Кіріспе

Үндістанның экоөңірлері

Мегалайя субтропикалық ормандары Солтүстік-Шығыс Үндістанның бір экоөңірі болып табылады. Экоөңірдің ауданы – шамамен, және атауына қарамастан, ол Мегалая штатын ғана емес, сонымен қатар Оңтүстік Ассамның бір бөлігін және Димапур маңындағы, сондай-ақ Бангладештің іргелес аймағындағы Нагалендтің шағын бөлігін де қамтиды. Онда субтропикалық ормандардан өзге де көптеген мекендеу орындары бар, бірақ Мегалайяда таралған таулық субтропикалық ормандар маңызды биома болып саналады және бұрын аймақта одан да кеңінен таралған. Осы себептерге байланысты, бұл атау ең қолайлы деп таңдалды. Ғылыми белгісі – IM0126. Мегалайя субтропикалық ормандары үлкен Индо-Бирма биологиялық ошағының бір бөлігі болып табылады, онда әлемнің басқа еш жерінде кездеспейтін көптеген эндемикалық түрлер мекендейді. Батыс Гат тауларымен бірге Солтүстік-Шығыс Үндістан – Үндістанда жаңбырлы ормандарға ие болған жалғыз екі аймақ. Осы және басқа да себептерге байланысты Мегалайя субтропикалық ормандарын қорғау және сақтау жергілікті, ұлттық, аймақтық және тіпті жаһандық деңгейде маңызды. Экоөңір – Үндістандағы ең түрлі аймақтардың бірі, әсіресе құстардың, сүтқоректілердің және өсімдіктердің алуан түрлілігімен ерекшеленеді. Жазықтарда көбінесе тропикалық ормандар орналасқан, ал осы аймақтың көп бөлігін құрайтын төбелер мен таулар – шөптесін далалармен және орманның бірнеше ерекше түрлерімен жабылған, соның ішінде кейбір таулы аймақтарда 1000 метрден жоғары орналасқан ылғалды жапырақты субтропикалық ормандар бар. Аймақ әлемдегі ең ылғалды аймақтардың бірі болып табылады, мысалы, Мегалайяның оңтүстігіндегі Маусинрам мен Черрапунжиде жылына он бір метрге дейін жаңбыр жауады. Брахмапутра аңғарындағы жартылай мәңгі жасыл ормандар экоөңірі солтүстікке, Мизорам-Манипур-Качин жаңбырлы ормандары экоөңірі шығысқа, ал Бангладештегі Төменгі Ганг жазықтарындағы ылғалды жапырақты ормандар экоөңірі батысқа және оңтүстікке орналасқан.

Флора

Биік және ылғалды орман экорегионы – Магнолия және Михелия туыстарының, сондай-ақ Элаеокарпасеа және Элаеагнасеа тұқымдастарының әртүрлілігінің орталығы. Мегалайяда 320-дан астам орхидея түрі табиғатта өседі. Эндемик қасық тәрізді гүл (Nepenthes khasiana) қазірдің өзінде жойылу қаупі төнген түрге жатады. Штаттан 3 128 гүлді өсімдік түрі тіркелген, оның 1 236-сы эндемик. 1800 жылдардың соңғы жартысында британдық ботаник және зерттеуші Джозеф Далтон Хукер Хаси және Джайнтия төбелерінен Кью гербарийі үшін үлкен таксономиялық коллекция жасап, бұл жерді Үндістандағы, тіпті Азиядағы ең бай биоәртүрлілік орталықтарының бірі деп атады. Мегалайя штаты дәрілік өсімдіктерге бай, бірақ көптеген түрлердің табиғи қорлары мекендеу ортасының жойылуына байланысты азайды. Мегалайяда барлығы 131 RET (Сирек, эндемик және қатерлі) дәрілік өсімдік түрі табылды, оның ішінде 36 эндемик және әртүрлі қатерлілік санаттарына жататын 113 түр. Үндістанның басқа ауылдық аймақтарындағыдай, Мегалайя ауылдарында да қасиетті тоғайларды күтудің ежелгі дәстүрі бар. Бұл – орман ішіндегі қасиетті орындар, онда дәрілік және басқа да құнды өсімдіктер өсіріліп, тұрақты түрде жиналады және өте жоғары биоәртүрлілікке ие. Мегалайяда осы қасиетті тоғайлар Лау Кынтанг немесе Лау Лингдо деп белгілі.

Байланысты саябақтар мен бақтар

Мегалайяның табиғаты мен жануарлар дүниесі, әсіресе аймақтың таулық жаңбырлы ормандары, жергілікті туристік индустрия үшін қызығушылық тудырады. Осы қызығушылықты қанағаттандыру мақсатында Черрапунжиде Экопарк құрылды. Аймақтың бірнеше шарлауықтары мен үңгірлері де табиғатты жақсы көретін туристерге қызықты. Мегалайя штатында барлығы үш ботаникалық бақ бар, олардың үшеуі де астанасы Шиллонг қаласында орналасқан.

Қорғау мәртебесі

Мегалайя субтропиктік орман экорегионы – әлемнің басқа ешбір жерінде кездеспейтін көптеген эндемикалық түрлері бар үлкен Индо-Бирма биологиялық ошағының бір бөлігі. Батыс Гат тауларымен бірге Солтүстік-Шығыс Үндістан – жаңбырлы ормандары бар Үндістандағы жалғыз екі аймақ. Осы және басқа да себептерге байланысты Мегалайя субтропиктік ормандарын қорғау және сақтау жергілікті, ұлттық, аймақтық және тіпті жаһандық деңгейде маңызды. Әлемнің басқа жаңбырлы ормандарында болғандай, Мегалайяда да орманды жою алаңдатарлық деңгейде жүріп жатыр. 1990 жылдан бері ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп, кен өндіру және инфрақұрылымдық жобалар үшін ағаштарды кесу үдеп кетті. Бұл бастапқы орманның жоғалуына ғана емес, сонымен қатар жер эрозиясына және мекендеу орталарының фрагментациясына әкеп соқты. Мегалайядағы кесілген аймақтар кейде қайта өсуіне мүмкіндік беріледі, бірақ екінші буын ормандары флора және фаунаның әртүрлілігі жағынан бастапқы орманнан әлдеқайда кедей. Бұл мәселелерге қоса, Мегалайяның тығыз орманды мекендеу орталары да ағаштарды сирету салдарынан азайып барады. Бұл орман шаруашылығы тәжірибесі тек қалың ормандарда ғана өмір сүре алатын түрлерге қосымша қысым түсіреді. Осы экологиялық өзгерістердің күшеюіне Мегалайядағы халық санының өсуі мен өнеркәсіптік белсенділіктің артуы себеп деп саналады.