Кіріспе

Шауыл қышқылының жедел нефропатиясы (АҚҚН, сондай-ақ жедел ураттық нефропатия) – несептегі қышқыл қанның жоғары деңгейінен (гиперурикозурия) туындаған, бүйрек функциясының күрт нашарлауы (бүйректің жедел зақымдануы).

Себептер

Жедел зәр қышқылы нефропатиясы көбінесе лейкемия және лимфома сияқты тез жасуша алмасуы бар қатерлі ісіктерді емдеу үшін химиотерапия немесе сәулелік терапиядан өтетін науқастардағы жедел ісік лизисі синдромының бір бөлігі ретінде кездеседі. Бұл науқастарда ем басталмас бұрын, ісік жасушаларының спонтанды лизисі салдарынан (Буркитт лимфомасында жоғары жиілікте) да пайда болуы мүмкін. Жедел зәр қышқылы нефропатиясы подаграның жедел шабуылынан да туындауы мүмкін.

Патофизиология

Жедел зәр қышқылы нефропатиясы бүйрек интерстициясы мен түтікшелерінде зәр қышқылы кристалдарының жиналуынан туындайды, бұл жинаушы өзекшелердің, бүйрек тостағаншасының немесе зәр жолдарының ішінара немесе толық бітелуіне алып келеді. Бұл бітелу көбінесе екі жақты болады және пациенттер жедел бүйрек жеткіліксіздігінің клиникалық ағымын бастан кешіреді.

Диагностика

Бүйректің жедел жеткіліксіздігінің картинасы байқалады: несеп шығарудың азаюы және қан сарысуындағы креатинин деңгейінің жылдам өсуі. Кездейсоқ несеп үлгісінде несептегі уриновая кислота/креатинин қатынасы > 1 болса, жедел уриновая кислоталық нефропатияны жедел бүйрек жеткіліксіздігінің басқа түрлерінен ажыратуға болады.

Алдын алу

Ақуыздық зәрмен (жедел уриндік нефропатия) қаупі бар науқастарға цитотоксикалық препараттармен емделуге кіріспес бұрын аллопуринол немесе расбуриказа (рекомбинантты урат оксидаза) беруге болады.

Емдеу

Емдеудің басты мақсаты – несеп жүйесінде зәр қышқылының жиналуын болдырмау, мысалы, фуросемид сияқты күшті диуретиктермен несеп көлемін арттыру. Несептің pH деңгейін 7-ден жоғары көтеру (алкалдау) көбінесе қиынға соғады, алайда зәр қышқылының ерігіштігін арттыру үшін натрий бикарбонаты және/немесе ацетазоламид қолданылуы мүмкін. Егер жоғарыда аталған шаралар тиімсіз болса, диализ (көбінесе гемодиализ) басталады.