Кіріспе

Жамбас терең фасциясы

Жамбас фасциясы – жамбастың терең фасциясы. Ол жамбас бұлшықтарын қоршап, жамбас фасциялық бөлімшелерінің сыртқы шекарасын құрайды, ал олардың ішкі жағы медиалдық бұлшықет аралық септум және латеральді бұлшықет аралық септум арқылы бөлінеді. Жамбас фасциясы латеральді жағында қалыңдап, тібік-жамбас жолын (илиотибиалдық жол) құрайды, ол тізеқап сүйегіне дейін созылады және бұлшықеттердің бекітілу орны болып табылады.

Құрылымы

Лата фасциясы - бүкіл жамбасқа жабылатын дәнекер тіні, бірақ қалыңдығы әртүрлі бөліктерде өзгеше болады. Жамбастың жоғарғы және бүйірлік бөлігінде қалыңдап келеді, онда ол үлкен қақ бұлшық етінен (gluteus maximus) талшықты кеңейтім алады және сонда жамбас фасциясының тензоры қабаттары арасына енгізіледі; артқы және жоғарғы, медиалдық бөлігінде өте жұқа болады, онда ол аддуктор бұлшықеттерін жабады, ал тізеге жеткенде қайтадан нығаяды, екібас бұлшық етінің (biceps femoris) шекесінен талшықты кеңейтім, сары бұлшық етінен (sartorius) медиалдық жағынан және төртбас бұлшық етінен (quadriceps femoris) алдыңғы жағынан алады.

Функция

Лата фасциясы тензорлы фасциялы қапталы бұлшық етін қоршап тұрады. Ол тізеге дейін тері астында орналасқан, талшықты қабықша. Бұл бұлшық еттің айналасын қоршап, бұлшық еттердің тығыз байланысуына мүмкіндік береді.

Жоғары және артқы жағы

Лата фасциясы жоғары және артқы (яғни проксималды және артқы) жағынан сакрам мен кокцикстің артқы жағына; бүйір жағынан илиялық қыртысқа; алдыңғы жағынан іштік байланысқа және жамбас сүйегінің жоғарғы тармағына; ал орталық жағынан жамбас сүйегінің төменгі тармағына, жамбас сүйегінің төменгі тармағы мен ілбіктің тубероздылығына және сакротуберлі байланыстың төменгі жиегіне жалғасады. Илиалық қыртысқа бекітілгеннен кейін ол gluteus medius бұлшығы арқылы өтіп, gluteus maximus бұлшығының жоғарғы жиегіне жетеді, онда ол екі қабатқа бөлінеді – біреуі осы бұлшық еттің үстінен, екіншісі астынан өтеді; бұлшық еттің төменгі жиегінде екі қабат қайтадан бірігеді.

Жақсы жақтан

Бүйір жағынан қарағанда, кең жамбас фасциясы ең үлкен жамбас бұлшығының көбірек шекесін қабылдайды және соған сәйкес қалыңдайды. Жамбас сүйегінің алдыңғы бөлігіне бекітілген және жамбас фасциясын кергішін басталуына сәйкес келетін фасция бөлігі, жамбастың бүйір жағымен екі қабат ретінде төменге созылады – біреуі бұл бұлшық еттің үстінде, екіншісі астында. Бұл бұлшық еттің төменгі жағында осы екі қабат бірігіп, бұлшық еттің бекітілуінен кейін берік таспаны құрайды. Бұл таспа төмен қарай іліотибиалды таспа деп аталып, тізе сүйегінің сыртқы қырына бекітіледі. Іліотибиалды таспаның жамбас фасциясын кергішінің астындағы бөлігі, жамбас буынының қапшығының бүйірлік бөлігімен қосылу үшін жоғары қарай созылады.

Төменде

Төменде, кең фасция тізе буынының айналасындағы барлық көзге көрінетін нүктелерге, атап айтқанда, фемур және tibia сүйектерінің кондильдеріне, сондай-ақ fibula басына бекітіледі. Түйеқұйрықтың екі жағында ол vastus бұлшық еттерінің (төрт бас бұлшық еттерінің үшi) төменгі бөліктерінен шығатын көлденең талшықтармен нығайтылады, бұл талшықтар осы сүйекке жалғасып, оны қолдайды. Бұлардың ішінде жақтық талшықтар күштірек және iliotibial жолағымен жалғасады. Кең фасцияның терең беті екі күшті бұлшықеттер аралық септа шығарады, олар linea aspera мен оның жоғары және төменгі ұзындығының бойымен жатады; екі септанның күштісі – жақтық септа, ол gluteus maximus бұлшық етінің бекітілуінен басталып, жақтық кондильге дейін созылады, алдынан vastus lateralis бұлшық етін, артынан biceps femoris бұлшық етінің қысқа басын бөліп тұрады және осы бұлшықеттердің басталуына жартылай көмектеседі; екіншісі – медиалды септа, ол жұқарақ және vastus medialis бұлшық етін adductor бұлшық еттерінен бөліп тұрады. Бұлардан басқа, жеке бұлшықеттерді бөліп, әрқайсысын жеке қабықшаға орап тұратын көптеген кішкентай септалар бар.

Аяқтың терең фасция

Аяқ астының терең фасциясы – кең жамбас фасциясының жалғасы.

Трансплантация

1920 жылдан бері қайтыс болған донорлардан алынған кең жамбас фасциясы реконструктивтік хирургияда қолданылып келеді. 1999 жылы сақталған, ұсатылған кең жамбас фасциясы жоғалған фасция немесе коллаген аймақтарын алмастыруға арналған тіндік өнім ретінде FDA бекітті. Кен жамбас фасциясы қалыпты жағдайда жамбас бұлшықеттерін айналдырып, нығайту функциясын атқарады. Осы функциясының арқасында ол беттік параличі бар пациенттерге трансплантат ретінде пайдаланылады. Кен жамбас фасциясы бет бұлшықеттерін қолдайды, бұл қолдау бет бұлшықеттерінің қалпына келуіне көмектеседі. Хирургтар кең жамбас фасциясын салқындаған бетті көтеру үшін беттік сүйемелдеу ретінде пайдаланады және оны төменгі еріннің ортасынан, ауыз бұрышынан және жоғарғы еріннің ортасынан айналдырады. Құлақ барабанын қалпына келтіру үшін жамбастың сыртқы жағындағы бір сантиметрден кіші тері тілімі арқылы алынған кең жамбас фасциясының кішкентай бөлігі қолданылады. Оның үлкен бөлігі мұрын эндоскопиялық бас сүйек хирургиясында қолданылады.

Этимология

Оның атауы зор көлеміне байланысты қойылған. "Latus" сөзі ең үлкенді білдіретін "Latissimus" сөзін тудырады, яғни ең кең немесе ең жуан.