Кіріспе

Тукум (;) – 1960 жылдары, ең әйгілісі 1962 жылы кеңестік чечен жазушысы Магомет Мамакаев енгізген термин және жүйе. Бұл жүйе чечен халқына және чечен руларының әлеуметтік құрылымына толық сәйкес келмейді. Мамакаев чечен тукумының белгілі бір мақсаттар үшін – әскери одақтар мен экономикалық сауда сияқты – қандық байланыс емес, құрылған әскери-экономикалық бірлестік түрі екенін ұсынды; тукум белгілі бір аумақты алып, сол аумақта тукум мүшелері тұрған. Ол сондай-ақ әр тукумның жалпы вайнах тілінің әртүрлі диалектілерінде сөйлейтінін мәлімдеді. Бұған қарамастан, ол чечен авторлары мен ғалымдарының вайнах әлеуметтік құрылымын сипаттағанда қолдануы және Чечен Республикасы Ичкерияның елтаңбасында бейнеленуі арқылы әлі де маңызды әлеуметтік топ болып табылады.

Дағстандық төкһум

Тукум – Дагестанның таулы аймақтарындағы халықтың маңызды әлеуметтік тобы. Этимологиясы жоғарыда сипатталғанмен бірдей деп саналады. Тукум авар, даргин, лезгин және лак қоғамдарында, сондай-ақ басқа да халықтарда кездеседі. Авар және даргин қоғамдарында тукум 200-300 адамнан тұрады. Чечен тухумы теіптен жоғары тұр деп есептелетін болса, Дагестан тухумы көбінесе бір ауылдан құралған аул деп аталатын ауылдық қауымның бір бөлігі болып табылады. Аулдың құрамында Джамаат немесе Ауылдық кеңес және Ақсақалдар кеңесі сияқты басқару органдары бар.

Лезгин төкһумдері

Лезгин қоғамында тухум туралы түсінік бар, бірақ оны толықтыру қажет. Лезгин халқындағы тухумның көбі жойылды.