Кіріспе

Коган синдромы (сонымен қатар Коган синдромы) – көздің алдыңғы бөлігінің (торғайдың) қайталама қабынуымен сипатталатын сирек кездесетін ауру, көбінесе қызба, әлсіздік және салмақ жоғалту, бас айналу, құлақтағы шу (құлақ қағу) және есту қабілетінің төмендеуімен бірге жүреді. Емделмесе, саңырау немесе соқыр болуы мүмкін. Бұл аурудың классикалық түрін алғаш рет 1945 жылы Д.Г. Коган сипаттаған.

Белгілері мен симптомдары

Коган синдромы – құлақ және көздің қабынуымен сипатталатын сирек кездесетін ревматикалық ауру. Коган синдромы көру қабілетінің бұзылуына, есту қабілетінің жоғалуына және бас айналуға алып келуі мүмкін. Бұл жағдай денедегі басқа аймақтардағы қан тамырларының қабынуымен (васкулит деп аталады) байланысты болуы мүмкін, бұл ауруға шалдыққандардың 15%-ында маңызды органдардың зақымдануына, ал кейбір жағдайларда тіпті өлімге әкелуі мүмкін. Көбінесе 20-30 жаста кездеседі. Себебі белгісіз. Дегенмен, бір теория бойынша, бұл – организмнің иммундық жүйесінің көз және құлақтағы тіндерге қателікпен шабуылдайтын аутоиммундық ауруы.

Себептер

Қазіргі уақытта Коган синдромы аутоиммундық ауру деп саналады. Көз бен құлақтың қабынуына себеп – науқастың өзінің иммундық жүйесі ішкі құлақ және көз тіндеріне шабуыл жасайтын антиденелерді өндіруі. Кейбір науқастардың қанында аутоантителолар табылады және зертханалық зерттеулерде осы антиденелердің ішкі құлақ тіндеріне шабуыл жасайтыны көрсетілген. Кейбір науқастарда Коган синдромының дамуына дейін Chlamydia pneumoniae бактериясымен инфекция анықталды, бұл кейбір зерттеушілерді аутоиммундық аурудың инфекциядан басталуы мүмкін деген гипотезаға жеткізді. C. pneumoniae – жеңіл пневмонияның кең таралған себебі, бірақ бактериямен жұққан науқастардың көп бөлігі Коган синдромын дамытпайды.

Диагностика

Ақ қан клеткаларының саны, эритроциттердің шөгу жылдамдығы және С-реактивті белок сынақтарының нәтижелері қалыптан тыс болуы мүмкін, сондай-ақ қанда тромбоциттердің деңгейі жоғарылауы немесе қызыл қан клеткаларының жетіспеуі байқалуы мүмкін. Алайда, бұл көрсеткіштердің ешқайсысы ауруды анықтау үшін сенімді емес. Щельді лампамен тексеру қажет. Жақындағы зерттеулер жоғары ажыратымды МРТ және ішкі құлақ антигендеріне қарсы антиденелердің көмектесуі мүмкін екенін көрсетті. Коган синдромы балаларда да кездеседі, және оны осы жағдайда анықтау қиынға соғады.

Емдеу

Ауыр жағдайларда қабыну реакциясын азайту үшін ауданнан қабылданатын кортикостероидтар қажет болуы мүмкін. Егер стероидтардың көп мөлшері қажет болса немесе ауру ауыр болса және стероидтік емге жауап бермесе, басқа иммундық басу препараттары ұсынылуы мүмкін. Бұл препараттарға метотрексат, циклофосфамид, циклоспорин немесе азатиоприн жатады. Кейбір жағдайларда осы препараттардың комбинациясы тағайындалады. Сирек жағдайларда, егер ауру құлақтағы қан тамырларын зақымдаса, есту қабілетін қалпына келтіру үшін кохлеарлық имплантация қолданылуы мүмкін. Циннаризин көбінесе қозғалыс кезінде туындайтын ауру, бас айналу, Меньер ауруы немесе Коган синдромымен байланысты құлайғандық пен құсуды емдеу үшін қолданылады. Зерттеулер оның кейбір пациенттерде есту қабілетінің нашарлауын айтарлықтай жақсартатынын көрсеткен.

Тарих

1945 жылы офтальмолог Дэвид Гленденнинг Коган (1908–1993) алғаш рет кейіннен оның атымен аталатын "сифилис емес интерстициалды кератит және вестибулоаудиторлық белгілерді" сипаттады. 1963 жылы Коган синдромының атипиялық түрі, сондай-ақ "Логан синдромы" деп белгілі түрі алғаш рет сипатталды.