Кіріспе
1963 жылы Эдгар Райс Берроуздың "Уақыт ұмытқан халық" романы – американдық жазушы Эдгар Райс Берроуздың Каспак трилогиясының екінші кітабы. Бұл туынды алғаш рет 1918 жылы Blue Book Magazine журналының тамыз (27 том, 4 нөмір), қазан (27 том, 6 нөмір) және желтоқсан (28 том, 2 нөмір) айларындағы санында үш бөлімнен тұратын серия ретінде жарияланды, ал "Уақыт ұмытқан халық" осы серияның екінші бөлімін құрады. Толық трилогия кейін 1924 жылғы маусымда А. К. МакКлург баспасынан "Уақыт ұмытқан жер" (негізінен бірінші бөлімнің атауы) деген атпен кітап түрінде жарық көрді. 1960 жылдардағы Ace Books басылымдарынан бастап, үш бөлім әдетте жеке-жеке шағын романдар ретінде шығарылды.
The People That Time Forgot is a fantasy novel by American writer Edgar Rice Burroughs, the second of his Caspak trilogy. The sequence was first published in Blue Book Magazine as a three part serial in the issues for August (vol. 27 #4), October (vol. 27 #6), and December (vol. 28 #2) 1918, with The People That Time Forgot forming the second installment. The complete trilogy was later combined for publication in book form under the title of The Land That Time Forgot (properly speaking the title of the first part) by A. C. McClurg in June 1924. Beginning with the Ace Books editions of the 1960s, the three segments have usually been issued as separate short novels.
Сюжетке кіріспе
"Уақыт ұмытқан адамдар" – "Уақыт ұмытқан жер" романының тікелей жалғасы болып табылады және бұрынғы әңгімеде басталған жоғалған әлем сағасын әрі қарай дамытады. Берроуз жоғалған әлемінің ерекше биологиялық жүйесін ашуды жалғастырады, осы жүйе туралы алдыңғы бөлімде тек қысқаша айтылған болатын. Сыртқы әлемдегі эволюцияның баяу дамуы осы әлемде жеке метаморфоза арқылы қайта жаңартылады. Бұл жүйе Каспак әңгімелерінің үш бөлімін біріктіретін тақырыптық элементті құрайды.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Роман басталады Боуэн Джей Тайлер, Лайс Ла Ру және Антарктиданың үлкен Капрона аралында қиын жағдайға түскен басқа да кемеден құлағандарды құтқару үшін экспедиция ұйымдастырумен. Аралдың тропикалық ішкі бөлігі, тұрғындары Каспак деп атайтын жер, барлық дәуірлердің ежелгі жануарларына мекен. Тайлердің олардың қасіретін баяндайтын қолжазбасы отбасына жеткізіледі, ал көмек көрсету шараларын Том Биллингс, Тайлер кеме жасау бизнесінің хатшысы ұйымдастырады. Экспедиция кемесі "Тореадор" Капронаны табады, экипаждың көп бөлігі айналасындағы тік жарларды бағындыруға тырысқанда, Биллингс ұшақпен олардың үстінен ұшып өтеді. Биллингстің ұшағына ұшқыр жыртқыштар шабуыл жасап, Каспақтың ішкі аймағына құлайды. Ол Айджор есімді жергілікті қызды үлкен мысықтан және маймыл адамдар тобынан құтқарып, оны өз халқына, толыққанды адамдар – Галуға бірге алып баруға уәде береді. Олар солтүстікке қарай сапар шегеді, мезозой және кайнозой дәуірлерінің әртүрлі жаратылыстарын, сондай-ақ адамнан кем жаратылыстардың басқа да примитивті тайпаларын кездестіреді. Олар неандертальдық Болу (клубтылар) және олардан да озық, оқ ату арқылы оңай қорқытылатын Столу (балталылар) жерінен өтеді. Бірақ Бандулу (найзалылар) елінде ол тұтқынға түсіп, Аджор құтқара алмайынша үмітсіздікке жетеді. Олар саяхатын жалғастырып, Томармен, жаңадан Кролу (жабдықшы) болған Бандулумен кездеседі және дос болады. Томар мен оның серігі Соал – Биллингс шын мәнінде Каспак эволюциялық метаморфозасының алғашқы мысалдарына куә болады. Аджордың өмірбаяны айтылғаннан кейін жаңа достар ажырасады. Биллингс пен Айджор Кролу аумағына кіреді және Кролу жауынгері Чал Азды Бандулу тобынан құтқарады. Кролу ауылына қонақ ретінде барған олар, Биллингске Айджорды бағындыруды көздеген басшы Дувидтің қастандықтарынан зардап шегіп, қайтадан ажырасады. Олар жеке-жеке қашып, Галу еліне қарай беттейді. Дувид Айджорды бірнеше жауынгерімен бірге қуалайды. Биллингс аталық жылқыны ұстап, қолға түсіреді, оның көмегімен Айджорды Дувидтен құтқарады. Қуғынға түсіп, өлімге бой алдырады, бірақ Боуэн Тайлер, Галу жауынгерлері және "Тореадор" кемесінен құтқару тобы оларды құтқарады. Олар тік жарларды бағындырып, Биллингстің ұшағы апатқа ұшырағаннан кейін Каспаққа кірген еді. Барлығы Галу ауылында кездеседі, онда Тайлер мен Лайс Ла Руды "Тореадор" капитаны ресми түрде үйлендіреді. Биллингс пен Айджор да үйленгісі келеді, бірақ Айджор Каспақтан кетуге құқылы емес, өйткені ол толыққанды Галу болып туған, метаморфоз арқылы емес. Биллингс онымен бірге болу үшін Каспақта қалуды шешеді.
Авторлық құқықтар
Бұл әңгіменің авторлық құқығы АҚШ-та тоқтап, енді ол елде жалпыға қолжетімді болып табылады. Мәтін Project Gutenberg жобасы арқылы қолжетімді.
Кино, теледидар немесе театрлық бейімделулер
Роман 1977 жылы Кевин Коннордың режиссерлігімен Ұлыбританияның Amicus Productions компаниясымен фильмге бейімделді. Бұл фильм Amicus компаниясының Бэрроуз шығармаларын бейімдеуінің үшінші және соңғы туындысы болды, ал қалғандары – Каспак тізбегінің бірінші бөліміне негізделген "The Land That Time Forgot" (1975) және "At the Earth's Core" (1976) фильмдері. Үш фильмнің де АҚШ-та таратуын American International Pictures компаниясы жүзеге асырды.