Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Галисиялық еврей ғалымы және редакторы (1827–1906)
Galician Jewish scholar and editor (1827–1906)
Соломон (немесе Соломон) Бубер (2 ақпан 1827 – 28 желтоқсан 1906) – Галисиялық еврей ғалымы және еврей еңбектерінің редакторы. Ол Мидраш пен басқа да ортағасырлық еврей қолжазбаларын жариялағанымен және осы мәтіндерді зерттеудегі жаңа жол ашқанымен ерекше көзге түсті.
Salomon (or Solomon) Buber (2 February 1827 – 28 December 1906) was a Jewish Galician scholar and editor of Hebrew works. He is especially remembered for his editions of Midrash and other medieval Jewish manuscripts, and for the pioneering research surrounding those texts.
Өмірбаяндық деректер
Саломон Бубер 1827 жылдың 2 ақпанында Лембергте (сол кезде Австрияның Галиция және Лодомерия Корольдігінің құрамында, қазіргі Львов, Украина) дүниеге келді. Оның әкесі, Исаия Авраам Бубер, Талмуд әдебиетін және еврей философиясын жақсы білген, және Соломонды соңғысы бойынша тәрбиеледі; бірақ оның ұлының Киелі кітаптар мен Талмудты оқуы үшін ол білікті маман педагогтарды таңдап алды. Бубер ертеде дерлік тәуелсіз зерттеулер жүргізуге және нәтижелерін әдеби түрде жазуға ұмтылды – бұл қасиет еврей әдебиеті үшін аса құнды болып шықты. Жиырма жасында Бубер үйленді және коммерциялық қызметпен айналысты. Ол жылдам түрде Хандлскамеррат (сауда кеңесшісі) дәрежесіне көтеріліп, Австро-Венгрия банкі мен Галициялық жинақ банкінің аудиторы болды. Бубер сонымен қатар Бизнес-холлдың президенті, тегін асхананың вице-президенті және жұмысшылар одағының құрметті мүшесі де болды. Ол төрттен астам онжылдық бойы Лемберг қауымының директорларының бірі болды, Бернштейн қорының комитетіне мүше болып кірді және түрлі қайырымдастық қоғамдарда белсенділік танытты. Ол 1906 жылы қайтыс болды.
Salomon Buber was born at Lemberg (then part of the Kingdom of Galicia and Lodomeria, Austria, now Lviv, Ukraine) on February 2, 1827. His father, Isaiah Abraham Buber, was versed in Talmudic literature and Jewish philosophy, and was Salomon's teacher in the latter subject; but for his son's Biblical and Talmudic studies he carefully selected competent professional teachers. Buber soon desired to conduct independent research and put the results in literary form—a disposition that proved valuable to Jewish literature. At twenty years of age, Buber married and entered commercial pursuits. He rose rapidly to become Handelskammerrath, and auditor of the Austro Hungarian Bank and of the Galician savings bank. Buber was also president of the Geschäftshalle, vice president of the free kitchen, and honorary member of a working men's union. For more than a quarter of a century he was one of the directors of the Lemberg congregation; he was on the committee of the Bernstein foundation, and took a leading part in various philanthropic associations. He died in 1906.
Мидраш басылымдары
Қоғамдық өмірде белсенді болған Бюбер өзін ғылыми зерттеулерге де арнады. Мидраш әдебиеті оған ерекше қызығушылық туғызды; және оның осы саладағы қызметі ауқымы жағынан ерекше болды. Оның алғашқы нәтижесі – «Песикта де Рав Кахана» деп аталатын басылым болды, онда осы ескі Аггада жинағының тарихына қатысты барлық мәселелер жан-жақты талқыланатын егжей-тегжейлі түсініктеме мен кіріспе бар. Кітап Мекице Нирдамим (Лик, 1868) қоғамының басылымы ретінде жарық көрді. Бұл қиын іспен айналысудың Бюбердің әдісі ғылыми әдебиетте жаңа болды; кіріспе мен түсініктеме де ғалымдар қауымының жоғары бағасын алды. Кіріспе аудармасын неміс тіліне Август Вунше жасады және оны Мидраш аудармасымен бірге Лейпцигте, 1884 жылы басып шығарды. Бюбер ұқсас әдіспен және масштабта редакциялаған басқа мидрашалық еңбектері: «Мидраш Абкирден» жинақ, Вена, 1883; Тобия бен Елиезердің «Мидраш Лехач Тоб», Вильна, 1880; түпнұсқа «Мидраш Танчума», Вильна, 1885; «Мидраш Элеха Дебарим Зуттадан» жинақталған жинақ, Вена, 1885; «Сифре д’Агатта» – Естер кітабына арналған қысқа мидраштар, Вильна, 1886; «Мидраш Техилим», Вильна, 1891; «Мидраш Мишле», Вильна, 1893; «Мидраш Шмуэль», Краков, 1893; «Мидраш Агада» – Тораттың бес кітабына анонимді хаггадикалық түсіндірме, Вена, 1894; «Мидраш Зуṭṭа» – Сүлейменнің Әні, Арыстар кітабы, Жылаулар және Нақыл сөздерге арналған, Берлин, 1894; «Аггадат Эстер» – Естер кітабына арналған анонимді хаггадикалық трактаттар, Краков, 1897; «Мидраш Эках Раббати», Вильна, 1899; «Ялкут Макири» – Забурлар туралы, Бердичев, 1899; Менахема бен Соломонның «Мидраш Секел Тоб» – Жарасыс және Шығу кітаптарына арналған, 2 томдық, Берлин, 1900.
While active in public life, Buber also devoted himself to learned research. The midrash literature had special attractions for him; and his activity in this field has been remarkable in extent. Its first result was an edition of the so called Pesikta de Rav Kahana, with an elaborate commentary and introduction that exhaustively discuss all questions pertaining to the history of this old Aggadah collection. The book appeared as a publication of the society known under the name of Mekitze Nirdamim (Lyck, 1868). Buber's method of dealing with the difficult undertaking was new to scientific literature; and both introduction and commentary received the unstinted praise of the scholarly world. The introduction was translated into German by August Wünsche, and published by him with his translation of the Midrash, Leipzig, 1884. Other midrashic works edited on a similar method and scale by Buber are: collectanea from Midrash Abkir, Vienna, 1883; Tobiah ben Eliezer's Midrash Lekhach Tob, Wilna, 1880; the original Midrash Tanchuma, Wilna, 1885; collectanea from Midrash Eleh ha Debarim Zutta, Vienna, 1885; Sifre d'Agadta, short midrashim on the Book of Esther, Wilna, 1886; Midrash Tehillim, Wilna, 1891; Midrash Mishle, Wilna, 1893; Midrash Shmuel, Kraków, 1893; Midrash Agada, an anonymous haggadic commentary on the Pentateuch, Vienna, 1894; Midrash Zuṭṭa, on the Song of Solomon, the Book of Ruth, Lamentations, and Ecclesiastes, Berlin, 1894; Aggadat Esther, haggadic treatises on the Book of Esther, anonymous, Kraków, 1897; Midrash Ekah Rabbati, Wilna, 1899; Yalkut Makiri, on the Psalms, Berdychev, 1899; Menahem ben Solomon's Midrash Sekel Tob, on the books of Genesis and Exodus, ii. vol. 2, Berlin, 1900 02.
Редактор ретінде әдіс
Бұл басылымдар қатары көрсеткендей, Бубер өнімді жазушы еді; алайда оның еңбектерінің ғылыми сапасы осыған байланысты төмендемейді, кем дегенде оның замандастарының пікірінше. (Қазіргі бағалаулар үшін төмендегі деректерді қараңыз.) Ол бастапқыда белгілі бір жүйені қабылдады және оған тұрақты түрде адасып өтті. Мәтіннің түпнұсқасын анықтау үшін ол қолжетімді барлық қолжазбаларды және басылған еңбектерді пайдаланды – және оған барлығы қолжетімді болды, өйткені ол қолжазбалардың көшірмелерін және ең сирек басылымдарды алуға аяқталмайтын шығындар жұмсады; ол мәтіндегі әртүрлі оқуларын түбіртектерде мұқият тіркеді және грек және латын тілдерінен алынған сөздерді түзетуге және түсіндіруге, әсіресе ескі мидраштарда ерекше көңіл бөлді. Кіріспелер, дербес еңбектердің көлеміне жақындаған (Танхумаға арналған кіріспе 212 беттік оқтавоны құрайды), қарастырылып отырған еңбек тарихына қатысты барлық мәселелерді талқылайды, сондай-ақ Мидрашқа сілтеме жасайтын немесе оның көзі болып табылатын авторлардың немесе еңбектердің тізімін береді, және Мидрашқа сүйенгендердің тізімін береді. Оның еңбектері сақтықтығымен ерекшеленеді және оның синтетикалық қабілетін, сондай-ақ оқыған әдебиеттерінің кеңдігін көрсетеді. Бубердің көзқарастарына қарсылық тек оның Танхумаға қатысты теориясына ғана қатысты. Бубер әдебиеттің басқа салаларында да өзін танытты. Оның алғашқы еңбегі – 1856 жылы Лейпцигте жарық көрген грамматик Элиас Левитаның өмірбаяны. Одан кейін ол келесілерді редакциялады: Де Латестің «Gelehrtengeschichte Sha'are Zion», Ярослав, 1885; Седекия бен Авраамның литургиялық еңбегі «Шибболе ха Лекет», Вильна, 1886; Пешер Дабар, Саадия Гаонның «Библиядағы Хапса Легоменасы» туралы трактаты, Пржемысль, 1888; Самуил бен Якоб Джаманың «Агур», Арухқа кіріспе және толықтырулар, Бреслау, 1888 (Grätz Jubelschrift); Самуил бен Ниссимнің Әйүп кітабына түсіндірмесі «Ма’ян Ганним», Берлин, 1889; Биурим: Джеда Пенинидің Мидраш Техилимге түсіндірмелері, Краков, 1891, және Жозеф Кароның «Жүгінулер» туралы түсіндірмесі, Бреслау, 1901 (Кафман Геденкбух); «Анше Шем», Ламбергте өмір сүрген раввиндер мен академия басшыларының өмірбаяндары мен ескерткіштері, шамамен төрт жүз жылдық кезеңді қамтиды (1500–1890), Краков, 1895. Бұл еңбектерінде Бубер филолог және ғалымдардың, әсіресе Польша еврей ғалымдарының өмірбаянын мұқият жазған автор ретінде көрінеді. Бубердің еврей тарихы мен әдебиеті туралы кең білімі басқалардың еңбектеріне қосымшалар мен еврей журналдарына жариялаған көптеген мақалаларында да көрінеді, мысалы: «Мегед Йерахин», Кобақтың «Ешуруны», «Ха Ливан», «Ха Магид», «Магид Мишне», «Ха Ибри», «Ха Мелиц», «Ха Чабатзелет», «Ха Кармель», Джозеф Кохнның «Оцар Чокма», «Бет Талмуд», «Ха Шахар», «Ха Асиф», «Кенесет Исраэль», «Сион», «Озар ха Сифрут», «Ха Эшколь». Оның кейінгі жылдарындағы еңбектерінің ішінде мыналарды атауға болады: «Ериот Шеломо», Вильналық Авраам бен Ильяның «Раб Поалим» кітабына қосымша, Варшава, 1894; «Ялḳуṭ Махири» сын, Ишаяға, ред. Шапира, Краков, 1895; Дэвид Лурияның кіріспесімен Песиктаға сын-пікір (ред. Варшава, 1893), Краков, 1895; «Ḳирья Ниcгаба», Золкиевтегі раввиндер туралы ך әрпіне дейін, «Ха Эшколь» журналында жарияланған, i–iii, 1898–1900; және оның Штейншнайдер Фестшрифтіне қосқан үлесі, онда ол Мидраш Эка Раббатидегі Петихот (Кіріспелер) туралы жаңа теорияны ұсынады. Бубер көптеген белгілі еврей ғалымдарымен ғылыми мәселелер бойынша хат алмасып жүрді. Ол өзін нағыз білімді меценат ретінде көрсетті. Оның еңбектерін басып шығаруға кеткен шығындарды өзі төлеп, кітапханалар мен мұқтаж ғалымдарға тегін кітаптар таратты.
As this array of publications shows, Buber was a prolific writer; yet the scientific quality of his work does not suffer on this account, at least in the opinion of his contemporaries. (See below for current assessments.) At the outset he adopted a certain system to which he consistently adhered. For a determination of the reading of the text he availed himself of all accessible manuscripts and printed works—and everything was accessible to him, as he spared no expense in obtaining copies of manuscripts and the rarest printed editions; he conscientiously recorded the various readings in footnotes, and he bestowed special care, chiefly in the older midrashim, on the correction and explanation of words in the text borrowed from the Greek and the Latin. In the introductions, which almost assume the proportions of independent works (the introduction to the Tanchuma embraces 212 pages octavo), everything that bears upon the history of the work under consideration is discussed, and a compilation is given of the authors or works cited by the Midrash or serving as sources for it, and those that in turn have drawn upon the Midrash. His work is distinguished by thoroughness, and reveals his synthetic ability as well as the vast extent of his reading. The only serious opposition to the views encountered by Buber has been in regard to his theory concerning the Tanchuma. Buber distinguished himself in other departments of literature. His first work was a biography of the grammarian Elias Levita, published at Leipzig in 1856. After this he edited the following: De Lates' Gelehrtengeschichte Sha'are Zion, Jarosław, 1885; Zedekiah ben Abraham's liturgic work, Shibbole ha Leket, Wilna, 1886; Pesher Dabar, Saadia Gaon's treatise on the Hapax Legomena of the Bible, Przemyśl, 1888; Samuel ben Jacob Jam'a's Agur, introduction and additions to the Arukh, Breslau, 1888 (in Grätz Jubelschrift); Samuel ben Nissim's commentary on the Book of Job, Ma'yan Gannim, Berlin, 1889; Biurim: Jedaiah Penini's explanations of Midrash Tehillim, Kraków, 1891, and a commentary on Lamentations by Joseph Caro, Breslau, 1901 (in the Kaufmann Gedenkbuch); Anshe Shem, biographies and epitaphs of the rabbis and heads of academies who lived and worked at Lemberg, covering a period of nearly four hundred years (1500 1890), Kraków, 1895. In these works Buber appears as a philologist and as a careful writer of biographies of scholars, especially of the Jewish scholars of Poland. Buber's extensive knowledge of Jewish history and literature is also displayed in additions to the works of others and in numerous contributions to Hebrew magazines, such as: Meged Yerachin, Kobak's Jeschurun, Ha Lebanon, Ha Maggid, Maggid Mishneh, Ha 'Ibri, Ha Melitz, Ha Chabatzelet, Ha Karmel, Joseph Kohn's Otzar Chokmah, Bet Talmud, Ha Shachar, Ha Asif, Keneset Yisrael, Zion, Oẓar ha Sifrut, Ha Eshkol. Among the works of his later years the following may be mentioned: Yeri'ot Shelomoh, a supplement to Abraham ben Elijah of Wilna's Rab Po'alim, Warsaw, 1894; a criticism of Yalḳuṭ Makhiri, on Isaiah, ed. Schapira, Kraków, 1895; a criticism of the Pesiḳta, with an introduction by David Luria (ed. Warsaw, 1893), Kraków, 1895; Ḳiryah Nisgabah, on the rabbis in Zółkiew up to the letter ך, published in Ha Eshkol, i iii, 1898–1900; and his contribution to the Steinschneider Festschrift, wherein he propounds a new theory concerning the Petichtot (Introductions) in Midrash Ekah Rabbati. Buber corresponded on learned subjects with many well known Jewish scholars. He proved himself a veritable Maecenas of learning. The cost involved in the publication of his works was usually borne by him, and he presented free copies to libraries and indigent scholars.
Бубер стипендиясының қазіргі бағасы
Саломон Бубердің мидрашалық әдебиетті жариялау және зерттеуге оң және терең әсер еткенін жоққа шығаруға болмайды, бірақ оның жұмысының сапасы көбірек қазіргі заманғы әдістемелерге сүйене отырып қайта қарастырылды. Бұл мәлімдемеде Бубердің мәтіндері "қазіргі уақытта екі тұрғыдан кемшілік деп есептеледі" делінеді. Біріншісі – Бубердің әдістері қазіргі заманғы ғылымның стандарттары бойынша тұрақты да қатаң емес, ал екіншісі – Бубердің жалдаған көшірушілері жиі өздерінің қателерін мәтінге енгізіп, осылайша Бубердің дұрыс мәтінді орнатуға жасаған күш-жігерін ішінара жойды. Бубер алғаш жариялаған мидрашалық еңбектердің көптегені қазір (салыстырмалы түрде) жаңа ғылыми басылымдарда қолжетімді, олар әдетте қазіргі заманғы шолуларда тізімделеді.
While there is no denying the positive and profound impact of Salomon Buber on the publication and study of the midrashic literature, there has been some reassessment of the quality of his work in light of more modern methodologies. states that Buber's texts "are now largely considered defective on two counts." The first count is that Buber's methods are not consistent and rigorous by modern standards of scholarship, and the second count is that Buber's hired copyists often introduced their own copying errors into the works, thus partly negating Buber's efforts to establish a correct text. Many of the midrashic works that Buber first published now exist in (relatively) newer critical editions, which will generally be listed in modern reviews such as .
Отбасы
Саломон Бубер Мартин Бубердің әкесі және ұстазы болды.
Salomon Buber was the grandfather and teacher of Martin Buber.