Өлім маған сүйіспеншілік көрсетсін

Кіріспе

Рут Ренделлдің 1979 жылғы романы «Өлім маған сүйіспеншілікпен қарасын» (1979) – ағылшын жазушысы Рут Ренделлдің психологиялық детектив романы, оны кейбіреулер оның ең қараңғы және күшті туындыларының бірі деп есептейді. Роман «Эдгар» сыйлығына үміткер болып, Швецияның беделді «Мартин Бек» сыйлығын жеңіп алды.

Қорытынды

Аллан Громбридж, қырыққа жуық, Англиялық Виктория банкінің шағын бөлімшесін басқарады, Суффолк қаласы Чайлдонның ойдан шығарылған жерінде, оған жас кассир Джойс Калвер көмектеседі. Оның күнделікті, қалалық өмірі (махаббатсыз неке, екі тартымсыз, өзімшіл баласы – ересек ұл мен жасөспірім қызы, олармен бірге тұратын жағымсыз қайнағанасы және сұрдымды әлеуметтік өмірі) оның оқыған кітаптарынан шабыт алған, қиялға толы өмірмен үйлеспейді. "Ол әдебиеттің баурап алатын қуатына кеш келді, және ол оны бар болғанымен улады. Өзінің жағдайына риза болмайтын болды. Егер барлық авторлар жалған болмаса, ішкі және сыртқы өмір бар, көруге және істеуге шексіз мүмкіндіктер бар, және құмарлық бар еді." Кездейсоқтық пен әртүрлі кейіпкерлердің тәуелсіз, көбінесе бейхабар немесе іштей сезбейтін әрекеттері мен сөздері Алан мен Джойске ұқсас екі жас жігіт, Марти Фостер мен Найджэл Таксбидің банкті тонауына әкеледі. Марти, ауылдық жұмысшы табының ішкімдікке берілген, лас, сүйілмеген өнімі – көшеде өмірге бейімделген реалист, ал керемет келбетті, жалқау Найджэл өзінің қарапайым жекеменшік мектебіндегі білімін, орта таптың ата-анасын және олардың оған деген үміттерін қабылдамайды. Екеуі де жеңіл өмірді іздеп, банкті қарумен тонап, Джойстің бетін көргендіктен оны құпиялап алып кетеді. Полиция Аланның да құпиялап алынғанын естіген, бірақ ол банктік шабуыл кезінде жасырынып, ақымақтыққа салынып, тонаушылар байқамай кеткен 3000 фунт стерлингті алып қашып кеткенін анықтайды. Бұл төрт басты кейіпкер романның көп бөлігінде Лондонда жасырынып қалады. Марти мен Найджэл жағдайды тез бақылаудан шығарып, өздерін тұтқынға алған Джойстің ықпалында қалады, тонаудан пайда көре алмайды, ұрланған ақшадан ләззат ала алмайды немесе шешілмейтін жағдайды шеше алмайды. Жалған есіммен Алан ұзақ уақыттан бері армандаған мәдени, эмоционалдық, сексуалдық және рухани толыну өмірін құрады және ғашық болады, бірақ кінә сезімімен аунап, оны шешімі жоқ жағдайға түсіреді. Осы төрт кейіпкердің қасақана және өлімге әкелетін арақатынасының ширықтырғыш мәліметі шынымен де қараңғы. Рут Ренделл қиялы жоқ, көңілі толымсыз, ешқандай ұмтылысы жоқ қарапайым адамдардың жанды жаралайтын, күнделікті өмірін, шындықты жоққа шығаратын немесе қиялға айналған өмірге қашып құтылуға тырысатын қиялшылдың қауіпті әлемімен шебер салыстырады. "Алан Громбридж сияқты, Найджэл де армандар әлемінде өмір сүрді." Бұл тақырып біз ешқашан кездеспейтін, бірақ Аланның қысқа ғана құтылуына себепкер болған әлемде маңызды рөл атқаратын кейіпкерде жақсы бейнеленген – Амброз Энгстранд, "Жаңа эмпиризм" философы және психологы, оның кітаптары ("Нақтының даңқы", "Армандар, опиат және т.б.") армандардың, қиялдардың, көркем әдебиеттің және әдебиеттің адамның өмір шындығынан зиянды және қауіпті алаңдатулар екенін көрсетеді.

Alan Groombridge, forty ish, manages a tiny sub branch of the Anglian Victorian Bank in the fictional Suffolk town of Childon, assisted only by a young cashier, Joyce Culver. His humdrum, suburban life (a loveless marriage, two charmless, selfish children an adult son and teenage daughter an obnoxious father in law living with them and a vapid social life) is at odds with an imagined fantasy existence, inspired by his reading. "He had come late in life to the heady intoxication of literature and it had poisoned him for what he had He became discontented with his lot Unless all these authors were liars, there was an inner life and an outer experience, an infinite number of things to be seen and done, and there was passion." Coincidence and random events driven by the independent, often unwitting or unconscious actions or words of various characters, lead to a half baked armed robbery of the bank by two young men, Marty Foster and Nigel Thaxby, who neatly parallel Alan and Joyce. Marty, the alcoholic, grubby, unloved product of a rural working class background, is a streetwise realist, while the strikingly handsome, lazy Nigel, has rejected his minor public school education, middle class parents and their aspirations for him. Both young men, without scruple and looking for an easy life, rob the bank at gunpoint and are obliged to abduct Joyce because she has seen their faces. It appears to police that Alan has also been abducted, but in fact he hid during the bank raid and, in a moment of madness, absconded with £3,000 the robbers overlooked. These four central characters are holed up in London for most of the novel. Marty and Nigel swiftly lose control of the situation and find themselves effectively the prisoner of their captive, Joyce, unable to benefit from their robbery, enjoy the stolen money or resolve an impossible situation. Under a false identity, Alan establishes his long dreamed of life of cultural, emotional, sexual and spiritual fulfilment, and falls in love, but, plagued by guilt, he is also trapped in a situation that offers no clear resolution. The explosive climax for these reluctantly and fatally entangled characters is bleak indeed. Ruth Rendell brilliantly offsets the soul destroying, humdrum life of ordinary people lacking imagination or aspiration, against the perilous world of the fantasist, denying reality or struggling to escape into an imagined life. "Like Alan Groombridge, Nigel lived in a world of dreams." The theme is neatly embodied in a character we never actually meet, but who plays a key role in the world to which Alan briefly escapes Ambrose Engstrand a "Neo Empiricist" philosopher and psychologist, whose books (The Glory of the Real, Dream, the Opiate etc) argue his belief that dreams, fantasies, fiction and literature are pernicious and dangerous distractions from the reality of human existence.