Кіріспе

Оңтүстік Африкада 1958 жылғы 16 сәуірде жалпы сайлау өтті. Нәтижесінде, 1954 жылы Д. Ф. Малан зейнеткерлікке шыққаннан кейін, қазір Ж. Г. Стрейдом басшылығымен Ұлттық партия жеңіске жетті. Оппозициялық Біріккен партия алғаш рет Де Вильерс Графф басшылығымен сайлау кампаниясын жүргізді, ол екі онжылдық бойы партия басшысы болып қалды. Ұлттық партия Ассамблеяда 103 орын жеңіп алды. Бұл Оңтүстік Африкада 1950 жылдардың соңында Кейп Квалификациялы Франчайзисі алынып тасталғаннан кейін, түсті терілілердің дауыс беру құқығына қатысты конституциялық дағдарыс шешілген соң, тек ақ нәсілді сайлаушылармен өткен алғашқы сайлау болды. Түсті терілі сайлаушылар 1936 жылы жергілікті (қара) сайлаушылар үшін енгізілген үлгі бойынша, бөлек сайлау округтерінде сайланған төрт ақ депутат арқылы өкілдік етілді. Бұл соңғы (NMP) орындықтар 1960 жылы таратылғандықтан, түсті терілі және жергілікті (қара) депутаттардың екеуі де сайланған жалғыз жалпы сайлау осы болды.

Түсті өкілдер

1951 жылғы Сайлаушылардың бөлек өкілдігі туралы заң Кейп провинциясындағы түрлі терілі сайлаушыларды жалпы сайлаушылар тізімінен алып тастап, бөлек тізімге енгізуді қарастырды. Түрлі терілі сайлаушылар жалпы сайлауға қатысу құқығынан айырылып, Парламентке төрт (ақ) өкіл сайланды. 1951 жылғы заңның күшке енуі Түрлі терілі сайлаушылардың конституциялық дағдарысы деп белгілі болған жағдайға дейін кешіктірілді. Бұл Парламенттің түсті терілі сайлаушыларды жалпы тізімнен алып тастамас бұрын, бірлескен отырыста үштен екі көпшілік дауыс жинағаны туралы заңдық пікірталастарға байланысты болды. Соңында Сенаттың құрамы мен сайлау жүйесін өзгерту туралы заң қабылданды, және соттар бұл заңның 1951 жылғы заңды конституциялық талаптарға сәйкес растауға мүмкіндік беретінін мойындады. Түрлі терілі өкілдер алғаш рет 1958 жылдың 3 сәуірінде Парламент таратылғанда мерзімі аяқталатын сайлауға қатысты. Жаңа орындарға Біріккен партияның төрт жақтасы сайланды.

Нәтижелер

12-ші Одақ Парламентіне 156 орынға арналған жалпы сайлау Оңтүстік Африка тарихында тек ақ нәсілді сайлаушылар ғана қатысқан алғашқы сайлау болды. Бұрынғы он бір жалпы сайлауда Кейп провинциясы мен Наталдың жалпы сайлау тізімінде қара (Кейпте 1938 жылға дейін), азиялық (1948 жылға дейін) және аралас нәсілді сайлаушылар да болған. Сайлауда Оңтүстік Африканың Еңбек партиясы құлдырап, барлық 5 орыннан айырылды, ал оның дауыс саны 1953 жылы 35 000-нан 1958 жылы 2 670-ке дейін төмендеді. Бұл қолдаудың төмендеуіне партия жетекшісі Алекс Хепплдің апартеидке қарсы күресі мен Африка Ұлттық Конгресімен ынтымақтастығы себеп болды, бұл ұстанымдар сол кездегі Еңбек партиясының негізгі сайлаушылары болған ақ жұмысшылар тарапынан қолдау таппады. Бұған қоса, партия Біріккен партиямен сайлау одағын жаңартпады, ал сайлаудағы жалғыз екі үміткері – Хеппл мен Лео Ловелл – екеуі де үшінші орында қалды және өз орындарын Біріккен партия үміткерлеріне жоғалтты. Барлығы 24 орын бәсекесіз шешілді, олардың барлығын Біріккен партия жеңіп алды.