Кіріспе

871 жылы Батыс Саксония мен Дания викингтері арасындағы шайқас.

Ашдаун шайқасы – 8 қаңтардың шамамен күнінде Дания викингтері әскеріне қарсы Батыс Саксонияның жеңісі. Ашдаунның орналасқан жері нақты белгісіз, бірақ Беркширдегі Кингстайнг Хилл болуы мүмкін. Басқа авторлар шайқасты Старвеолл жанында, Олдворт ауылының солтүстігінде және Лоубери төбесінің оңтүстік-шығысында өткен деп санайды. Батыс саксондықтарға король Этельред және оның кіші інісі, болашақ король Альфред Ұлы басшылық етті, ал викингтердің командирлері Багсегг және Хафдан болды. Бұл шайқас туралы «Англосаксон жылнамасы» мен Ассердің «Король Альфредтің өмірі» еңбегінде айтылған.

Кіріспе

870 жылы викингтер төрт англосаксон мемлекетінің екеуін, Нортумбрия мен Шығыс Англияны бағындырды. 870 жылдың соңында олар Вессексті бағындыруға тырысып, Шығыс Англиядан Редингке қарай жорық жасап, шамамен 28 желтоқсанда жетті. Олар келгеннен кейін үш күн өткен соң үлкен шайқау тобын жіберді, оны Беркшир эльдорманы Этельвульф басқарған жергілікті жасақтар жеңді, бірақ төрт күннен кейін Этельред пен Альфред басқарған Батыс Саксон әскері Рединг шайқасында жеңіліске ұшырады.

Шайқас

Төрт күннен кейін, шамамен 8 қаңтарда, әскерлер Ашдаун шайқасында қайтадан соғысты. Викингтер шайқас алаңына бірінші болып жетіп, қыраттың үстіне орналасты, бұл оларға артықшылық берді. Олар күштерін екі топқа бөлді: біріншісі патшалары Багсег пен Халфдан басқаруында, екіншісі графтары басқаруында болды. Батыс саксондықтар бұл туралы өздерінің скауттарынан естіген соң, Этельред патшаларға, ал Альфред графтарға қарсы тұрып, олардың формациясын қайталауға шешім қабылдады. Содан кейін патша месса оқу үшін шатырына тартылып, Альфред әскерін шайқас алаңына бастап кетті. Екі тарап та күштерін қалқан қабырғаларына жинады. Этельред өзінің діни міндеттемесін үзбеді, ал Альфред бүкіл даниялық армияның шабуылына ұшырап, қанаттан оқшауланып қалу қаупіне тап болды. Ол шабуылға шешім қабылдады және әскерін жоғарылап шабуылға көтерді. Содан кейін шайқас кішкентай бұтақты ағаш маңында қызу жүрді, және ақырында Батыс саксондықтары жеңіске жетті. Англо-саксон жылнамасы мен Ассер Альфредтің жеңістегі рөлін баса көрсеткенімен, Ричард Абельс пікірінше, шешуші болған – Этельредтің шайқасқа қосылғандағы шабуылы, және ол викингтерді күтпеген жерден шабуылдауды жоспарлаған болуы мүмкін. Олар ауыр шығынға ұшырады, оның ішінде патша Багсег және бес граф: Ескі Сидрок, Жаңа Сидрок, Осберн, Френа және Гарольд. Батыс саксондықтары қашқан викингтерді қараңғылыққа дейін қудырып, оларды қырды. Алайда, жеңіс ұзаққа соқпады, себебі одан кейін Басинг және Меретун шайқастарында екі жеңіліс күтті. Сол жылы 15 сәуірде болған Пасхадан кейін Этельред қайтыс болды, және оның орнына Альфред патша болды. Ашдаун шайқасының күнін анықтауға болады, өйткені Шерборн епископы Хеахмунд Меретун шайқасында қаза тапты, және ол 871 жылдың 22 наурызында қайтыс болғаны белгілі. Англо-саксон жылнамасы Басинг шайқасы екі ай бұрын, яғни 22 қаңтарда, Ашдаун он төрт күн бұрын, яғни 8 қаңтарда, Рединг төрт күн бұрын, яғни 4 қаңтарда, Энглефилд тағы төрт күн бұрын, яғни 870 жылдың 31 желтоқсанында, ал викингтердің Редингке келгені үш күн бұрын, яғни 28 желтоқсанда болғанын жазады. Алайда, Меретун мен Басинг арасындағы екі айлық аралық нақты емес, сондықтан бұрынғы күндер шамамен есептелген.

Көркем әдебиеттегі шайқас

Бұл шайқас туралы әңгіме С. Уолтер Ходжестің "Ата-жөні" кітабында келтірілген. Том Браунның "Мектеп күндері" кітабында шайқас алаңына сапар туралы айтылады. Бұл шайқас Мэтью Дж. Кирбидің "Assassin's Creed Valhalla: Geirmund's Saga" романында да, содан кейін Фэн Цисудың "Assassin's Creed Valhalla: Blood Brothers" манхуасында да суреттелген.