Кіріспе

Америкалық деликатес дүкендерінің желісі

Carnegie Deli – Нью-Йорк қаласындағы шағын еврей деликатесі, бұрынғы дүкендер желісі. Оның бас филиалы 1937 жылы Карнеги залының жанында ашылды, Манхэттеннің орталық бөлігінде 854 7-ші авенюде (54-ші және 55-ші көшелер арасында) орналасқан. 2016 жылдың 31 желтоқсанында жабылды. Манхэттендегі Мэдисон Сквер Гарденде әлі де жұмыс істеп тұрған бір филиалы бар, сонымен қатар, деликатес көтерме тарату қызметін де жүргізеді. Паркер отбасының деликатесі үшінші буын иелерімен басқарылды. АҚШ-тың ең танымал деликатестерінің бірі ретінде, оны екінші буын иесі Мариан Харпер Левин басқарды. Ресторан пастрами, сиыр еті, және кемінде еттен тұратын басқа да сэндвичтер, сондай-ақ маццо шары, латке, ұсақталған тауық бауыры және лосось сияқты дәстүрлі еврей тағамдарын ұсынды. Ресторанда ветчина, шұжық және бекон сияқты еврей емес тағамдар да болды. Бір порциясынан астам сырлы тортқа тапсырыс беруге болады. Ресторанның ұраны: "Егер сіз тамағыңызды бітіре алсаңыз, біз қате жасағанбыз." Үлкен порцияларынан бөлек, ресторан Нью-Йорктің стереотиптік қаталдығын қонақтарға жеткізуге тырысқан, мінезді официанттарымен де танымал болды.

Ерте тарих

Лео Штайнер (шамамен 1939 жылы туған, 31 желтоқсан 1987 жылы қайтыс болған) – еврей-американдық ресторатор, Карнеги залының жанындағы Манхэттеннің орталық бөлігінде, 55-ші көше мен жетінші даңғылда орналасқан алғашқы «Карнеги Дели» мейрамханасының тең иесі. Оның серіктесі Милтон Паркер көбінесе көріне бермейтін жұмыстармен айналысса, Штайнер мейрамханадағы еврейлік юморымен адамдарды қызықтырып, театр ауданындағы атақты адамдар мен туристердің сүйікті орнына айналдырды. Штайнер Нью-Джерси штатының Ньюарк қаласында дүниеге келген. Ол Нью-Джерси штатының Элизабет қаласындағы ата-анасының азық-түлік дүкенінде жұмыс істеді және сол жерде өсті. «Пастрами & Things» деликатесінің бұрынғы иесі, ол 1976 жылы Милтон Паркер мен Фред Клейнге қосылып, Берни Гросс, Макс Худас және Томас Норттан «Карнеги Дели» мейрамханасын сатып алды. Кәсіппен белсенді түрде айналыспаған Клейн көп ұзамай жұмыстан кетіп қалды. Паркер мен Штайнердің басқаруымен «дели» бүкіл елге танылып, Вуди Аллен, Джеки Мейсон және Хенни Йонгман сияқты жұлдыздарды қонаққа шақырды, сондай-ақ Атлантик-Ситиде (Нью-Джерси), Секаукусте (Нью-Джерси) және Вирджиния штатының Тайсонс-Корнер қалаларында филиалдар ашты. Штайнер еврей тағамдарының бетке ұстайтын тұлғасына айналып, қара нанның телеарнадағы жарнамасында пайда болды. АҚШ-тың екі жүз жылдығына арналған, түйірленген бауырдан жасалған «Азаттық мүсінін» (күріш қанатынан жасалған шаммен бірге) жасады және 1983 жылы Вирджиния штатының Уильямсбург қаласында өткен G7 экономикалық саммитіне келген мемлекет басшыларына жүгері еті мен пастрами дайындау тапсырылды. Вуди Алленнің 1984 жылғы «Бродвей Дэнни Роуз» фильмінің бір бөлігі осы мейрамханада түсірілді. 2009 жылы қайтыс болған Милтон Паркер (Аллын Фрименмен бірлесіп) «Достарды қалай тойындыру және адамдарға әсер ету: «Карнеги Дели» тарихы» атты кітап жазды, онда отбасының меншік тарихы баяндалған.

Негізгі филиалдардың жабылуы және пайда болатын жері

2015 жылдың 24 сәуірінде Carnegie Deli-дің Манхэттендегі негізгі Midtown филиалы мейрамханада заңсыз газ құбыры табылғандықтан уақытша жабылды. Con Edison оқиғаны тергеп, кейіннен мейрамханаға 40 050 доллар айыппұл салды. Деликатес 2016 жылдың 9 ақпанында қайта ашылды. 2016 жылдың 30 қыркүйегінде деликатестің Midtown Manhattan филиалы жыл соңына дейін жабылатыны туралы хабарланды. Иесі Мариан Харпер Левин мейрамхананы басқарудан тұрақты үзіліс алу қажеттігін айтып, былай деді: «Өмірімнің осы кезеңінде таңертеңнен кешке дейінгі күн режимі, ұйқысыз түндерім және Манхэттенде мейрамхана бизнесін жүргізумен байланысты шаршатушы сағаттар маған әсер етті». Лас-Вегастағы (Невада штаты) және Пенсильваниядағы Бетлехемдегі екі филиал, сондай-ақ көтерме сауда тарату қызметі бұрынғысынша жұмыс істеді. 2016 жылы Седьмая авенюдегі орны жабылып, бұл Нью-Йорктегі соңғы Carnegie Deli орны болды. Бетлехемдегі филиал 2017 жылдың соңында жабылды. 2018 жылдың желтоқсан айында Amazon Prime, Carnegie Deli иелерімен және Нью-Йорктегі A2z Restaurant Consulting консалтингтік фирмасының Эдди Фахмимен бір аптаға Манхэттеннің Нолита ауданындағы Лафайетт көшесінде мейрамхананы қайта ашты. Бұл «The Marvelous Mrs. Maisel» сериалының екінші маусымын тойлау мақсатында жасалған уақытша мейрамхана болды. Кешкі асқа келу үшін алты мыңнан астам бронь жасалды, официанттар кезеңге сай киім киді. Тағамдар 1958 жылғы бағамен ұсынылды, ал барлық төлемдер қайырымдылыққа жасалған сыйлықтар ретінде қабылданды. 2019 жылдың мамырында Amazon Prime, A2Z компаниясымен бірлесіп, Carnegie Deli-ді тағы да қайта ашты, бұл жолы ол үш күн бойы Манхэттен қаласын аралап, «The Marvelous Mrs. Maisel» сериалын насихаттау үшін бутербродтар мен печеньелерді тегін таратып берді. Лас-Вегастағы филиал 2020 жылы жабылды.

Филиалдар орналасқан жерлері

1980 жылдары дели бірнеше филиал ашты, оның ішінде Нью-Джерси штатындағы Секаукус және Атлантик-Ситидегі екі филиал, сондай-ақ Вашингтон, округ Колумбияның шеткі аймақтарындағы Тайсонс-Корнердегі бір филиал. Алайда, осы филиалдардың көпшілігі қазір жабылып, жұмыс істемейді. Калифорния штатындағы Беверли-Хиллстегі филиалды мұнай миллиардері Марвин Дэвис қаржыландырып, мейрамхана дизайнері Пэт Кулето 4 миллион долларға "дүниедегі ең жақсы дели" деп жобалады. Бұл Дэвистің Калифорниядағы делилер Нью-Йорктегідей сапалы емес деген шағымына жауап ретінде жасалды. Дели Лас-Вегас Стрипінде тағы бір орын ашты, ол 2005 жылы Мираж қасиносында қолданысқа енгізілді. Лас-Вегас филиалы 2020 жылдың 9 ақпанына дейін бірнеше апта бұрын жабылды. 2006 жылы үшінші филиал Нью-Джерсидегі Six Flags Great Adventure ойын-сауық паркінде ашылды және парктегі "денсаулыққа пайдалы таңдау" мейрамханасы ретінде жұмыс істеді; алайда, мәзірі шектеулі болды және тек мейрамхананың ең танымал тағамдары ұсынылды. Бесінші филиал Пенсильвания штатының Бейтлехем қаласындағы Sands Casino Resort қасиносында орналасты. Ол 2009 жылдың 22 қарашасында ашылып, 2017 жылдың соңында жабылды. 2013 жылы Zagat оған 23 балдық тамақ рейтингісін берді және Нью-Йорк қаласындағы ең жақсы 8-ші дели деп бағалады. USA Today бұл мейрамхананы АҚШ-тағы "ең танымал" дели деп атады.