Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Этимология
Бұрын қала Вице (лаз және грузин тілінде: Vits'e) деп аталатын, кейбір деректер бойынша бұл сөз лаз тілінде "бұтақ" немесе "тарау" деген мағынаны білдіреді. Кейін қалада өсетін фундуктың құрметіне Финдкылы ("фундукты жер" түрік тілінде) деп аталды, бірақ қазір фундуктың орнына көбінесе шай өсіріледі. Ғалым Ожан Озтүрк қаланың бұрынғы және түпкі атауының қазір жойылған фракия тілінде және басқа да үнді-еуропа тілдерінде "қала" деген мағынаны білдіретін vis сөзінен шыққан деп санайды (ескі парсы тілінде vith, Авестада visa, санскритте vesah, гот тілінде weihs және т.б.). Озтүрк Стамбулдың ежелгі атауы Византия; Түркияның батыс фракия аймағындағы Кыркларели провинциясындағы Визе қаласы; Түркияның Понт аймағындағы Виче, Визир, Ашағы Виче, Архави (Аркео + Вице, "ескі қала"), Визера және Визера қалалары (Финдкылы да осы аймақта орналасқан); Түркияның Пафлагония аймағындағы Бизерне және Бизери қалалары; Румыниядағы Виза, Визани, Визиру және Визирень қалалары; және Болгариядағы Вис қаласының барлығының атаулары ортақ түбірден шыққан деп мәлімдейді.
The town was formerly known as Vitze (Laz and Georgian: Vits'e), which some claim means "twig" or "branch" in the Laz language and was renamed Fındıklı ("place with hazelnuts" in Turkish) after the hazelnuts grown in the town, although these have now mostly been replaced with tea. Scholar Özhan Öztürk claims that the town's former and native name comes from the word vis, meaning "town" in the now extinct Thracian language and other Indo European languages (Old Persian vith, Avesta visa, Sanskrit vesah, Gothic weihs, etc.). Öztürk claims that Istanbul's old name Byzantion; the town of Vize in Kırklareli Province in western Thracian region of Turkey; the towns of Viçe, Visir, Aşağı Viçe, Arhavi (Arkeo + Vice, "old town"), Visera, and Vizera in the Pontus region of Turkey (where Fındıklı is also located); the towns of Bizirne and Bizeri in the Paphlagonia region of Turkey; the towns of Visa, Visani, Viziru, and Vizireni in Romania; and the town of Vis in Bulgaria derive their names from the same origin.
География
Қара теңіздің көптеген аудандары сияқты, Финдкыллы да жағалаудың тар жолағынан және оның артында (Качкар тауларына дейін созылатын) төбелер мен таулардың кең аумағынан тұрады. Финдкылда жазық жер аз, сондықтан халықтың көп бөлігі екі үлкен аңғарда – Чағлаянда (лаз тілінде: აბუ Абу) және Арылыда (лаз тілінде: ფიცხალა Пицхала) қоныстанған. Климаты Қара теңіз жағалауына тән: алты ай қара бұлтты, төрт ай бұлтты, алты апта ашық бұлтты және 19 күн күн нұры. Жылдың 365 күнінің ішінде кейбір күндері жаңбыр жауады. Мұндай жағдайлар жергілікті экономиканың негізгі өнімдері – шай, жаңғақ және басқа да жемістердің өсуіне өте қолайлы. Қазіргі таңда қалада жылына шамамен 32 000 тонна шай және 750 тонна жаңғақ өндіріледі. Сондай-ақ, сүт, ет, жұмыртқа, бал және балық та өндіріледі, ал соңғы кезде киви жемісін отырғызу дамып келеді. Финдкылдың өзі – 9 980 тұрғыны бар шағын базар қаласы. Өнеркәсіп дамыған жоқ, ал жас буын жұмыс іздеп үлкен қалаларға көшіп барады. Қала 8 ауданнан тұрады: Аксу, Меркез, Татлысу, Енимахалле, Хүрриет, Ылыца, Лиман және Сахил. Халықтың көп бөлігі – этникалық лаздар.
Like most Black Sea districts, Fındıklı consists of a small strip of coast and a larger area of hills and mountains behind (which lead up into the Kaçkar Mountains). There is little flat land in Fındıklı and most of the population lives in two large valleys, the Çağlayan (Laz: აბუ Abu) and the Arılı (ფიცხალა Pitsxala). The climate is typical of the Black Sea coast, six months of dark cloud, four months overcast, six weeks of light cloud and 19 days of sunshine, with light rain at some point during every one of the 365 days of the year. These conditions are ideal for the crops that drive the local economy, namely tea, hazelnuts, and some other fruits. The town currently produces around 32,000 tons of tea and 750 tons of hazelnuts each year. Other produce include milk, meat, eggs, honey and fish, and the new development is the planting of kiwi fruit. Fındıklı itself is a small market town of 9,980 people. There is little developed industry, and the younger generations regularly migrate away to jobs in larger cities. The town consists of 8 quarters: Aksu, Merkez, Tatlısu, Yenimahalle, Hürriyet, Ilıca, Liman and Sahil. The people are mostly ethnic Laz.
Тарих
Ризе провинциясының тарихына тоқталып өтейік, бұл аймақ бір кезде Колхида, яғни Лазиканың, Рим империясының, Грузия патшалығының және Трапезунд империясының құрамында болған. 1509 жылы Осман империясына қосылып, Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңында қысқа мерзімге Ресей тарапынан басылып алынған.
See Rize Province for the history the area, once part of the Colchis i. e. Lazica, Roman Empire, Kingdom of Georgia and the Empire of Trebizond, brought into the Ottoman Empire in 1509, and briefly occupied by Russia at the end of World War I.