Византия әдебиетінен «Отансүйер» диалогы: христиандық пен жазыққылықты талқылайды, әсіресе Константинопольде. Павелға сілтеме бар, үштікке бағыну туралы нұсқаулар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Филопатрис (, "Отансүйер, немесе білім алушы" дегенді білдіреді) – Византия әдебиетінің туындысы, бұрын Лукианға жатқызылған, бірақ қазір жалған деп есептелетін диалог. Оның жазылған уақыты мен мақсаты ұзақ жылдар бойы талқылау тақырыбы болып келген.
The Philopatris (, meaning "The Patriot, or the One Being Taught") is a work of Byzantine literature, a dialogue formerly attributed to Lucian, but now generally admitted to be spurious. Its date and purpose have long formed the subject of discussion.
Өлең
Оқиға Константинополь қаласында өтеді. Бір Трефон, шашы түскен, ұзын мұрынды Галилеялықтың (әлдеқандай Пауылға сілтеме) христиан дініне келуінен кейін, Критиас деген досымен кездеседі, ол үлкен қозғын күйде болады. Трефон Критиас қозған себебін сұрайды, ал Критиас Зевске дұға етуі христиандық пен жазықшылдық туралы пікірталасқа әкеледі, онда Критиас ұсынған барлық құдайлар Трефонмен жоққа шығарылады, ол соңында Критиас Үштікке ант беруі керек деп ұсынады (грекше атауы, ἢ διδασκόμενος, Критиасқа христиандық мәселелер бойынша берілген осы "нұсқауға" қатысты). Критиас бұрын пессимистер жиынына қалай түскенін, олардың империяда түрлі дүрбелеңдер болады және оның жаулары жеңіске жетеді деп болжағанын айтады. Осы уақытта үшінші адам пайда болып, императорлық әскерлердің ұлы жеңіске жеткенін хабарлайды. Бабыл (Бағдад, халифалардың бас қаласы) жақын арада қиратылып, Мысыр бағындырылуы (яғни арабтардан қайта тартылып алынуы) және "скифтердің" (орыстар немесе болгарлардың) шабуылдары тойтарылуы үміті білдіріледі. Диалог Афинаның белгісіз құдайына осындай императордың поддандылары және осындай империяның тұрғындары болуға мүмкіндік бергені үшін алғыс айтумен аяқталады.
The scene is laid at Constantinople. A certain Trephon, who has been converted to Christianity by a bald, long nosed Galilaean, who was carried up through the air into the third heaven (an evident allusion to St. Paul) and meets a friend, Critias, who is in a state of great excitement. Trephon asks the reason for Critias' excitement, and the invocation of Zeus by Critias leads to a discussion on paganism and Christianity, in which all the gods proposed by Critias are rejected by Trephon, who finally suggests that Critias should swear by the Trinity (the Greek subtitle, ἢ διδασκόμενος, refers to this "instruction" of Critias in matters relating to Christianity). Critias goes on to relate how he had been introduced to a gathering of pessimists, who predicted all kinds of disturbances in the empire and defeat at the hands of its enemies. In the meantime a third person appears on the scene, with the news that the imperial armies have obtained a glorious victory. The hope is expressed that Babel (Baghdad, the chief city of the caliphs) may soon be destroyed, Egypt subdued (that is, reconquered from the Arabs), and the attacks of the "Scythians" (Russians or Bulgarians) repulsed. The dialogue concludes with thanks to the unknown god of Athens that they have been permitted to be the subjects of such an emperor and the inhabitants of such an empire.
Дау
Филопатрис ұзақ уақыт бойы христиан дініне шабуыл ретінде қарастырылды және Юлиан Апостаттың (император 361–363) кезіне жатқызылды. Хронологиялық деректер (мысалы, Криттегі әйелдерге жасалған қырғын туралы сілтеме) Нибухрды оны Никефор Фокас (963–969) билігіне жатқызуға алып келді, және бұл көзқарас қазіргі таңда кеңінен қолдау табады. Константинопольде сол кезде мүшріктер болмағандықтан, сөз болған пессимистер христиандар болуы керек; әлде монахтар, әсіресе Константинополь патриархының жақын достары, олар Фоканың шіркеу мүліктеріне қатысты қабылдаған шараларына наразы болып, император әскерлерінің жеңілісі мен империяның құлауын күтіп отырған; немесе ораза, дұға және ұйқысыздық арқылы болашақты болжауға тырысқан зиянсыз болжамгерлер. Қалай болғанда да, автор, ол Фоканың монахтарға қарсы шабуыл жасауын тапсырған софист пе болсын, немесе императорды мақтау арқылы пайда көруді үміттенген профессор пе болсын, тақырыбынан көрініп тұрғандай, патриоттық көзқарасты, патриоттық емес көзқарасқа қарсы көрсетеді. Тағы бір пікір бойынша, бұл диалог Гераклий (610–641) кезінде жазылған, автор – христиан фанатигі, оның мақсаты христиан діні мен империяның жауы болған, кешіккен мүшріктердің құпия қоғамын әйгілеу болған; алайда, сол кезде маңызды болуға жеткілікті мүшріктер қауымы болды ма, жоқ па, күмәнді. Диалогтың бірінші және ең ұзақ бөлігі, христиан дініне бәсекелес ретінде политеизмнің қайта жандану қаупін тудырған кезеңдегі гуманизммен күресуге бағытталған. 1982 жылы Барри Болдуиннің «Филопатристің мерзімі мен мақсаты» атты еңбегі «Кейінгі грек әдебиеті» журналының 27-томында жарияланды, онда Византиялық мерзімдемеге қарсы тиімді аргументтер келтірілді. Болдуин «Филопатрис Юлианның билігінде жазылған болуы мүмкін» деген мүмкіндікті де қарастырды, бірақ «Филопатристі нақты анықтау өте қиын» деп атап өтті.
The Philopatris was for a long time regarded as an attack upon Christianity, and assigned to the time of Julian the Apostate (emperor 361 363). Chronological indications (e. g., the allusion to a massacre of women in Crete) led Niebuhr to ascribe it to the reign of Nicephorus Phocas (963 969), and this view is now generally supported. There being at that time no pagans in Constantinople, the pessimists referred to must be Christians; either monks, especially the intimate friends of the patriarch of Constantinople, who, aggrieved at the measures taken by Phocas in regard to the property of the Church, were ready to welcome the defeat of the imperial arms and the ruin of the empire; or harmless visionaries, who claimed to predict the future by fasting, prayer and vigil. In any case, the author, whether he was a sophist commissioned by Phocas to attack the monks, or some professor who hoped to profit by singing the imperial praises, represents the views of the patriotic (as the title shows) as opposed to the unpatriotic party. According to another view, which assigns the dialogue to the time of Heraclius (610 641), the author was a Christian fanatic, whose object was to make known the existence of a conventicle of belated pagans, the enemies alike of the Christian faith and the empire; it is doubtful, however, whether such a pagan community, sufficiently numerous to be of importance, actually existed at that date. The object of the first and longer portion of the dialogue was to combat the humanism of the period, which threatened a revival of polytheism as a rival of Christianity. In 1982, The Date and Purpose of the Philopatris, by Barry Baldwin was published in Later Greek Literature, Volume 27, with arguments that effectively overturned the Byzantine dating. Baldwin considered the date alternatives, including the possibility that "the Philopatris belonged to the reign of Julian", while noting that "the Philopatris is curiously hard to pin down."
Басылымдар мен аудармалар
Геснердің (1715) және К. Б. Хаседің Бонн CSHB (1828) басылымдары, т. XI. Жакобицтің "Лукиан" (1839) басылымына қосылды. 1912 жылы француз тіліне аударма жасалды. М. Д. Маклиод (ред.), "Лукиан" т. 8 (1967, Loeb), ағылшын тіліне аудармасымен.
Editions by J. M. Gesner (1715) and C. B. Hase in the Bonn CSHB (1828), vol. xi. Included in Jacobitz's edition of Lucian (1839). Translation in French (1912). M. D. Macleod (ed. ), in Lucian vol. 8 (1967, Loeb), with English translation.