы зерттеулері Рапопортқа үлкен танымалдылық әкелді. Атомдардағы көп фотондық процестер теориясына жасаған новаторлық үлесі үшін 1970 жылы Санкт-Петербург мемлекеттік университеті оған ғылым докторы (DSc) дәрежесін берді. 1980 жылы оған Ресей Федерациясының Еңбек сіңірген ғалымы атағы берілді, бұл құрметті атақ Ресей үкіметі жыл сайын барлық ғылыми салалардағы шамамен 100 ғалымға ғана табыс етеді. Одан бөлек, ол Ресей және халықаралық ғылыми қорлардан, соның ішінде Ресейдің Негізгі зерттеулер қоры мен Халықаралық ғылым қорынан іргелі зерттеулерге арналған гранттарды алған алғашқылардың қатарында болды. Рапопорт Ресей Ғылым академиясының Атомдық спектроскопия және Когерентті және Сызықтық емес оптика ғылыми кеңестерінде де қызмет етті.
The high quality of his research brought Rapoport increasing recognition. For his pioneering contributions to the theory of multiphoton processes in atoms, he was awarded the DSc degree in 1970 by St. Petersburg State University. In 1980, he was given the title Distinguished Scientist of the Russian Federation, which is an honor granted annually by the Russian government to only about 100 scientists in all scientific fields. Additionally, he was among the first recipients of grants for fundamental research from both Russian and international scientific foundations, including the Russian Foundation for Basic Research and the International Science Foundation. Rapoport also served on the Russian Academy of Science's Scientific Council for Atomic Spectroscopy and Scientific Council for Coherent and Nonlinear Optics.